خونریزی لثه در بارداری

وقتی باردار می‌شوید، احتمالا انتظار تهوع صبحگاهی یا خستگی را دارید، اما خونریزی لثه؟ کمتر کسی به آن فکر می‌کند! با این حال طبق گزارش CDC، حدود ۶۰ تا ۷۵ درصد از زنان باردار دچار التهاب و خونریزی لثه می‌شوند. علت اصلی خونریزی لثه در بارداری، تغییرات هورمونی است. این هورمون‌ها برای رشد جنین لازم‌اند، اما روی بدن شما هم تاثیر زیادی می‌گذارند. شاید در میان تمام تغییراتی که در این دوران تجربه می‌کنید، خونریزی لثه موضوع کوچکی به نظر برسد، اما این مشکل می‌تواند اولین هشدار از بیماری لثه (پریودنتال) باشد. اگر درمان نشود، ممکن است سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازد. در این مقاله از مجله اینترنتی مام درباره علت، علائم و روش‌های درمان خونریزی لثه در بارداری و اقدامات ساده برای پیشگیری از آن توضیح می‌دهیم تا با خیال راحت این دوران را سپری کنید.

دلیل خونریزی از لثه در بارداری

التهاب و به دنبال آن خونریزی از لثه در بارداری ناشی از افزایش سطح استروژن و پروژسترون است. اگرچه نحوه دقیق تاثیر تغییرات هورمونی بر لثه‌ها مشخص نیست، اما شواهد نشان می‎‌دهد که این مشکل ممکن است به دلیل موارد زیر باشد:

• کاهش توانایی بدن در پاسخ به باکتری‌های پلاک دندان
• افزایش جریان خون به بافت لثه.

تغییرات هورمونی در دوران بارداری به ویژه افزایش سطح پروژسترون می‌تواند باعث شود لثه‌ها حساس‌تر و در برابر تجمع پلاک و التهاب آسیب‌پذیرتر شوند. این التهاب به نوبه خود منجر به خونریزی هنگام مسواک در بارداری یا نخ دندان کشیدن می‌شود. افزایش سطح هورمون همچنین نحوه واکنش بدن به باکتری‌های مضر در دهان را تغییر می‌دهد. به طور معمول، سیستم ایمنی بدن برای سالم نگه داشتن لثه‌ها با چنین باکتری‌هایی مبارزه می‌کند. اما بارداری پاسخ ایمنی زن را تضعیف می‌کند و او را در برابر عفونت‌های باکتریایی مانند بیماری لثه آسیب‌پذیرتر می‌کند.

یکی دیگر از عوامل مؤثر در خونریزی لثه در دوران بارداری، افزایش حجم خون است. بدن برای حمایت از مادر و جنین در حال رشد، خون بیش‌تری تولید می‌کند. رگ‌های خونی ریز در لثه‌ها می‌توانند حساس‌تر و مستعد خونریزی شوند و لثه‌ها متورم به نظر برسند. بهداشت دهان و دندان ضعیف هم می‌تواند التهاب لثه در دوران بارداری را تشدید کند، زیرا تجمع پلاک می‌تواند لثه‌ها را بیش‌تر تحریک کند. بسیاری از زنان باردار، به ویژه آن‌هایی که دچار تهوع صبحگاهی می‌شوند، رعایت منظم بهداشت دهان و دندان را دشوار می‌دانند. علاوه بر این، برخی عادات یا شرایط می‌توانند خونریزی لثه را در دوران بارداری بدتر کنند. به عنوان مثال، دندان قروچه یا فشردن دندان‌ها (بروکسیسم) می‌تواند فشار بیش‌تری به لثه‌ها وارد کند و منجر به خونریزی شود.

علائم التهاب و بیماری لثه در دوران بارداری

حساسیت و تورم خفیف لثه و یا خونریزی لثه پس از مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن علائم رایج التهاب لثه در دوران بارداری هستند و تقریباً نیمی از زنان در دوران بارداری آن را تجربه می‌کنند. اغلب، خونریزی لثه در سه ماهه دوم یا سوم رخ می‌دهد و تا پایان بارداری ادامه یابد. اگرچه، برخی از زنان باردار ممکن است در اوایل سه ماهه اول متوجه خون روی مسواک خود شوند. خونریزی لثه حتی می‌تواند از اولین علائم بارداری باشد. از دیگر علائم التهاب لثه در بارداری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

• قرمزی و تورم لثه‌ها
• براق شدن سطح لثه
• حساس شدن لثه‌ها
• بوی بد دهان شوید حتی پس از مسواک زدن 

در کنار خونریزی و تورم لثه، ممکن است متوجه برآمدگی‌های کوچک، برجسته و قرمز در امتداد خط لثه و بین دندان‌های خود شوید که ممکن است هنگام مسواک زدن خونریزی کنند. گرانولوم‌های پیوژنیک (تومورهای بارداری AKA) نادر هستند اما هنوز هم یک اتفاق طبیعی هستند. نگران نباشید! با وجود نام ترسناکشان، آن‌ها غیر سرطانی هستند و معمولاً پس از زایمان از بین می‌روند.

آیا خونریزی لثه در بارداری خطرناک است؟ 

خونریزی و التهاب لثه معمولا برای مادر یا جنین مضر نیست. اما نباید آن را نادیده گرفت. در صورت عدم درمان، التهاب لثه می‌تواند به پریودنتیت تبدیل شود که به دندان آسیب می‌رساند و در بدترین حالت، می‌تواند منجر به تحلیل لثه در بارداری و از دست دادن دندان شود. علاوه بر ممکن است عوارضی را برای جنین هم به همراه داشته باشد. اگرچه خونریزی لثه در بارداری می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما این وضعیت نسبتاً شایع است و در صورت رسیدگی سریع، قابل درمان است.

ارتباط سلامت دهان و دندان با زایمان زودرس 

هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد لثه‌های قرمز یا متورم خفیف به جنین آسیب می‌رسانند یا باعث سقط جنین یا زایمان زودرس می‌شوند. اما اگر التهاب لثه درمان نشود، می‌تواند به پریودنتیت منجر شود که با زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد مرتبط است. آنتی بیوتیک ﺑﺮای ﻋﻔﻮﻧﺖ لثه در ﺑﺎرداری برای جلوگیری از این مشکل تجویز می‎شود. 

روش‌های درمان ایمن خونریزی لثه در بارداری

درمان اصلی برای کاهش التهاب لثه، جرم‌گیری دندان برای از بین بردن پلاک‌های تجمع یافته است. دندانپزشک شما همچنین رعایت بهداشت دهان و دندان را برای کمک به کاهش علائم شما توصیه می‌کند. از دیگر روش‌های کمک کننده به کاهش علائم خونریزی لثه در بارداری، می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

مسواک زدن و نخ دندان کشیدن

حداقل دو بار در روز با مسواک نرم و خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. نخ دندان کشیدن روزانه نیز به همان اندازه مهم است، زیرا به از بین بردن پلاک و ذرات غذا از نواحی که مسواک به آن‌ها دسترسی ندارد کمک می‌کند. استفاده از دهانشویه ضد میکروبی نیز می‌تواند التهاب را کاهش داده و از رشد باکتری‌ها جلوگیری کند. اگر علائم شما شدید یا بدتر شود، دندانپزشک شما ممکن است برای درمان خونریزی لثه در بارداری موارد زیر را تجویز کند:

• آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی
• دهانشویه تجویزی.

مراجعه به دندانپزشک 

مادران باردار باید به معاینات منظم خود با دندانپزشکان ادامه دهند. دندان‌ها و لثه‌های سالم به سلامت کلی کمک می‌کنند. متخصصان دندانپزشکی می‌توانند هرگونه مشکل موجود را ارزیابی و درمان کنند، در مورد شیوه‌های صحیح بهداشت دهان و دندان مشاوره ارائه دهند و توصیه‌هایی برای محصولات دندانپزشکی ایمن برای استفاده در دوران بارداری ارائه دهند.

درمان‌های خانگی

درمان خانگی خونریزی لثه در بارداری هم ممکن است کمک کننده باشد. غرغره کردن روزانه با آب نمک گرم (یک قاشق چایخوری نمک در یک فنجان آب گرم) کمک کننده خواهد بود. جوش شیرین یکی دیگر از موادی است که به دلیل خواص ضد باکتریایی‌اش می‌تواند به مبارزه با تجمع پلاک ناشی از التهاب لثه کمک کند. با مخلوط کردن یک قاشق چایخوری جوش شیرین با مقدار کمی آب (به اندازه‌ای که به خمیر تبدیل شود) آن را امتحان کنید. مسواک خود را مرطوب کنید، آن را در خمیر فرو کنید و دندان‌های خود را طبق معمول مسواک بزنید.

نقش تغذیه در سلامت لثه در دوران بارداری 

تغذیه و سلامت دهان در بارداری ارتباط نزدیکی باهم دارند. داشتن یک رژیم غذایی متعادل سرشار از میوه‌ها، سبزیجات و کلسیم می‌تواند سلامت دندان‌ها را ارتقا دهد و علائم خونریزی لثه در بارداری را کاهش دهد. کلسیم، در شیر، پنیر و سایر لبنیات یافت می‌شود. 

ویتامین D نیز ضروری است، زیرا به بدن شما در جذب کلسیم کمک می‌کند. منابع خوب این ویتامین شامل ماهی‌های چرب (مانند ماهی سالمون و ماهی تن)، زرده تخم مرغ و غذاهای غنی شده (مانند شیر، مارگارین و غلات) هستند. 

ویتامین C که در میوه‌ها و سبزیجات با رنگ روشن یافت می‌شود، تولید کلاژن را برای تقویت لثه‌ها و دندان‌ها افزایش می‌دهد. علاوه بر این، مطالعات نشان می‌دهد که سطح پایین ویتامین C با افزایش خطر ابتلا به بیماری لثه مرتبط است. یک خبر خوب برای مادران باردار این است که مصرف روزانه مکمل دوران بارداری حاوی کلسیم، ویتامین D، C و سایر ویتامین‌ها یا مواد معدنی، از رشد کودک شما و همچنین سلامت دندان‌های شما پشتیبانی می‌کند.

اجتناب از غذاهای شیرین و غذاها و نوشیدنی‌های اسیدی می‌تواند به جلوگیری از پوسیدگی دندان و به حداقل رساندن تحریک لثه کمک کند. هیدراته ماندن نیز ضروری است، زیرا به حفظ جریان بزاق که یک دفاع طبیعی در برابر باکتری‌های دهان  است، کمک می‌کند.

چگونه از خونریزی لثه در بارداری پیشگیری کنیم؟

هیچ کاری نمی‌توانید برای تغییر سطح هورمون‌هایتان در دوران بارداری انجام دهید، اما می‌توانید اقدامات دیگری برای پیشگیری از خونریزی لثه در بارداری انجام دهید. بهترین کارهایی که می‌توانید انجام دهید عبارتند از: 

• مسواک زدن دو بار در روز و نخ دندان کشیدن یک بار در روز، سلامت دهان و دندان خود را حفظ کنید.
• در دوران بارداری برای مراجعه به دندانپزشک برنامه‌ریزی کنید.
• رژیم غذایی سالم داشته باشید.
• مصرف غذاها و نوشیدنی‌های شیرین را کاهش دهید.
• پس از خوردن غذاهای چسبناک و شیرین که به دندان‌هایتان می‌چسبند، مانند کشمش، میوه‌های خشک، میان وعده‌های میوه‌ای چسبناک یا آب نبات‌های جویدنی، مسواک بزنید.

پرسش‌های متداول درباره خونریزی لثه در بارداری

در ادامه به پاسخ پرسش‌های متداولی خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با بیماری های لثه در حاملگی و درمان آن برای شما مطرح شود. 

چرا در ﺑﺎرداری از لثه ﺧﻮن ﻣﯿﺎد؟

در بارداری سطح هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون افزایش می‌یابد. این تغییرات باعث می‌شود لثه‌ها حساس‌تر شوند، جریان خون در لثه‌ها افزایش یابد و پاسخ بدن به پلاک‌های باکتریایی شدیدتر شود. درنتیجه لثه‌ها در بارداری مستعد خونریزی هستند.  

برای ﻋﻔﻮﻧﺖ لثه در ﺑﺎرداری چه ﺑﺨﻮرﯾﻢ؟

برای کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت لثه در بارداری مواد غذایی حاوی ویتامین C، کلسیم و ویتامین D، پرهیز از قند زیاد و نوشیدن آب زیاد کمک کننده خواهد بود. 

ﺑﯿﻤﺎری ﺷﺪﯾﺪ لثه در ﻣﺎدران ﺑﺎردار ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ چی می‎شود؟

بیماری شدید لثه در بارداری می‌تواند خطر زایمان زودرس، وزن کم نوزاد هنگام تولد و پره اکلامپسی را افزایش دهد.

چگونه خونریزی لثه در ﺑﺎرداری را کاهش دﻫﯿﻢ؟ 

خونریزی از لثه در بارداری جز تغییرات فیزیولوژیک بارداری محسوب می‌شود و اجتناب ناپذیر است. با این حال راهکار‌های زیر می‌تواند به کاهش خونریزی لثه در بارداری کمک کند: 

• مسواک زدن منظم (دو بار در روز) با مسواک نرم
• نخ دندان کشیدن روزانه
• استفاده از دهان‌شویه مخصوص دوران بارداری
• مراجعه منظم به دندان‌پزشک
• رژیم غذایی سالم و غنی از ویتامین C و کلسیم
• اجتناب از دخانیات.

اﺳﺘﻔﺎده از دﻫﺎن ﺷﻮﯾﻪ در ﺑﺎرداری بیﺧﻄﺮ اﺳﺖ؟

دﻫﺎن ﺷﻮﯾﻪ اﯾﻤﻦ ﺑﺮای زﻧﺎن ﺑﺎردار، دهان‌شویه‌های بدون الکل و با ترکیباتی مثل کلرهگزیدین یا فلوراید (تحت نظر پزشک) است.

آﯾﺎ میﺗﻮان در دوران ﺑﺎرداری ﺟﺮم گیری اﻧﺠﺎم داد؟ 

بله، جرم‌گیری در بارداری بی‌خطر است و حتی توصیه می‌شود، زیرا تجمع جرم باعث التهاب و خونریزی لثه در بارداری می‌شود. سه‌ماهه دوم بارداری که کم‌خطرترین زمان برای درمان‌های دندان‌پزشکی است.

چه زمانی ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮای ﺧﻮﻧریزی لثه ﺑﻪ دندان پزشک ﻣﺮاﺟﻌﻪ کنم؟

در صورت خون‌ریزی مکرر و شدید از لثه، لق شدن دندان‌ها و یا وجود زخم یا چرک در لثه حتماً باید به دندان‌پزشک مراجعه کنید.

و در پایان... 

وقتی باردار هستید، بدن شما از بسیاری جهات تغییر می‌کند. اگر متوجه شدید که لثه‌هایتان قرمز، متورم و هنگام مسواک زدن خونریزی می‌کنند، تنها نیستید. التهاب لثه بارداری بسیار رایج و بسیار قابل درمان است. علائم خود را نادیده نگیرید، زیرا التهاب لثه می‌تواند به یک بیماری جدی‌تر تبدیل شود. بهداشت دهان و دندان و تغذیه مناسب می‌تواند کمک کننده باشد.