بارداری پوچ (حاملگی بدون جنین)

آزمایش بارداری‌ام مثبت شد، ساک بارداری هم تشکیل شده بود، اما خبری از جنین نبود…! بارداری دوره‌ای پر از امید و هیجان برای مادران باردار است. با این حال، گاهی اوقات موقعیت‌هایی وجود دارد که رشد جنین با پیشرفت مورد انتظار بارداری همسو نیست. یکی از شرایطی که ممکن است رخ دهد، این است که ساک بارداری تشکیل شود اما جنین رشد نکند. به این نوع بارداری، بارداری پوچ گفته می‌‎شود که یکی از شایع‌ترین دلایل سقط جنین در هفته‌های اولیه بارداری است. 

در ادامه‌ی این مقاله از مجله اینترنتی مام، با زبان ساده و علمی درباره‌ی اینکه بارداری پوچ چیست، چرا اتفاق می‌افتد و چگونه باید با آن مواجه شد صحبت خواهیم کرد. اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان چنین تجربه‌ای داشته‌اید، دانستن این نکات می‌تواند آرامش‌بخش باشد و کمک کند تا با دیدی روشن‌تر مسیر پیش رو را طی کنید.

بارداری پوچ چیست؟ 

حاملگی پوچ به انگلیسی Blighted ovum گفته می‌شود و به عنوان حاملگی بدون جنین (anembryonic pregnancy) نیز شناخته می‌شود. در شرایط نرمال بارداری، تخمک بارور شده به دیواره رحم متصل شده و حدود پنج تا شش هفته پس از آن جنین تشکیل می‎شود. بارداری پوچ زمانی اتفاق می‌افتد که این تخمک بارور شده در رحم لانه گزینی ‌کند اما نتواند به جنین تبدیل شود. این مسئله می‌تواند دلیل اصلی شکست زودهنگام بارداری یا سقط جنین باشد. 

در واقع در بارداری پوچ رشد تخمک بارور شده متوقف می‌شود، اما کیسه بارداری (جایی که جنین رشد می‌کند) به رشد خود ادامه می‌دهد. جفت و کیسه بارداری خالی، حتی بدون وجود جنین، هورمون‌های بارداری را آزاد می‌کنند. یعنی عدد بتا در بارداری پوچ بالا می‌‎رود. به همین دلیل فرد علائم اولیه بارداری را تجربه خواهد کرد و آزمایش بارداری‌اش مثبت می‎‌شود.

علت بارداری پوچ

احتمالا این سوال برای شما مطرح شود که چه کسانی دچار بارداری پوچ می شوند. علت حاملگی پوچ اغلب به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی است. این ناهنجاری‌ها می‌توانند از اسپرم یا تخمک‌هایی که کیفیت پایینی دارند یا از تقسیم سلولی غیرطبیعی ناشی شود. این مسئله ممکن است به این دلیل باشد که بدن شما تشخیص می‌دهد که یک مشکل کروموزومی وجود دارد و به طور طبیعی از ادامه رشد بارداری جلوگیری می‌کند. درک این نکته ضروری است که بارداری پوچ ناشی از سهل‌انگاری مادر در حفظ بارداری نیست. بارداری پوچ به هیچ وجه قابل پیشگیری نیست. با این حال، اکثر موارد بارداری پوچ فقط یک بار برای یک زن اتفاق می‌افتد.

علائم بارداری پوچ

بارداری پوچ می‌تواند آنقدر در اوایل بارداری رخ دهد که شما هرگز متوجه بارداری خود نشوید. در موارد دیگر، ممکن است قطع قاعدگی یا مثبت شدن آزمایش بارداری را تجربه کنید و علائم اوایل بارداری مانند حساسیت به لمس سینه و حالت تهوع صبحگاهی را داشته باشید. بتا خون در بارداری پوچ هرچند بالا است اما با روند طبیعی افزایش پیدا نمی‎‌کند. اگر بارداری پوچ داشته باشید و سقط جنین اتفاق بیفتد، علائم زیر را خواهید داشت:

• خونریزی واژینال (از لکه‌بینی یا خونریزی خفیف تا دفع لخته‌های خون)
• گرفتگی عضلات در ناحیه لگن و شکم.

در واقع علائم بارداری پوچ شبیه بارداری طبیعی است و تنها راه برای تأیید بارداری پوچ از طریق سونوگرافی است. این سونوگرافی یک کیسه بارداری خالی را نشان می‌دهد.

عوامل خطر بارداری پوچ

ارائه دهندگان خدمات درمانی دقیقا نمی‌دانند که چرا مشکلات کروموزومی در طول رشد جنین رخ می‌دهد و منجر به حاملگی پوچ می‎‌شود. اما شواهد نشان می‎‌دهد که عوامل خطر خاصی می‌توانند خطر بروز حاملگی پوچ را افزایش دهند: 

• سن بالای ۳۵ سال 
• داشتن یک بیماری زمینه‌ای یا کنترل نشده یا عفونت.
• سابقه سقط جنین.

تشخیص بارداری پوچ

پزشک با استفاده از سونوگرافی ترانس واژینال، بارداری پوچ را تشخیص می‌دهد. این اتفاق در سه ماهه اول، معمولا بین هفت تا نه هفته بارداری، رخ می‌دهد. در این زمان از بارداری، جنین باید قابل مشاهده باشد. 

عدد بتا در بارداری پوچ هم به تشخیص کمک می‌کند. سطح hCG در خون در اوایل بارداری به سرعت افزایش می‌یابد و در حدود هفته‌های هشت تا ده به اوج خود می‌رسد. اگر به سرعت افزایش نیابد یا پایین باشد، می‌تواند نشان دهنده سقط جنین یا عارضه دیگری باشد. پزشک ممکن است تصمیم بگیرد سطح hCG شما را در طول چند روز آزمایش کند تا ارزیابی کند که آیا سطح hCG شما در حال افزایش است یا خیر. این می‌تواند روشی موثر برای تشخیص بارداری پوچ باشد.

بارداری پوچ تا چه مدت ادامه پیدا می‎کند؟ 

مدت زمانی که می‌توانید یک بارداری پوچ را حمل کنید متفاوت است. جفت شما بدون جنین به رشد خود ادامه می‌دهد و هورمون آزاد می‌کند. گاهی اوقات، سقط جنین می‌تواند چند روز پس از مثبت شدن آزمایش بارداری اتفاق بیفتد. در موارد دیگر، جفت به رشد خود ادامه می‌دهد و هورمون تولید می‌کند. این اتفاق می‌تواند ۷ تا ۱۲ هفته پس از حاملگی بدون جنین رخ دهد. در این مرحله، بدن شما متوجه می‌شود که جنینی در حال شکل‌گیری نیست و رحم شما بافتی را که آماده کرده است، دفع می‌کند.

درمان بارداری پوچ

زمان سقط حاملگی پوچ در هر فردی متفاوت خواهد بود. برای برخی افراد، ممکن است نیازی به درمان نباشد زیرا بدن شما بافت را چند روز پس از مثبت شدن آزمایش بارداری از طریق واژن دفع می‌کند (سقط جنین طبیعی). 

اگر جنین خود به خود سقط نشود، ممکن است دارویی به شما داده شود تا بدن شما را برای سقط جنین تحریک کند و زمان انتظار برای شروع خود به خودی سقط جنین را از بین می‌برد. ممکن است سونوگرافی دیگری برای تأیید خالی بودن رحم شما انجام شود. پزشک علائم عفونت را بررسی می‌کند و مطمئن می‌شود که هیچ عارضه‌ای وجود ندارد. اگر تمام بافت دفع نشده باشد، گزینه‌های دیگری برای خارج کردن محتویات رحم وجود دارد. پزشک شما در مورد درمان‌های احتمالی مثل کورتاژ با شما صحبت خواهد کرد. 

بهبودی از سقط جنین پوچ 

بهبودی پس از سقط جنین پوچ یا کورتاژ تشخیصی می‌تواند از یک یا دو هفته تا یک ماه طول بکشد. گرفتگی عضلات معمولا تا یک هفته طول می‌کشد، اما خونریزی می‌تواند چندین هفته طول بکشد. خونریزی شما باید به مرور زمان سبک‌تر شود تا زمانی که کاملاً متوقف شود. 

وقتی احساس راحتی کردید، می‌توانید فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرید. خونریزی می‌تواند با فعالیت یا ورزش شدید افزایش یابد. هورمون‌ها ممکن است در بدن شما باقی بمانند و چرخه قاعدگی شما را به تأخیر بیندازند. اکثر افراد ظرف چهار تا شش هفته پس از سقط جنین پوچ، پریود می‌شوند.

ممکن است بهبودی عاطفی پس از سقط جنین پوچ بیشتر طول بکشد. ممکن است احساس غم، عصبانیت یا سردرگمی داشته باشید. اشکالی ندارد که برای سوگواری وقت بگذارید. در طول بهبودی از دوستان و خانواده خود بخواهید که از شما حمایت کنند.

چه مدت پس از بارداری پوچ می‌توانم دوباره باردار شوم؟

اکثر ارائه دهندگان خدمات درمانی توصیه می‌کنند قبل از تلاش برای بارداری مجدد پس از هر نوع سقط جنین، یک یا دو دوره قاعدگی صبر کنید. احتمال بارداری سالم بعد از بارداری پوچ زیاد است و اکثر افرادی که بارداری پوچ داشته‌اند، پس از آن یک بارداری سالم و کامل را تجربه خواهند کرد. اگر بیش از یک سقط جنین را تجربه کنید، ارائه دهنده خدمات درمانی شما ممکن است آزمایش ژنتیک را برای تعیین اینکه آیا علت زمینه‌ای وجود دارد یا خیر، پیشنهاد کند.

پیشگیری از بارداری پوچ

هیچ راهی برای جلوگیری از بارداری پوچ وجود ندارد. برخی از زوج‌ها ممکن است بخواهند آزمایش ژنتیک روی بافت داخل رحم انجام دهند. این آزمایش علل زمینه‌ای سقط جنین را بررسی می‌کند و می‌تواند برای زوج‌هایی که چندین سقط جنین را تجربه کرده‌اند، مفید باشد.

حاملگی پوچ در آی وی اف

بروز حاملگی پوچ یا سقط جنین با IVF (لقاح آزمایشگاهی) شایع‌تر نیست. احتمال سقط جنین با IVF تقریبا مشابه بارداری طبیعی است.

سوالات متداول در مورد حاملگی پوچ

در ادامه به بررسی سوالات متداولی خواهیم پرداخت که ممکن است در صورت تجربه حاملگی بدون جنین برای شما مطرح شود.

چه مدت طول می‌کشد تا یک بارداری پوچ دفع شود؟

اگر کورتاژ نداشته باشید و یا داروی سقط جنین استفاده نکنید، بدن شما متوجه مشکل بارداری می‌شود و ظرف ۷ تا ۱۲ هفته رحم را خالی می‌کند.

چه زمانی می‌توانم بعد از یک بارداری پوچ دوباره باردار شوم؟

معمولا پس از سقط جنین از هر نوع، توصیه می‌شود حداقل دو دوره قاعدگی را پشت سر بگذارید تا برای بارداری دیگری تلاش کنید. 

آیا عدم تعادل هورمونی می‌تواند باعث بارداری پوچ شود؟

بله، عدم تعادل هورمونی، مانند پایین بودن سطح پروژسترون، می‌تواند باعث تخمک پوچ شود.

چگونه از بارداری بدون جنین جلوگیری کنیم؟ 

داشتن بارداری پوچ معمولاً هیچ ارتباطی با وضعیت سلامتی شما ندارد. با این حال، همیشه ایده خوبی است که برای سالم ماندن تلاش کنید، از جمله محدود کردن مصرف الکل و کافئین و عدم استعمال دخانیات.

و در پایان... 

بارداری پوچ که به عنوان بارداری بدون جنین نیز شناخته می‌شود، بسیار رایج است. این اتفاق زمانی می‌افتد که تخمک بارور می‌شود و جفت شروع به تشکیل می‌کند، اما جنینی تشکیل نمی‌شود. ارتباط بین تخمک ضعیف و بارداری پوچ قابل توجه است و یکی از علل اصلی آن محسوب می‎‌شود. حاملگی پوچ اغلب قبل از اینکه شما از آن مطلع شوید، رخ می‌دهد. اکثر افراد پس از بارداری بدون جنین، بارداری‌های طبیعی دارند.