ماساژ بارداری

در دوران بارداری، بسیاری از چیزها محدود هستند، از غذاها و نوشیدنی‌ها گرفته تا فعالیت‌هایی که از آن‌ها لذت می‌برید و حتی برخی داروها. اما خوشبختانه ماساژ در لیست کار‌های ممنوعه نیست! ماساژ دوران بارداری چیزی است که می‌توانید برای کمک به خودتان انجام دهید تا بهترین احساس را داشته باشید.

یک ماساژ  خوب می‌تواند استرس را کاهش دهد، دردها و ناراحتی‌ها را تسکین دهد و نهایت لذت را به شما هدیه دهد. وقتی باردار هستید، مزایای ماساژ دوران بارداری می‌تواند حتی بیش‎تر هم باشد. در ادامه به بررسی فواید و مضرات ماساژ در دوران بارداری و نکات لازم حین ماساژ بارداری خواهیم پرداخت.

ماساژ بارداری چیست و چگونه انجام می‌شود؟ 

ماساژ دوران بارداری یک روش خود مراقبتی و طب مکمل است که می‌تواند به تسکین ناراحتی‌های عاطفی و جسمی بارداری کمک کند. ماساژ بارداری مشابه ماساژ معمولی است؛ این ماساژ هم باعث آرامش می‌شود و در عین حال عضلات دردناک یا خسته را تسکین می‌دهد و حس خوبی دارد.

 ماساژ بارداری چگونه است؟

در پاسخ به سوال ماساژ بارداری چیست، می‎توان گفت، ماساژ بارداری متناسب با نیازهای زنان باردار و بدن در حال تغییر آن‎ها تنظیم می‌شود. با افزایش سن بارداری و رشد کودک، ممکن است متوجه شوید که مرکز ثقل شما مانند قبل از بارداری نیست. این تغییر به تنهایی می‌تواند فشار قابل توجهی به عضلات شانه، گردن، پشت و شکم شما وارد کند. وقتی همه این تغییرات با وزن اضافی که حمل می‌کنید همراه شود، می‌تواند باعث درد و ناراحتی زیادی، به خصوص در ناحیه کمر، شود. وقتی یک ماساژور آموزش‌دیده و باتجربه دوران بارداری پیدا می‌کنید، آن‎ها می‌دانند که برای تسکین زنان باردار باید روی چه مناطقی تمرکز کنند. ماساژ دوران بارداری به شما این امکان را می‌دهد که تمام مزایای خوب ماساژ را در یک روش ایمن برای بارداری به دست آورید.

همچنین در ماساژ دوران بارداری باید از هرگونه روغنی که در دوران بارداری توصیه نمی‌شود، اجتناب کرد. به علاوه، لازم است از ماساژ قسمت‌های خاصی از بدن، مانند ماساژ شکم در بارداری اجتناب شود.

فواید ماساژ بارداری برای مادران

چه باردار باشید و چه نباشید، ماساژ می‎تواند هورمون‌های استرس را کاهش داده و تولید اکسی‌توسین را تحریک کند. ماساژ بارداری علاوه بر اینکه می‌تواند آرامش‌بخش باشد، مزایای سلامتی متعددی برای مادر و جنین دارد. تحقیقات نشان می‌دهد ماساژ در دوران بارداری ممکن است به موارد زیر کمک کند: 

کاهش درد و ناراحتی

یکی از شایع‌ترین شکایات زنان باردار، درد عصبی، به ویژه درد عصب سیاتیک است. دلیل این امر به دلیل میزان فشار بر عضلات کمر و کف لگن است. ماساژ سیاتیک در بارداری با کاهش فشار بر اعصاب ملتهب، تنش و درد را کاهش می‌دهد و درد عصب سیاتیک را تسکین می‌دهد. ماساژ دوران بارداری می‌تواند نوعی تسکین طبیعی درد و جایگزین عالی برای داروهای مسکن باشد.

کاهش افسردگی و اضطراب

در طول سال‌ها مطالعات زیادی انجام شده است که به بررسی اثرات و فواید ماساژ درمانی برای زنان باردار می‌پردازد. یکی از مطالعات نشان می‌دهد که ماساژ درمانی می‌تواند هورمون‌های مرتبط با کاهش استرس، بهبود خلق و خو و عملکرد قلبی عروقی را افزایش دهد.

کاهش تورم

تورم یکی دیگر از علائم رایج گزارش شده در دوران بارداری است. این عارضه ناشی از کاهش گردش خون است و می‌تواند در مراحل بعدی بارداری به وضعیتی به نام ادم تبدیل شود. ماساژ دوران بارداری با هدف تحریک بافت‌های نرم و سیستم لنفاوی انجام می‌شود که می‌تواند به پراکنده شدن مایعات و کاهش تورم در بارداری کمک کند.

بهبود خواب

مشکلات خواب در دوران بارداری غیرمعمول نیست. استرس، نگرانی، ناراحتی و یک نوزاد نسبتاً فعال به معنای خواب کم است. با پیشرفت بارداری، استراحت شبانه سخت‌تر و سخت‌تر می‌شود. اگرچه بالش‌های بارداری تا حدودی تسکین‌دهنده هستند، اما ماساژ قبل از زایمان باعث آرامش سیستم عصبی می‌شود و در نهایت شما را آرام‌تر و قادر به خواب بهتر می‌کند.

حتما بخوانید: مراقبت های دوران باردازی

افزایش پاسخ ایمنی بدن

از آنجا که گردش خون در طول ماساژ افزایش می‌یابد، به این معنی است که سیستم ایمنی شما احتمالاً بهبود می‌یابد. این امر همچنین به دفع سموم کمک می‌کند که مزیت دیگری برای شما و کودکتان است و سطح بالاتری از سلامت و تندرستی کلی را برای هر دوی شما تضمین می‌کند.

کاهش درد زایمان 

بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند زنانی که به طور منظم ماساژ بارداری دریافت می‌کنند، در طول زایمان و وضع حمل درد کمتری را تجربه می‌کنند و حتی ممکن است به طور کلی زمان زایمان را کاهش دهند. تصور می‌شود که این مسله به دلیل کاهش سطح استرس و ناراحتی کمتر در دوران بارداری باشد.

بهبود رشد و تکامل جنین

افزایش گردش خون به اکسیژن و مواد مغذی کمک می‌کند تا آزادانه‌تر در بدن شما حرکت کنند و در نتیجه به کودک شما برسند. این مسئله به سلامت و رشد کلی جنین کمک می‌کند. بنابراین، با ماساژ در دوران بارداری، رشد کودک خود را نیز بهبود می‌بخشید.

جلوگیری از زایمان زودرس

اگرچه نمی‌توانیم بگوییم که ماساژ در دوران بارداری قرار است هرگونه خطر زایمان زودرس را متوقف کند، اما مطالعات نشان داده‌اند که به لطف کاهش میزان کورتیزول آزاد شده، ماساژ بارداری می‌تواند این خطر را کاهش دهد. کورتیزول هورمون استرس است، هرچه استرس کمتری داشته باشید، خطر زایمان زودرس هم کمتر می‌شود.

بهترین زمان برای انجام ماساژ بارداری

اکثر متخصصان بارداری معمولاً توصیه می‌کنند تا ابتدای سه ماهه دوم (۱۲ هفته بارداری و بعد از آن) برای دریافت ماساژ دوران بارداری صبر کنید. هر دو هفته یک بار ماساژ بگیرید. با نزدیک شدن به پایان سه ماهه سوم و افزایش ناراحتی‌ها، می‌توانید تا هفته‌ای یک بار ماساژ دریافت کنید.

محدود کردن یا اجتناب از ماساژ در اوایل بارداری که میزان سقط جنین در بالاترین حد خود است، امن‌ترین راه محسوب می‌شود. با این حال، با رسیدن به سه ماهه دوم، ماساژ کامل بدن یا فقط ماساژ کمر در بارداری بی‌خطر و یک تجربه لذت‌بخش است. به یاد داشته باشید، همیشه از یک ماساژور واجد شرایط که به طور ویژه آموزش ماساژ بارداری را دیده است، کمک بگیرید.

حتما بخواید: نمک در بارداری

آموزش انواع ماساژ در بارداری

در دوران بارداری، علاوه بر ماساژ معمول، انواع دیگری از ماساژ نیز وجود دارد که برای تسکین دردهای خاص مادران باردار طراحی شده‌اند. این ماساژها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که هم ملایم و هم ایمن باشند و در عین حال مزایای جسمی و عاطفی داشته باشند.

ماساژ سنگ داغ تطبیقی

در این روش سنگ‌ها یا سنگریزه‌های گرم شده را به آرامی روی نقاط تنش مانند شانه‌ها و کمر قرار می‎دهند. این ماساژ باعث آرامش عمیق، تسکین درد عضلات و بهبود گردش خون می‌شود، در حالی که گرمای آرامش‌بخشی را بدون گرم شدن بیش از حد بدن فراهم می‌کند.

تخلیه لنفاوی ملایم

تخلیه لنفاوی یکی از انواع ماساژ بارداری است که گردش لنفاوی را تحریک می‌کند و به از بین بردن سموم و کاهش ادم، به ویژه در پاها و ساق پا، کمک می‌کند. این نوع ماساژ در دوران بارداری بسیار توصیه می‌شود، زیرا به تسکین احساس سنگینی پاها و کاهش احتباس آب کمک می‌کند، که هر دو از علائم رایج در زنان باردار هستند.

درمان‌های اسپا

درمان‌های اسپا برای زنان باردار راهی عالی برای تسکین تنش و افزایش آرامش است. این درمان‌ها می‌توانند شامل حمام‌های گردابی با دمای متوسط، پوشش‌های مرطوب‌کننده و ماساژهای ملایم صورت متناسب با پوست حساس در دوران بارداری باشند. متخصصان تضمین می‌کنند که همه درمان‌ها ایمن هستند و ضمن احترام به نیازهای خاص زنان باردار، آرامش عمیقی را فراهم می‌کنند. این لحظات آرامش‌بخش در اسپا همچنین به کاهش درد عضلانی و بهبود جریان خون کمک می‌کند.

نواحی مناسب برای ماساژ در بارداری

برخی از قسمت‌های بدن که می‌توان در دوران بارداری ماساژ داد و ثابت شده است که باعث کاهش مشکلات در دوران بارداری می‌شوند، به شرح زیر است:

• سر
• دست‌ها و بازوها
• کمر و شانه‌ها
• پاها (از جمله ران‌ها و ساق پا).

استفاده از روغن مخصوص برای انجام ماساژ بارداری

استفاده از روغن مناسب برای ماساژ در بارداری مهم است. اگر روغن به خوبی انتخاب شود، به مزایای ماساژ کمک می‌کند و به مبارزه با سفتی و ترک‌های پوستی کمک می‌کند. بهترین روغن برای ماساژ در بارداری، همیشه یک روغن طبیعی و بدون مواد افزودنی است. برای مثال ماساژ روغن سیاه دانه در بارداری برای آبرسانی عمیق و جلوگیری از ترک‌های پوستی در بارداری عالی هستند.

همچنین افزودن روغن‌های زیر به ماساژ دوران بارداری می‌تواند منجر به یک تجربه ماساژ قوی‌تر شود و به کاهش بسیاری از بیماری‌هایی که مادر باردار ممکن است از آن‌ها رنج ببرد، کمک کند.

• روغن اسطوخودوس
• روغن زنجبیل
• روغن آفتابگردان
• روغن هسته انگور.

نکاتی که باید در هنگام ماساژ بارداری رعایت شود

از بسیاری جهات، ماساژ دوران بارداری بسیار شبیه ماساژ معمول است، اما با چند اصلاح ایمن برای بارداری که در ادامه به آن‎ها خواهیم پرداخت.

فشار سبک

بارداری زمان ماساژ خشن و ناگهانی نیست. فشار عمیق می‌تواند در دوران بارداری بر فشار خون شما تأثیر منفی بگذارد. در ماساژ دوران بارداری معمولاً از فشار بسیار سبک استفاده می‌شود. به عبارت دیگر، ماساژ عمیق که برای آزاد کردن گرفتگی‌های عضلانی استفاده می‌شود، در بارداری چندان توصیه نمی‎شود.

به پهلو دراز کشیدن

 دراز کشیدن روی شکم یا کمر خطر فشار خون پایین را افزایش می‌دهد و می‌تواند به اعصاب شما فشار وارد کند. و در حالی که برخی از ماساژورها تخت‌های مخصوص ماساژ بارداری با سوراخی دارند که می‌توانید روی شکم دراز بکشید، به طور کلی ایمن‌ترین حالت این است که در حالت دراز کشیده به پهلو ماساژ دوران بارداری را انجام دهید. برخی از وسایل مخصوص بارداری می‌توانند به شما کمک کنند تا راحت باشید و مطمئن شوید که بدن شما به درستی در یک راستا قرار دارد. این وسایل می‌تواند شامل چیزهایی مانند بالش و کوسن‌های محکم (تشک) باشد تا به شما در راحتی کمک کند.

عوارض بارداری

 همیشه قبل از انجام ماساژ دوران بارداری با پزشک متخصص بارداری خود مشورت کنید. اگر نگرانی‌هایی در مورد بارداری مانند دیابت بارداری، فشار خون بالا و سایر شرایط دارید، ممکن است آن را توصیه نکنند.

عدم ماساژ نقاط حساس

برای زنان باردار، شکم ناحیه حساسی است که باید با دقت محافظت شود. اگر شکم مادر در طول ماساژ، به خصوص در سه ماهه اول، تحت فشار قرار گیرد، می‌تواند علائم تهوع صبحگاهی را بدتر کند. با این حال، زنان باردار همچنان می‌توانند ماساژ ملایم شکم را دریافت کنند، به شرطی که ماساژ با حرکات بسیار سبک و آهسته و فقط زمانی که بارداری در هفته‎های بالاتر است، انجام شود. 

همچنین مادران ممکن است در دوران بارداری در ناحیه سینه، مانند نوک سینه‌ها و هاله دور آن، احساس درد یا ناراحتی کنند. با این حال، از ماساژ این نواحی برای تسکین درد یا ناراحتی خودداری کنید. این به این دلیل است که ماساژ نوک سینه‌ها می‌تواند ترشح هورمون اکسی‌توسین را تحریک کند. اکسی‌توسین هورمونی است که برای تحریک یا افزایش انقباضات رحمی در پایان بارداری برای حمایت از شروع زایمان ترشح می‌شود. در نتیجه، خطر زایمان زودرس افزایش می‌یابد. 

خطرات ماساژ در بارداری

ماساژ در دوران بارداری در صورتی که طبیعی و بدون عارضه باشد و توسط یک ماساژور آموزش دیده و ماهر انجام شود، ایمن تلقی می‌شود. با این حال، در صورت وجود هر یک از شرایط زیر، باید از این نوع ماساژ اجتناب شود: 

• تب
• عفونت فعال
• بارداری پرخطر
• فشار خون بالا
• دیابت
• واریس
• سابقه سقط جنین
• ترومبوز.

در مورد بارداری پرخطر، به عنوان مثال اگر فرد مبتلا به دیابت بارداری یا پره اکلامپسی باشد، ترجیحاً قبل از درخواست ماساژ درمانی، موضوع را با پزشک معالج در میان بگذارید و موافقت او را جلب کنید.

سوالات متداول درباره ماساژ بارداری

آیا ماساژ در بارداری ‌خطر دارد؟ 

خیر، اگر توسط فرد آموزش‌دیده و بعد از سه ماهه اول انجام شود و وضعیت مادر طبیعی باشد، ماساژ بارداری معمولاً بی‌خطر است و به کاهش استرس، درد عضلانی و بهبود گردش خون کمک می‌کند.

چه کسانی نباید ماساژ بارداری انجام دهند؟ 

خانم‌هایی با بارداری پرخطر، سابقه زایمان زودرس، فشار خون بالا، خون‌ریزی یا درد شکمی نباید بدون اجازه پزشک ماساژ بگیرند.

موارد منع شده ماساژ در دوران بارداری چیست؟ 

ماساژ روی شکم، نقاط فشاری خاص (مثل مچ پا یا پایین کمر)، یا در سه‌ماهه اول بارداری باید با احتیاط یا پرهیز انجام شود.

ماساژ بارداری در خانه یا کلینیک؟ 

اگر توسط فرد متخصص انجام شود، کلینیک گزینه ایمن‌تری است؛ اما با آموزش و رعایت نکات ایمنی، ماساژ ملایم در خانه هم ممکن است.

بهترین روغن برای ماساژ بارداری کدام است؟ 

روغن‌های طبیعی و خنثی مثل روغن بادام شیرین، نارگیل یا جوجوبا بهترین انتخاب هستند. از روغن‌های اسانسی قوی باید پرهیز شود.

برای ماساژ بارداری باید با پزشک مشورت کرد؟ 

بله، پیش از شروع هر نوع ماساژ در دوران بارداری، به‌ویژه در بارداری‌های پرخطر، مشورت با پزشک ضروری است.

و در پایان ... 

ماساژ دوران بارداری فواید بسیار متنوعی برای مادر و جنین دارد. ماساژ بارداری می‌تواند به کاهش دردها و ناراحتی‌های مرتبط با بارداری، بهبود گردش خون، کاهش استرس و اضطراب و ایجاد آرامش کمک کند. ماساژ در دوران بارداری می‌تواند به تسکین بسیاری از ناراحتی‌های رایج مانند کمردرد، گرفتگی گردن، گرفتگی عضلات پا، سردرد و ادم (تورم) کمک کند. همچنین می‌تواند به بهبود گردش خون و کاهش استرس و اضطراب کمک کند. ماساژ دوران بارداری روشی ایمن و مؤثر برای حمایت از سلامت جسمی و روحی مادر و فرزند در این دوران خاص است.