مصرف ویتامین B در بارداری

حفظ یک رژیم غذایی سالم و متعادل در تمام مراحل زندگی مهم است، اما وقتی باردار هستید، دلایل بیشتری برای مراقبت از بدن خود دارید تا مطمئن شوید جنین شما به یک نوزاد سالم و پرانرژی تبدیل شود. ویتامین‌های B که اغلب با نام ویتامین ب کمپلکس در بارداری شناخته می‌شوند، از اهمیت بالایی برخوردار هستند. مخصوصاً ویتامین‌های B6، B9 و B12. این سه ویتامین به طور خاص به کاهش خطر نقایص مادرزادی و همچنین تسکین برخی علائم بارداری کمک می‌کنند. به همین دلیل، مصرف قرص ویتامین ب در بارداری، راهی عالی برای اطمینان از دریافت تمام ویتامین‌های مورد نیاز شما و فرزندتان برای یک بارداری سالم است. البته، مصرف ویتامین B در دوران بارداری به معنای جایگزینی یک رژیم غذایی سالم نیست، بلکه برای پشتیبانی از آن هستند.

نقش ویتامین ب در بارداری

کل ویتامین بی در بارداری متشکل از هشت ویتامین است. مصرف ویتامین B در بارداری نقشی حیاتی در قدرت و سلامت شما و جنین ایفا می‌کند. بسیاری از زنان به ویژه در سه‌ماهه اول و سوم بارداری، احساس خستگی بیشتری دارند. مصرف ویتامین B در بارداری می‌تواند به کاهش این خستگی کمک کند.

حتی اگر ویتامین B در بارداری را بتوان به شکل مکمل‌های عالی دریافت کرد، بهترین راه برای جذب این مواد مغذی از طریق غذاهای غنی از ویتامین است! غذاهای غنی از ویتامین B به افزایش انرژی طبیعی شما کمک می‌کنند. تاثیر ویتامین ب در بارداری به قدری چشمگیر است که می‌تواند به سلامت هر چه بیشتر شما و فرزندتان بینجامد. برای درک بهتر نقش‌های ویتامین ب در بارداری بهتر است هر ویتامین از این گروه رو به تنهایی بررسی کنیم:

ویتامین B1: تیامین

از آنجا که تیامین نقش اصلی در رشد مغز کودک شما ایفا می‌کند، مصرف ۱.۴ میلی‌گرم در روز نیاز است. منابع طبیعی ویتامین B1 شامل: 

• نخود
• جو دوسر
• گوشت 
• عدس
• گردو
• ماهی سالمون
• فندق 
• لوبیای 
• جوانه گندم
• مخمر غذایی
• پاستای غلات کامل
• نان یا غلات غنی‌شده

بنابراین این غذاها را در رژیم غذایی خود بگنجانید تا روند رشد مغز کودک به خوبی طی شود.

ویتامین B2: ریبوفلاوین

ریبوفلاوین برای سلامت چشم ضروری است و به پوست شما درخشش تازه ای می‌بخشد. این موضوع برای جنین نیز صادق است. همانند همه ویتامین‌های B، ریبوفلاوین محلول در آب است و بنابراین در بدن شما ذخیره نمی‌شود؛ این بدان معناست که شما در دوران بارداری به میزان حدود ۱.۴ میلی‌گرم در روز به ریبوفلاوین نیاز دارید.

منابع غذایی طبیعی ویتامین B2

• بادام 
• سیب زمینی شیرین
• هویج
• جو دوسر
• نخود
• تمپه (فرآورده سویا)
• کلم بروکلی
• اسفناج
• شنبلیله
• مارچوبه
• قارچ
• غلات کامل
• مخمر غذایی
• غلات غنی‌شده

ویتامین B3: نیاسین

ویتامین b3  دارای فواید زیادی برای بدن شما است؛ مصرف ویتامین B در بارداری می‌تواند هضم را بهبود بخشد، حالت تهوع را کاهش دهد و شدت میگرن را کم کند. مصرف حدود ۱۸ میلی‌گرم در روز از این گروه ویتامین بی در بارداری لازم است. خوردن ویتامین b در بارداری باید تحت نظر پزشک باشد زیرا به زنان باردار توصیه نمی‌شود که دوزهای بیشتر از ۱۸ میلی‌گرم ویتامین B3 مصرف کنند. بنابراین حتما دوز مکمل های خود را قبل از مصرف بررسی کنید.

منابع غذایی طبیعی ویتامین B3

• بوقلمون
• ماهی سالمون 
• سینه مرغ
• بادام زمینی
• قارچ 
• جگر
• ماهی تن
• نخود
• کنجد آسیاب شده
• لوبیا قرمز
• گوشت گاو

ویتامین B5: پانتوتنیک اسید

بارداری ممکن است باعث گرفتگی های دردناک عضلات پا شود. اینجاست که خوردن ویتامین بی در بارداری به کمک شما می شتابد. خوشبختانه، ویتامین B5 می تواند به تسکین این گرفتگی ها کمک کند، بنابراین یک ویتامین ب در بارداری انتخاب کنید که حاوی ۶ میلی گرم ویتامین B5 باشد.

منابع غذایی طبیعی ویتامین B5

• دانه آفتابگردان
• سیب زمینی شیرین
• آووکادو
• غلات کامل یا غلات غنی شده
• قارچ 
• جو دوسر
• ذرت 
• گل کلم
• ماهی سالمون 

ویتامین B6: پیریدوکسین

تاثیر ویتامین b6 در بارداری بر هیچکس پوشیده نیست. پیریدوکسین برای رشد سیستم عصبی و مغز جنین شما در هر هفته از بارداری حیاتی است. ویتامین ب ۶ در بارداری می تواند به کاهش حالت تهوع و استفراغ کمک کند که شاید دو مورد از بدترین عوارض جانبی بارداری باشند.

برای به حداکثر رساندن سلامت شما و کودک تان، باید بین ۲۵ تا ۵۰ میلی گرم در روز مصرف کنید. تاثیر ویتامین b6 در بارداری در کاهش تهوع صبحگاهی به خوبی ثابت شده است. اگر خوردن قرص ویتامین ب در بارداری به هر دلیلی امکان پذیر نباشه پزشک ممکن است با تجویز امپول ویتامین ب در بارداری نیاز شما را برطرف کند.

منابع غذایی طبیعی ویتامین B6

• سیر
• لوبیا
• سیب زمینی شیرین
• نخود
• آووکادو
• فندق
• دانه آفتابگردان
• برنج قهوه ای
• آب آلو
• اسفناج

ویتامین B7: بیوتین

بارداری اغلب باعث کمبود ویتامین B7 می شود، بنابراین مطمئن شوید که مقدار زیادی غذاهای غنی از بیوتین مصرف می کنید. مصرف حداقل ۳۰ میکروگرم ویتامین B7 برای زنان باردار واجب است. این مقدار ویتامین B در دوران بارداری باید از طریق مصرف مکمل‌ها و غذا دریافت گردد.

منابع غذایی طبیعی ویتامین B7

• جو دوسر
• آووکادو
• اسفناج
• کلم بروکلی
• گل کلم
• حبوبات
• ژل رویال
• غلات غنی شده
• مخمر آبجو

ویتامین B9: فولیک اسید

همه میدانند که خوردن ویتامین ب در بارداری واجب است. میتوان گفت فولیک اسید معروف ترین قرص ویتامین ب در بارداری به حساب می آید. فولیک اسید یکی از مهم‌ترین ویتامین های B برای مصرف در دوران بارداری است. مصرف مقدار مناسب فولیک اسید خطر ابتلای جنین شما به نقایص مادرزادی لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا را کاهش می‌دهد. 

منابع غذایی طبیعی ویتامین B9

• عدس
• اسفناج
• لوبیا سفید 
• غلات غنی شده
• مارچوبه
• آووکادو
• نخود
• آجیل
• لوبیای خشک

توصیه می‌کنیم برای اطلاعات بیشتر، مطلب «مصرف اسید فولیک پیش از بارداری» را بخوانید.

ویتامین B12: کبالالامین

ویتامین ب ۱۲ در بارداری برای حفظ سلامت سیستم عصبی شما مهم است، اما همچنین اعتقاد بر این است که وقتی در دوران بارداری با فولیک اسید ترکیب شود، مکمل های B12 می‌توانند به جلوگیری از اسپینا بیفیدا و سایر نقایص مادرزادی نخاع و سیستم عصبی مرکزی در کودک شما کمک کنند.

منابع غذایی طبیعی ویتامین B12

• ماهی سالمون 
• شیر سویا یا محصولات سویا
• میگو
• جگر یا فیله گاو
• ماست
• غلات غنی شده
• گوشت قرمز

نقایص مادرزادی جدی مرتبط با کمبود ویتامین B

این نقایص مادرزادی جدی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• آنانسفالی: نخاع و مغز به درستی تشکیل نمی‌شوند
• انسفالوسل: بخش‌هایی از مغز شروع به بیرون زدگی می‌کند
• اسپینا بیفیدا: ستون فقرات نوزاد به درستی تشکیل نمی‌شود

اگر هر یک از این نقایص مادرزادی در خانواده سابقه داشته باشد، انجام آزمایش غربالگری ضروری خواهد بود.

پزشک ممکن است از شما بخواهد اگر قبل از بارداری کمبود ویتامین B12 دارید، مکمل B12 را همراه با فولیک اسید مصرف کنید یا امپول ویتامین b در بارداری تزریق کنید. هر دوی این مکمل‌ها با هم به جلوگیری از نقایص مادرزادی در نوزادان در حال رشد کمک می‌کنند.

توصیه می‌کنیم مطلب «غربالگری نقایص لوله عصبی» را نیز مطالعه فرمایید.

خلاصه نقش ویتامین B در بارداری

• B1 (تیامین): ۱.۴ میلی‌گرم - از رشد سالم مغز کودک پشتیبانی می‌کند.
• B2 (ریبوفلاوین): ۱.۴ میلی‌گرم - چشم‌ها را سالم نگه می‌دارد و پوست را درخشان می‌کند
• B3 (نیاسین): ۱۸ میلی‌گرم - تهوع صبحگاهی را تسکین می‌دهد
• B5 (پانتوتنیک اسید): ۶ میلی‌گرم - گرفتگی پا را کاهش می‌دهد
• B6 (پیریدوکسین): ۲۵ - ۵۰ میلی‌گرم - به رشد سیستم عصبی کودک کمک می‌کند
• B7 (بیوتین): ۳۰ میکروگرم - کمبود آن اغلب توسط بارداری ایجاد می‌شود.
• B9 (فولیک اسید): ۴۰۰ - ۸۰۰ میکروگرم - نقش بسیار مهمی در کاهش خطر نقایص مادرزادی دارد
• 12 (کبالالامین): ۲.۶ میکروگرم - توسعه سیستم عصبی شما و کودک شما را پشتیبانی می‌کند

عوارض ویتامین ب در بارداری

اگرچه مصرف به اندازه ویتامین‌های گروه B برای سلامت بارداری ضروری است، اما مصرف بیش از حد برخی از این ویتامین‌ها می‌تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد. به عنوان مثال، مصرف زیاد ویتامین B6 ممکن است باعث آسیب عصبی، بی‌حسی و گزگز در اندام‌ها شود. همچنین دریافت دوزهای بالای نیاسین (B3) می‌تواند موجب بروز مشکلات کبدی، گرگرفتگی و خارش پوست گردد. در مورد فولیک اسید (B9) نیز با اینکه مسمومیت نادر است، اما مقادیر بسیار بالای آن ممکن است علائم کمبود ویتامین B12 را پنهان کند که این مسئله خود می‌تواند خطرناک باشد. به طور کلی، عوارض ویتامین ب در بارداری معمولاً ناشی از مصرف خودسرانه و بی‌رویه مکمل‌هاست، نه از طریق منابع غذایی طبیعی. بنابراین توصیه می‌شود مکمل‌ها تنها تحت نظر پزشک و با دوز تجویز شده مصرف شوند.

پرسش‌های متداول

ویتامین ب در چه میوه‌هایی وجود دارد؟

اگرچه میوه‌ها به طور کلی منبع اصلی ویتامین‌های گروه B محسوب نمی‌شوند، اما برخی از آن‌ها حاوی مقادیر قابل توجهی از این ویتامین‌ها هستند. موز یکی از بهترین منابع ویتامین B6 است که به رشد سیستم عصبی جنین کمک می‌کند. آووکادو نیز حاوی چندین ویتامین B از جمله فولات B9 است که برای پیشگیری از نقص لوله عصبی جنین ضروری می‌باشد. همچنین، مرکباتی مانند پرتقال و توت‌ها مقادیر متوسطی از فولات را تأمین می‌کنند. با این حال، برای تأمین کامل نیازهای ویتامین ب در بارداری، معمولاً مصرف میوه‌ها به تنهایی کافی نیست و باید از منابع غنی‌تر مانند غلات کامل، حبوبات، گوشت و لبنیات نیز استفاده کرد.

قرص ویتامین ب برای چیست؟

قرص ویتامین ب معمولاً برای جبران کمبود این ویتامین‌های ضروری در بدن تجویز می‌شود. این مکمل‌ها به ویژه در دوران بارداری برای پیشگیری از کم‌خونی، کاهش تهوع صبحگاهی و تضمین رشد سالم سیستم عصبی جنین کاربرد دارند. همچنین در مواردی مانند خستگی مزمن، مشکلات پوستی یا ضعف سیستم ایمنی نیز ممکن است مصرف آن‌ها توصیه شود. با این حال، مصرف این قرص‌ها باید حتماً تحت نظر پزشک باشد تا از عوارض ناشی از مصرف بیش‌ازحد جلوگیری شود.

آیا فولیک اسید همان ویتامین B9 است؟

بله، فولات نوعی ویتامین B است که به طور طبیعی در گیاهان و حیوانات یافت می‌شود. اسید فولیک یک نسخه مصنوعی از این ویتامین است که به عنوان مکمل فروخته می‌شود. این ویتامین به طور طبیعی در منابع غذایی مانند سبزیجات برگ‌دار سبز، حبوبات و مرکبات با نام فولات وجود دارد. هر دو فرم (فولات طبیعی و فولیک اسید مصنوعی) اثرات مشابهی دارند و نقش حیاتی در رشد لوله عصبی جنین، تولید گلبول‌های قرمز و پیشگیری از کم‌خونی ایفا می‌کنند. با این حال، جذب فولیک اسید مصنوعی نسبت به فولات طبیعی سریع‌تر و کامل‌تر است، به همین دلیل برای زنان باردار مکمل‌های فولیک اسید تجویز می‌شود.

آیا مصرف مکمل ویتامین B تهوع بارداری را کاهش می‌دهد؟

بله، مصرف مکمل‌های ویتامین B در دوران بارداری به ویژه ویتامین B6 می‌تواند در کاهش تهوع و استفراغ دوران بارداری مؤثر باشد. این ویتامین با تأثیر بر متابولیسم مواد غذایی و تنظیم انتقال‌دهنده‌های عصبی، به کاهش حالت تهوع کمک می‌کند. البته باید توجه داشت که مصرف این مکمل‌ها حتماً باید تحت نظر پزشک و با دوز تجویز شده باشد، زیرا مصرف خودسرانه ممکن است عوارض دیگری به همراه داشته باشد.

کمبود ویتامین B12 چه اثری بر جنین دارد؟

کمبود ویتامین B12 در دوران بارداری می‌تواند مشکلاتی در رشد جنین ایجاد کند. این کمبود ممکن است باعث اختلال در تشکیل سیستم عصبی مرکزی جنین شده و خطر نقص لوله عصبی را افزایش دهد. همچنین، کمبود این ویتامین می‌تواند باعث کم‌خونی در مادر شده که این موضوع اکسیژن رسانی به جنین را کاهش داده و بر رشد کلی آن تأثیر منفی می‌گذارد. همچنین که کمبود شدید B12 حتی ممکن است با خطر افزایش یافته سقط جنین نیز همراه باشد.

منابع طبیعی ویتامین B برای گیاهخواران چیست؟

برای زنان باردار گیاهخوار، منابع طبیعی ویتامین B شامل غلات غنی‌شده، حبوبات مانند عدس و لوبیا، سبزیجات برگ‌دار تیره مانند اسفناج، مغزها و دانه‌ها، و مخمر غذایی است. این منابع به‌ویژه برای تأمین ویتامین‌های B12، B6 و فولات که برای رشد جنین حیاتی هستند، اهمیت دارند.

و در پایان…

مصرف ویتامین B در بارداری برای سلامت مادر و جنین ضروری است. خوردن ویتامین b در بارداری و خوردن ویتامین بی در بارداری می‌تواند از طریق منابع غذایی طبیعی یا مکمل‌ها صورت گیرد. البته باید به عوارض ویتامین ب در بارداری در صورت مصرف بیش از حد نیز توجه داشت. در موارد خاص ممکن است امپول ویتامین b در بارداری توسط پزشک تجویز شود. به یاد داشته باشید که خوردن ویتامین ب در بارداری باید تحت نظارت پزشک باشد.

اگر این مطلب برایتان مفید بود، پیشنهاد می‌کنیم برای دسترسی به مقالات بیشتر و مطالب آموزشی متنوع، به مجله اینترنتی مام سر بزنید؛ همچنین در صورتی که به مشاوره تخصصی یا خدمات حضوری نیاز دارید، می‌توانید از طریق مرکز مام نوبت خود را ثبت کنید.