خونریزی کم در قاعدگی یا الیگومنوره

این مطلب از نظر علمی به تأیید دکتر سیده معصومه قاضی میرسعید فلوشیپ ناباروری و IVF، از پزشکان متخصص مرکز مام رسیده است.

خونریزی کم در قاعدگی یا الیگومنوره چیست؟ 

سیکل قاعدگی معمولا هر ۲۱ تا ۳۵ روز اتفاق می‌افتد. تغییرات کم و محدود در نظم چرخه قاعدگی مسئله ای رایج است، اما چرخه قاعدگی به طور کلی باید در هر ماه یکسان باشد. الیگومنوره زمانی است که سیکل قاعدگی بدون علت مشخصی از جمله بارداری، یائسگی یا مصرف دارو‌های هورمونی، ۳۵ روز یا بیشتر طول بکشد.   

علائم الیگومنوره 

از علائم الیگومنوره(اختلالات قاعدگی) می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 
•    چرخه قاعدگی با فواصل بیش از ۳۵ روز؛
•    خونریزی غیرعادی و کم در سیکل قاعدگی؛
•    پریود نامنظم؛
•    اختلال در  بارداری و ناباروری.

علت الیگومنوره

الیگومنوره دلایل مختلفی دارد اما مهم است که ابتدا اطمینان حاصل شود که علت تاخیر در چرخه قاعدگی، بارداری نیست. 
این وضعیت اغلب عارضه جانبی داروهای جلوگیری از بارداری هورمونی است. برخی از زنان به مدت سه تا شش ماه پس از شروع مصرف داروهای هورمونی ضد بارداری، اختلالات قاعدگی را تجربه می‌کنند و حتی گاهی اوقات قاعدگی آن‌ها به طور کامل متوقف می‌شود.
بسیاری از زنان جوانی که به تازگی چرخه قاعدگیشان آغاز شده است و زنان قبل از یائسگی، اولیگومنوره و اختلالات قاعدگی را به عنوان یک مرحله طبیعی در طول عمر چرخه قاعدگی خود تجربه می‌کنند. زنان جوانی که ورزش‌های سنگین انجام می‎دهند، ممکن است به پریود نامنظم و الیگومنوره مبتلا شوند.همچنین داروهایی مانند داروهای ضد‌روان پریشی و ضد صرع نیز می‌توانند خونریزی قاعدگی را کاهش دهند.

شایع ترین علل الیگومنوره (Oligomenorrhea) چیست؟ 

۱- تنبلی تخمدان یا PCOS: تصور می‌شود الیگومنوره در PCOS به دلیل سطوح نامناسب هورمون‌های زنانه و مردانه ایجاد می‌شود. هورمون‌های مردانه در مقادیر کم توسط همه زنان تولید می‌شوند، اما در زنان مبتلا به PCOS، سطح هورمون مردانه (آندروژن‌ها) کمی بالاتر از سایر زنان است. بنابراین مقادیر بیش از حد معمول این هورمون‎ می‌تواند چرخه قاعدگی را به تاخیر بیندازد؛
۲- پرولاکتینوما: پرولاکتینوما یک تومور غیرسرطانی است که باعث می‌شود غده هیپوفیز مقدار زیادی پرولاکتین تولید کند. پرولاکتین هورمون مورد نیاز برای تولید شیر پس از بارداری است. هیپرپرولاکتینمی پاتولوژیک بیشتر به عنوان یک اختلال تخمک گذاری ظاهر می‌شود و اغلب با اختلالات قاعدگی از جمله آمنوره ثانویه یا الیگومنوره همراه است؛ 
۳- پرکاری تیروئید: پرکاری تیروئید اختلالی است که در آن تیروئید بیش از حد هورمون‌ تولید می‌کند که می‌تواند بر چرخه قاعدگی تأثیر بگذارد و سبب پریود نامنظم شود؛
۴- اختلالات غذا خوردن: پرخوری عصبی، بی اشتهایی و سایر اختلالات غذا خوردن می‌تواند به سیستم تولید مثل آسیب برساند و از دیگر علل الیگومنوره باشد. 

الیگومنوره چگونه تشخیص داده می‌شود؟

الیگومنوره معمولا پس از بررسی تاریخچه قاعدگی تشخیص داده می‌شود. معاینات فیزیکی، آزمایش خون و تصویربرداری سونوگرافی نیز ممکن است برای تشخیص الیگومنوره ضروری باشند. در بیشتر موارد، از دست رفتن یک سیکل قاعدگی یا مقدار کم خونریزی مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما گاهی اوقات می‌تواند نشان دهنده وجود مشکلات و بیماری‌های زمینه‌ای دیگر باشد. 
از جمله اقدامات لازم در صورت مواجهه با الیگومنوره می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
•    تست بارداری؛
•    آزمایش خون (تست‎های بررسی عملکرد تیروئید، پرولاکتین و ...)؛
•    کاریوتایپ (در صورت مشکوک بودن به ناهنجاری‎های ژنتیکی)؛
•    سونوگرافی اولتراسوند. 

الیگومنوره و ناباروری

الیگومنوره می‌تواند منجر به ناباروری شود و ممکن است با علائم کمبود استروژن، مانند کاهش میل جنسی، آتروفی سینه، قاعدگی نامنظم، خشکی واژن و گرگرفتگی همراه باشد. یکی دیگر از دلایل الیگومنوره عدم تخمک گذاری است. بنابراین اگر زنی تخمک گذاری نداشته باشد، امکان بارداری نیز برای او وجود نخواهد داشت.  

درمان خونریزی کم در قاعدگی 

الیگومنوره به خودی خود مشکل حادی نیست. دوره‌های قاعدگی را می‌توان با استفاده داروهای هورمونی ضد بارداری یا پروژسترون تنظیم کرد. اما گاهی اوقات الیگومنوره می‌تواند نشان دهنده یک مشکل زمینه‌ای دیگر مثل بالا بودن پرولاکتین باشد که در این موارد علت اصلی آن باید درمان شود. بنابراین برنامه درمان قاعدگی نامنظم و الیگومنوره بسته به علت زمینه‌ای آن متفاوت است. ممکن است لازم باشد برای کاهش استرس و بهبود رژیم غذایی خود تغییراتی در سبک زندگی ایجاد شود و یا از قرص‌های هورمون درمانی کمک گرفته شود.  

خطرات الیگومنوره

‌اگر الیگومنوره درمان نشود، می‌تواند منجر به نگرانی‌های مربوط به سلامتی از جمله پوکی استخوان، آکنه، مشکلات قلبی عروقی، اختلالات عصبی، ناباروری، هیپرپلازی آندومتر (زمانی که سلول‌های زیادی در پوشش رحم ایجاد می‌شود) و یا سرطان آندومتر شود. داشتن کمتر از چهار دوره قاعدگی در سال می‌تواند خطر هیپرپلازی آندومتر و سرطان آندومتر را افزایش دهد.