پا درد در بارداری نشانه چیست؟

در بارداری ممکن است انواع جدیدی از دردها را احساس کنید. گرفتگی عضلات پا در بارداری ممکن است در خواب به سراغ شما بیاید و باعث شود تا صبح بیدار بمانید. درد کف پا در بارداری و مفاصل در سه ماهه دوم یا سوم ممکن است نتیجه اضافه وزن، تغییر شکل بدن باشد. همچنین می‌تواند ناشی از تغییرات هورمونی، احتباس مایعات و شلی مفاصل باشد. همچنین ورم پا در بارداری از دیگر شکایات مادران باردار است. درد بارداری می‌تواند بر زندگی روزمره تاثیر بگذارد و باعث تغییر در کمیت و کیفیت خواب شود. اما معمولا تمام این دردها با روش‌هایی که در ادامه خواهیم گفت قابل تسکین است.

پا درد در بارداری

یکی از شایع ترین عوارض بارداری، پا درد در بارداری است. پاها مانند ستون‌هایی هستند که وزن بدن بالاتنه را به زمین منتقل می‌کنند. در بارداری با افزایش وزن جنین ممکن است شاهد درد پاشنه پا در بارداری باشیم. ورم پا در بارداری خود به تنهایی می‌تواند باعث درد شدید پا در بارداری شود. توجه کنید ورم یک پا در بارداری خطرناک است و اگر دو پا باهم ورم کنند معمولا طبیعی است. گرفتگی عضلات پا در بارداری هم بسیار رایج است. اما علت آن چیست؟

در ادامه علت پا درد در بارداری را بررسی می‌کنیم.

دلایل پا درد در بارداری

علت پا درد در بارداری بحث بر انگیز است. اما شایع‌ترین دلایل آن در زیر آمده است:

تغییرات هورمونی

بسیاری از علل پا درد در دوران بارداری به دلیل تغییرات در سطح هورمون‌ها، به ویژه هورمون‌های ریلکسین و پروژسترون که منجر به افزایش شلی رباط‌ها می‌شود، رخ می‌دهد. به این معنی که رباط‌ها بسیار انعطاف پذیرتر از حد طبیعی می‌شوند. این انعطاف پذیری اضافی برای سازگاری با جنین در حال رشد و همچنین کمک به فرآیند زایمان ضروری است. بیشترین تغییرات را در سه ماهه دوم و در سه ماهه سوم مشاهده خواهید کرد، به خصوص بین هفته‌های 12 تا 34 بارداری. به همین دلیل پا درد در سه ماهه سوم بارداری بیشتر به دلیل شلی مفاصل و رابط ها میتواند باشد.

افزایش وزن بدن

با افزایش وزن بدن فشار بر اعصاب تغذیه کننده پا ها بیشتر می‌شود و خونرسانی به پاها کمتر می‌شود. نتیجه این امر پا درد در بارداری است.

ورم پا

بارداری سبب افزایش حجم خون و مایعات بدن می‌شود تا بتواند جنین را به خوبی تغذیه کند. از طرفی هورمون های بارداری سبب کاهش دفعه مایعات بدن می‌شوند. همه این عوامل دست در دست هم می‌دهند تا مایعات بدن در بافت‌ها (بخصوص اندام تحتانی و پاها) تجمع پیدا می‌کنند و سبب ورم پا در بارداری و پا درد شود.

تغییرات مرکز ثقل بدن

مادر باردار برای حمل وزن اضافی شکم که از بدن و سینه‌ها جلوتر زده مجبور می‌شود پاها را بازتر کند و شکم را جلوتر دهد. در نتیجه این تغییر شکل، عضلات پشت شما تحت فشار قرار می‌گیرد. فشار به عضلات و اعصابی که از کمر به پاها میروند ممکن است سبب پا درد در بارداری شود. یک عصب معروف که همه با آن آشنا هستند و در بارداری ممکن است سبب پادرد شود، عصب سیاتیک است. 

کمبود مواد مغذی و آب

کمبود برخی مواد مغذی نظیر کلسیم، منیزیم یا ویتامین B میتواند سبب پا درد در بارداری شود. همچنین کم آبی بدن شما را به سمت پا درد می‌کشاند.

انواع پا درد در بارداری

درد کف پا در بارداری

در بارداری علاوه بر افزایش وزن شاهد ورم زیاد بخصوص در مچ به سمت کف پا هستیم. ورم پس از بیداری از خواب بسیار بیشتر از ورم در طول روز است به همین دلیل فشار زیادی بر اعصاب کف پا وارد می‌شود و درد کف پا در بارداری در ابتدای روز بیشتر از زمان های دیگر روز است.

درد پاشنه پا در بارداری

رحم، جنین و سینه‌های در حال رشد شما سبب افزایش وزن بارداری می‌شود که فشار بیشتری را به پاهای شما، به‌ویژه پاشنه پا وارد می‌کند. درد پاشنه پا در بارداری (فاشئیت پلانتار) برای افراد باردار به دلیل وزن اضافی و فشار روی پاشنه‌ها شایع است. اگر قبل بارداری خار پاشته داشته باشید درد پاشنه پا در بارداری چند برابر می‌شود.

گرفتگی عضلات پا و درد ماهیچه‌ها

پزشکان به طور کامل نمی‌دانند که چرا در دوران بارداری دچار گرفتگی عضلات پا می‌شوید، اما دلایل زیر بسیار محتمل است:

• افزایش وزن بیش از حد
• فشار روی اعصاب
• جریان خون ضعیف به عضلات
• داشتن کمبود ویتامین‌ها

پیشنهاد می‌کنیم برای اطلاعات بیشتر در این مورد مقاله گرفتگی عضلات پا در بارداری را نیز مطالعه کنید. 

واریس

واریس زمانی اتفاق می‌افتد که رگ‌های ما آسیب ببینند و زیر پوست برجسته‌تر شوند. واریس در بارداری شیوع بیشتری دارد زیرا وریدها با حجم خون بسیار بالاتری پر می‌شوند در حالی که قدرت تخیله خون از داخل وریدها افزایش نمی‌یابد. در نتیجه، رگ‌ها پر از خون باقی می‌مانند، پیچ و تاب می‌خورند و ظاهر برجسته‌تری به خود می‌گیرند. همه این عوامل سبب درد پا در بارداری می‌شود.

مقایسه شدت درد پا در دوره‌های مختلف بارداری

پا درد در سه ماهه اول بارداری بسیار کمتر از سه ماهه‌های بعدی مورد انتظار است. زیرا بیشترین علت های پا درد در بارداری ناشی از افزایش وزن در باردار است. اما کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی همچنان ممکن است سبب پادرد در سه ماهه اول بارداری شود.

با افزایش سن بارداری به مرور حجم خون و اندازه جنین و شکم مادر تغییر می‌کند. پا درد در سه ماهه دوم بیشتر به علت تغییر هورمون و شل شدن تدریجی رباط ها و تاندون‌ها است. افزایش حجم خون و بزرگ شدن تدریجی شکم از دلایل اصلی پا درد در سه ماهه دوم است.

و اما پا درد در سه ماهه سوم! می‌توان گفت بیشتر خانم‌های باردار اولین بار در سه ماهه سوم پا درد را تجربه می‌کنند. زیرا وزن بدن زیاد شده و این افزایش وزن سبب درد پاشنه پا در بارداری می‌شود. همچنین ورم پا در بارداری در سه ماهه سوم به اوج خود می‌رسد و سبب درد کف پا در بارداری بخصوص در ابتدای صبح می‌شود. خون به دام افتاده در وریدهای اندام تحتانی بیشتر می‌شود و واریس‌ها بیشتر خواهند شد. اما نگران نباشید. تمامی این مشکلات با راهکارهای ساده که در ادامه مطرح می‌کنیم قابل پیشگیری و کنترل است.

راه‌های پیشگیری از پا درد در بارداری

برای پیشگیری از پا درد در بارداری می‌توانید از راهکارهای زیر کمک بگیرید. درصورتی که راهکارهای زیر کمک نکرد برای بررسی بیشتر علت آن به پزشک مراجعه کنید و هرگز سرخود از داروهای مسکن استفاده نکنید. توجه کنید درمان پا درد در بارداری همیشه مصرف دارو نیست. گاهی حتی درمان وجود ندارد و باید با کنترل و تسکین پا درد در بارداری کنار بیایید. درواقع انتخاب بین بد و بدتر منظور ما است. در ادامه روش های پیشگیری از پادرد در بارداری آورده شده است:

1. استراحت کنید. سعی کنید از ایستادن طولانی مدت و راه رفتن با پای برهنه خودداری کنید. زمانی که می‌توانید استراحت کنید بنشینید و پاهای خود را بالا بیاورید.
2. کفش مناسب بپوشید. وزن اضافی، شل شدن رباط‌ها و کاهش تعادل در بارداری به این معنی است که شما به حمایت بیشتری برای پاهای خود نیاز خواهید داشت. کفش خود را چک کنید سایز کفش مناسب پای خود را بپوشید
3. گرما درمانی: برای کمک به بهبود گردش خون، قبل از خواب یک حمام آب گرم بگیرید.
4. وضعیت بدنی مناسب: نشستن یا ایستادن صحیح می‌تواند به تسکین یا کاهش درد در دوران بارداری کمک کند.
5. فعالیت بدنی: طبق توصیه پزشک در طول روز پیاده روی‌های کوتاه انجام دهید. اگر مسافت طولانی می‌روید، مکرر توقف کنید تا پاهای خود را دراز کنید. همچنین یوگا و تمرینات تمرکزی تنفسی به جریان خون در پایین تنه کمک می‌کند.
6. مکمل‌های ویتامین: از هرگونه ویتامین و مکمل توصیه شده توسط پزشک برای کمک به کاهش کمبود ویتامین استفاده کنید. از پزشک خود در مورد مصرف مکمل‌های کلسیم، منیزیم یا ویتامین B سوال کنید.
7. آب زیاد بنوشید: ماهیچه‌ها برای جلوگیری از گرفتگی باید هیدراته بمانند. نوشیدن آب زیاد و هیدراته ماندن می‌تواند به کاهش و پیشگیری از گرفتگی عضلات پا در دوران بارداری کمک کند.
8. ورزش عضله ساق برای جلوگیری از واریس: سعی کنید برای مدت طولانی ثابت و بی‌حرکت نمانید. پیاده روی ماهیچه‌های ساق پا را به کار می‌اندازد که به پمپ کردن خون از پاها به قلب کمک می‌کند. در حالت نشسته پنجه‌های خود را به سمت روی ساق نزدیک و سپس در خلاف جهت حرکت دهید. مانند زمانی که موقع رانندگی پدال گاز یا ترمز را فشار می‌دهید. 
9. استفاده از جوراب واریس: برای کمک به کاهش تورم از جوراب‌های فشرده استفاده کنید. جوراب‌های بلند تا زانو می‌توانند کمک کنند، اما جوراب‌های بلند تا ران بهتر هستند، زیرا مانع جمع شدن مایع اضافی در اطراف زانو مکمل مصرف کنید. 
10. ماساژ: از همسرتان خواهش کنید چند حرکت ساده ماساژ یاد بگیرند و هر شب عضلات پاها را ماساژ دهند.

روش‌های سریع و موثر برای تسکین پا درد در بارداری 

هیچ روش سریعی‌ای برای تسکین درد وجود ندارد. حداقل می‌توان گفت یک روش برای همه نمیتواند همان نتیجه‌ای را بدهد که برای شما می‌دهد. با توجه به علت پا درد در بارداری می‌توانید از روش‌های بالا استفاده کنید. مثلا فردی با یک حمام آب گرم از شر پادرد خلاص می‌شود و دیگری به کمک ماساژ حس بهتری دارد. لطفا تمام روش‌ها را امتحان کنید تا به سریع ترین روش برای تسکین پادرد در بارداری برسید. 

پا درد در بارداری رایج است و اغلب در خانه قابل درمان است. سطح هورمون‌ها در بدن شما در دوران بارداری افزایش می یابد. برخی از این هورمون ها رباط‌ها و دیگر ساختارها را شل می‌کنند تا بدن را برای زایمان طبیعی آماده کنند. ممکن است گرفتگی و تورم پا، واریس و حتی مشکلات ناخن پا داشته باشید. استراحت مکرر، حرکات کششی، مصرف برخی مکمل‌ها، آب نوشیدن، پوشیدن کفش مناسب و استفاده از جوراب‌های واریس می‌تواند به درمان پا درد در بارداری کمک کند.

پرسش‌های متداول درباره پا درد در بارداری

ممکن است سوالات زیر ذهنتان را درگیر کند که به صورت خلاصه پاسختان را خواهیم داد:

درد پاشنه پا در بارداری نشانه چیست؟

ممکن است از قبل بارداری خارپاشنه داشته باشید و حالا عود کرده است. حتی اگر خار پاشنه نداشته باشید، درد پاشنه پا در بارداری به علت افزایش وزن بدن کاملا طبیعی است و با پوشیدن کفش مناسب و عدم ایستادن طولانی مدت می‌توانید درد را تسکین دهید.

آیا پادرد در بارداری طبیعی است؟

بله کاملا طبیعی است. به علت تغییرات هورمونی و افزایش تجمع مایعات در پاها (ورم)، واریس، افزایش وزن در بارداری، گرفتگی و خستگی عضلات و... را شاهد هستیم. تمام موارد یاد شده میتواند سبب درد پا در بارداری شود.

آیا پادرد در بارداری نشانه کمبود ویتامین است؟

می‌تواند باشد. بررسی آن باید توسط پزشک انجام شود. مثلا گرفتگی عضلات پا در بارداری می‌تواند به علت کمبود ویتامین‌ها باشد.

چه عواملی پا درد در بارداری را بدتر می‌کند؟

افزایش وزن بیش از حد، ایستادن طولانی مدت، عدم استفاده از کفش مناسب، تغذیه نامناسب و کمبود مواد مورد نیاز بدن، مصرف زیاد نمک و شکر و افزایش ورم و... میتواند پا درد در بارداری را تشدید کند.

آیا ایستادن طولانی باعث پادرد در بارداری می‌شود؟

بله. با افزایش فشار بر پاشنه پا و همچنین بدتر شدن واریس می‌توانند سبب پادرد در بارداری شود.

آیا درد پا در بارداری نشانه‌ای از مشکل است؟

اکثرا خیر. اما اگر فقط یک پا درد داشته باشد و ورم کند، میتواند نشانه ترمبوز باشد که باید سریعا به بیمارستان مراجعه کنید.

آیا فشار خون بالا باعث پا درد در بارداری می‌شود؟

فشار خون کنترل نشده میتواند سبب پره اکلامپسی، ورم در اندام تحتانی و بدتر شدن پا درد در بارداری شود. اگر مبتلا به پره اکلامپسی هستید احتمالا پادرد را تجربه کرده‌اید. 

شما می‌توانید برای خواندن مقالات بیشتر به مجله اینترنتی مام مراجعه کنید، همچنین برای رزرو نوبت و مشاوره حضوری با متخصصین ما، به مرکز مام مراجعه کنید.