علت درد استخوان واژن در بارداری و راهکار‌های درمان آن

خیلی از مادران طی بارداری از درد استخوان واژن شکایت دارند. اول از همه باید به این نکته توجه داشته باشیم که هرچند درد استخوان واژن اصطلاح رایجی بین مادران محسوب می‌شود اما این کلمه اشتباه به کار برده می‌شود. زیرا واژن یک بافت عضلانی است و هیچ استخوانی ندارد. این سردرگمی ممکن است به خاطر دردی باشد که در این ناحیه احساس می‌شود اما در واقع مربوط به استخوان و کمربند لگنی است. ناحیه لگن در طول بارداری، برای تسهیل زایمان دستخوش تغییراتی می‌شود و به همین دلیل برخی از زنان ممکن است در بارداری دچار درد لگن شوند. 

این درد، درد کمربند لگنی مرتبط با بارداری (PGP) یا اختلال عملکرد سمفیز پوبیس (SPD) نامیده می‌شود. PGP مجموعه‌ای از علائم ناراحت کننده است که به دلیل سفتی مفاصل لگن یا حرکت غیریکنواخت مفاصل در پشت یا جلوی لگن ایجاد می‌شود. تجربه درد و ناراحتی در هر فردی می‌تواند متفاوت باشد و حتی گاهی ممکن است بر کیفیت زندگی و فعالیت‌های روزانه هم تأثیر بگذارد اما خبر خوب این است که درد لگن معمولاً پس از آمدن نوزاد از بین می‎‌رود. 
درک علل زمینه‌ای این مشکل برای مدیریت موثر علائم بسیار مهم خواهد بود. در ادامه بیشتر به علائم و علت درد استخوان واژن در بارداری خواهیم پرداخت.

علائم درد استخوان شرمگاهی

درد استخوان واژن در بارداری برای کودک شما مضر نیست اما می‌تواند دردناک باشد و حرکت کردن را برای شما سخت کند. درد استخوان واژن در بارداری به نحوه توزیع وزن و فشار در لگن بستگی دارد. در بارداری وزن جنین می‎‌تواند به مفصل لگن فشار وارد کند و باعث درد بیشتر آن شود. اغلب هر چه به زایمان نزدیک‌تر می‌شوید، درد شدیدتر می‌شود، زیرا جنین در سنگین‌ترین حالت خود قرار دارد. زنان باردار، درد استخوان واژن را به طور معمول در قسمت‌های زیر احساس می‌کنند:

• روی استخوان شرمگاهی (در جلو، تقریباً همسطح باسن)
• در یک یا هر دو طرف کمر؛
• در ناحیه بین واژن و مقعد؛ (پرینه)
• ران پا.

برخی از زنان ممکن است صدای کلیک یا ساییدن را در ناحیه لگن احساس کنند یا بشنوند. برخی حرکات ممکن است درد لگن شما را بدتر کند. برخی از این حرکات اجتناب ناپذیر و بخشی از زندگی روزمره هستند، که زندگی معمول را بسیار سخت می‌کند. درد استخوان واژن در بارداری در شرایط زیر بدتر می‌شود. به همین دلیل توصیه می‎‌شود هنگام انجام کارهای زیر بیشتر مراقب باشید:

• راه رفتن؛
• بالا یا پایین رفتن از پله‌‎ها؛
• ایستادن روی یک پا؛ (مثلاً وقتی لباس می‌پوشید)
• پهلو به پهلو شدن در رختخواب؛
• وقتی پاهای خود را از هم باز می‌‎کنید. (مثلاً وقتی از ماشین پیاده می‎‌شوید)

آیا راه رفتن برای درد استخوان واژن در بارداری بد است؟

فواید پیاده‌روی معمولاً بیشتر از خطرات آن است اما پیاده‎‌روی یکی از فعالیت‌هایی است که با درد استخوان واژن سخت می‌شود. اگر راه رفتن باعث درد شدید شما می‎‌شود یا علائم شما را بدتر می‌کند، ممکن است لازم باشد زمان راه رفتن، محل راه رفتن یا کفش‌هایی که می‎پوشید را تغییر دهید. 

علت درد استخوان واژن در بارداری

بدن شما در طول بارداری تغییرات زیادی را تجربه می‎‌کند و تغییرات در مفاصل لگن، عضلات و رباط‌ها از این قاعده مستثنی نیستند. مفصل لگن شما به دلیل فشار جنین نمی‌تواند به راحتی حرکت کند. از طرفی رباط‌های شما نیز به لطف هورمونی به نام ریلکسین، راحت‌تر شل و کشیده می‌شوند. در حالی که کشش و شل شدن عالی است و به لگن شما اجازه می‌دهد تا حرکت کند اما حرکت مفاصل لگن شما می‌تواند بیش از حد باشد. این مسئله فشار بیش‍تری بر لگن وارد می‌کند و باعث می‌شود که لگن بیش از حد معمول جابجا شود. به علاوه، شما وزن اضافی حمل می‌کنید و با آن وزن اضافی حرکت می‌کنید. همه این عوامل می‌توانند دست به دست هم دهند و باعث درد استخوان واژن در بارداری شوند. 

عوامل خطر

تخمین زده می‌شود که از هر ۵ زن باردار ۱ نفر درد استخوان واژن در بارداری را تجربه می‌کند. دقیقاً مشخص نیست که چرا درد لگن برخی از زنان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما تصور می‎شود که این درد با تعدادی از مسائل، از جمله آسیب قبلی به لگن، حرکت ناهموار مفاصل لگن، وزن یا موقعیت کودک مرتبط باشد. عواملی که ممکن است فرد را بیش‎تر در معرض ابتلا به درد استخوان واژن در بارداری قرار دهد، شامل موارد زیر است:

• سابقه درد کمر یا کمربند لگنی؛
• آسیب قبلی به لگن؛ (به عنوان مثال در اثر سقوط یا تصادف)
• داشتن درد استخوان واژن در بارداری قبلی؛
• یک شغل سخت فیزیکی؛
• اضافه وزن.

عوارض درد استخوان واژن در بارداری

معمولاً درد استخوان واژن در بارداری عوارض جدی ندارد اما می‌تواند دردناک باشد. این مشکل می‌تواند کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد و انجام فعالیت هایی را که از آن لذت می‌برید سخت کند. برخی از عوارض احتمالی درد استخوان واژن در بارداری شامل موارد زیر است. 

• مشکل در ایستادن، راه رفتن یا انجام هرگونه فعالیت بدنی؛
• درد هنگام رابطه جنسی؛
• افسردگی یا احساس غمگینی از محدودیت‌هایی که برای شما ایجاد شده است.

درمان درد استخوان واژن در بارداری

درد و ناراحتی می‌تواند بر سلامت روان شما تأثیر بگذارد. ممکن است انجام فعالیت‌های معمولی یا صرفاً زندگی کردن را سخت کند. حتی می‌تواند به علائم افسردگی پس از زایمان بعد از تولد کودک شما کمک کند. درمان درد استخوان واژن در بارداری می‎تواند بر خلق و خو و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد و به کاهش درد و جلوگیری از ناراحتی طولانی مدت کمک کند. علت درد استخوان واژن در بارداری خود بارداری است! بنابراین این مشکلات تا زمان تولد نوزاد به طور کامل بهبود نمی‌‎یابند. هنگامی که بدن شما تولید ریلکسین را متوقف می‌کند، رباط‌های شما دوباره سفت می‎‌شوند و مفصل کمتر حرکت می‎‌کند. درمان توسط یک پزشک با تجربه می تواند علائم را در دوران بارداری بهبود بخشد.

ممکن است به یک فیزیوتراپ که در زمینه مشکلات مفصل لگن بارداری تخصص دارد ارجاع داده شوید. هدف فیزیوتراپی تسکین یا کاهش درد، بهبود عملکرد عضلات و بهبود وضعیت و ثبات مفصل لگن است. فیزیوتراپی شامل موارد زیر خواهد بود. 

• تمریناتی برای تقویت عضلات کف لگن، شکم، کمر و لگن؛
• کمک گرفتن از تجهیزات مثل عصا یا کمربندهای پشتیبانی لگن.

کارهایی وجود دارد که می‌‎توانید برای کمک به کاهش درد لگن و کمر در بارداری انجام دهید:

• فعال باشید اما از انجام کارهایی که درد را تشدید می‌کند خودداری کنید؛
• استراحت کافی داشته باشید؛
• کفش‌های حمایتی بپوشید؛
• یک کیسه یخ روی ناحیه لگن خود قرار دهید؛
• هنگام ایستادن روی هر پا، وزن یکسانی قرار دهید؛ (وزن‌تان را روی یک پا نندازید)
• هنگام پوشیدن یا درآوردن لباس بنشینید؛
• برای حمایت بیشتر در رختخواب یک بالش بین پاهای خود قرار دهید؛
• هنگام سوار و پیاده شدن زانوهای خود را در کنار هم نگه دارید؛
• مصرف مسکن‌‎ها از جمله NSAID ها (داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی) می‏تواند کمک کننده باشد. 

اجتناب از موارد زیر برای درمان درد استخوان واژن در بارداری 

• نشستن یا ایستادن برای مدت طولانی؛
• زیاد از پله ها بالا و پایین رفتن؛
• بلند کردن اجسام سنگین.

یادگیری نحوه حرکت ایمن نیز مهم است. زمانی که احساس درد می‌کنید، طبیعی است که برای تسکین تلاش متفاوت حرکت کنید. برای مثال، ممکن است لازم باشد بهترین روش خم شدن برای بلند کردن کودک یا کیف خرید سنگین را بیاموزید. پیچاندن یا چرخاندن بیش از حد بدن نیز می‎تواند اوضاع را بدتر کند.

توصیه می‌کنیم مقاله حرکات ورزشی برای تسکین کمردرد در دوران بارداری را حتما مطالعه کنید.

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر درد شما باعث ناراحتی قابل توجه شما می‌شود، باید پزشک یا ماما را در جریان بگذارید. ممکن است به بررسی و درمان بیشتر نیاز داشته باشید.

سوالات رایج زنان مبتلا به درد استخوان واژن در بارداری

بارداری روند زندگی روزمره را تغییر می‌دهد و ممکن است در این حین با مشکلاتی رو به رو شویم که هرگز آمادگی مقابله با آن را نداشته باشیم. طبیعی است که در چنین شرایطی سوالات زیادی ذهن ما را به خود درگیر کند. در ادامه به بعضی از این سوالات خواهیم پرداخت.

زایمان در زنان مبتلا به درد استخوان واژن

بسیاری از زنان مبتلا به درد لگن در بارداری می‎توانند زایمان طبیعی داشته باشند. به پزشک یا مامای خود وضعیت‌تان را اطلاع دهید. تا افرادی که در حین زایمان از شما حمایت می‌‎کنند از وضعیت شما آگاه شوند. قرار گرفتن در آب می‎تواند وزن مفاصل شما را کاهش دهد و به شما امکان می‎‌دهد راحت‌تر حرکت کنید، بنابراین ممکن است بخواهید به زایمان در آب فکر کنید. می‌توانید این موضوع را با ماما خود در میان بگذارید.

بهترین وضعیت خوابیدن زنان مبتلا به درد استخوان واژن

اگر درد استخوان واژن در بارداری دارید، بهتر است به پهلو بخوابید و بالشی بین زانوها و ساق پاها قرار دهید.

آیا نیاز به استراحت مطلق است؟

خیر، زنان مبتلا به درد استخوان واژن به استراحت در رختخواب نیاز ندارند. بیش‎تر افراد می‎توانند درد خود را تا حدی مدیریت کنند که نیازی به استراحت نباشد.

آیا در بارداری‌های بعدی تکرار می‌شود؟ 

همه افراد مبتلا به در درد استخوان واژن در بارداری، در بارداری بعدی دوباره دچار درد لگن نخواهد شد. با این حال، عود بسیار شایع است. تقریباً از هر ۱۰ نفر مبتلا، ۷ نفر در حاملگی‌های بعدی هم دوباره علائم درد استخوان واژن در بارداری تجربه خواهند کرد. متأسفانه، درد ممکن است در دوران بارداری بعدی بدتر هم شود.

کلام آخر

درد کمربند لگنی یا همان درد استخوان واژن به درد یا ناراحتی در کمر، لگن یا ران شما در دوران بارداری اشاره دارد. این درد می‌تواند خفیف یا شدید باشد و ممکن است در نشستن، ایستادن و راه رفتن مشکل ایجاد کند. درد لگن در بارداری شایع است اما اگر قبل از بارداری کمردرد یا لگن درد داشتید، در ناحیه لگن آسیب دیدید، کارتان از نظر فیزیکی سخت است، اضافه وزن دارید یا سیگار می کشید، احتمال ابتلا به آن بیشتر است. پزشک عمومی، متخصص زنان و زایمان و فیزیوتراپیست می‎توانند به شما در مدیریت درد لگن در بارداری کمک کنند.

شما می‌توانید برای خواندن مقالات بیشتر به مجله اینترنتی مام مراجعه کنید، همچنین برای رزرو نوبت و مشاوره حضوری با متخصصین ما، به مرکز مام مراجعه کنید.