همه چیز درباره پریود در افراد ترنس

افرادی در بین ما هستند که هویت جنسی‌شان با ویژگی‌های جنسی که دارند، مغایرت دارد. قاعدگی، یک فرایند فیزیولوژیک است که معمولاً با هویت زنانه پیوند خورده است؛ اما برای بسیاری از مردان ترنس، تجربه‌ای پیچیده، ناخوشایند و گاه آسیب‌زا به شمار می‌آید. این پدیده می‌تواند باعث تشدید اضطراب و احساس بیگانگی فرد با بدن خود شود. درک چالش‌های مرتبط با قاعدگی در افراد ترنس، نیازمند نگاهی فراتر از چارچوب‌های سنتی جنسیت و سلامت است. این مقاله از مجله اینترنتی مام به بررسی ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و پزشکی قاعدگی در افراد ترنس می‌پردازد و راهکارهایی برای مدیریت آن ارائه می‌دهد.

آیا زنان ترنس پریود می‌شوند؟ 

بیش‌تر مردم وقتی می‌گویند “سیکل قاعدگی”، منظورشان خون‌ریزی ماهیانه‌ست. در حالی که سیکل قاعدگی به فاصله دو پریود و تمام تغییرات هورمونی که در این حین اتفاق می‎‌افتد، اشاره دارد. زن‌های ترنس رحم ندارند و طبیعتا خون‌ریزی ماهانه نخواهند داشت. اما آیا نداشتن خونریزی به این معنی است که زنان ترنس سیکل قاعدگی ندارند؟

پاسخ به این سؤال پیچیده‌تر از یک بله یا خیر ساده است. ترنس زن یعنی فردی که در زمان تولد اندام تناسلی پسر دارد، ولی هویت جنسیتی‌اش زنانه است. یعنی خودش را یک زن می‌داند. از آن‌جایی که ترنس‌های زن رحم و تخمدان ندارند، تجربه‌ی خون‌ریزی ماهانه یا تخمک‌گذاری را هم نخواهند داشت. اما بسیاری از زن‌های ترنس، به‌ویژه آن‌هایی که تحت درمان جایگزینی هورمونی (HRT) با استروژن و گاهی پروژسترون قرار دارند، تغییرات هورمونی منظمی را در بدن خود تجربه می‌کنند که می‌تواند علائمی شبیه به فازهای چرخه‌ی قاعدگی در آن‌ها ایجاد کند. در واقع زن‌های ترنس ممکن است هر ماه نوسان یا تغییر روحی و جسمی را به خاطر هورمون‌هایی که مصرف می‌کنند، تجربه کنند؛ شبیه به چیزی که زن‌های واقعی (زن‌هایی که با جنسیت زن به دنیا آمدن و خودشان را زن می‌دانند) در دوران قاعدگی یا پریود تجربه می‌کنند. اما در هر صورت به‌کار بردن عباراتی مانند «زنان ترنس پریود می‌شوند» می‌تواند باعث سوء‌تفاهم شود. برای همین بهتر است از عبارات دقیق‌تری مثل زنان ترنس سیکل هورمونی ماهانه دارند و یا اینکه زنان ترنس برخی علائم مشابه قاعدگی را تجربه می‌‎کنند استفاده کنیم.

قاعدگی در مردان ترنس

افراد ترنس‌ مرد، کسانی هستند که در بدو تولد با آناتومی دستگاه تناسلی یک زن متولد می‌شوند اما هویت جنسیتی آن‌ها مردانه است. بسیاری از این افراد معمولا فرآیند تغییر جنسیت را از طریق درمان‌های هورمونی (معمولاً تستوسترون) و یا جراحی‌های تطبیقی طی می‌کنند.

از نظر زیستی، تا زمانی که فرد رحم، تخمدان و محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تخمدان فعال داشته باشد، امکان بروز چرخه‌های قاعدگی وجود دارد. به همین دلیل در مردان ترنسی که هنوز تحت هورمون‌درمانی قرار نگرفته‌اند و رحم و تخمدان خود را حفظ کرده‌اند، چرخه‌های قاعدگی مشابه با زنان ادامه خواهد داشت.

تاثیر تستسترون بر چرخه قاعدگی 

مصرف تستوسترون می‌تواند به مردان ترنس کمک کند تا ویژگی‌های مردانه کسب کنند و پریودشان قطع شود. مصرف تستوسترون باعث تغییرات گسترده‌ی دیگری در رحم و دستگاه تناسلی مثل تحلیل تدریجی لایه اندومتر هم خواهد شد. معمولا طی چند ماه پس از آغاز درمان با تستوسترون، قاعدگی متوقف می‌شود. با این حال، در برخی افراد، ممکن است آمنوره به طور کامل اتفاق نیفتد یا بازگشت قاعدگی در اثر کاهش سطح تستوسترون یا قطع دارو رخ دهد.

پس از جراحی‌های برداشت رحم (هیسترکتومی) یا تخمدان‌ها (اوفورکتومی)، فرد به طور دائم قابلیت قاعدگی را از دست می‌دهد، چراکه اندام‌های لازم برای این فرایند دیگر وجود ندارند.

دیسفوریا و ترس از قاعدگی در ترنس‌ها

دیسفوریا حالتی از ناراحتی، اضطراب یا نارضایتی است که فرد زمانی تجربه می‌کند که هویت جنسیتی‌اش (مثلاً مرد یا زن بودن) با اندام تناسلی و تجربه‌هایی مثل قاعدگی همخوانی ندارد. تجربه قاعدگی برای بسیاری از ترنس‌های مرد منبع دیسفوریا است. قاعدگی می‌تواند یادآور جنسیتی باشد که فرد با آن احساس همخوانی ندارند. چرا که بدنشان دارای عملکردی است که متعلق به جنس مخالف است. این حالت دیسفوریا می‌تواند با احساس شرم و نفرت از بدن همراه باشد. 

ترس از لو رفتن هویت ترنس یکی دیگر از علل ترس از قاعدگی در ترنس‌ها است. مثلا در مدرسه یا محل کار، اگر کسی بفهمد فردی که به عنوان مرد شناخته می‌شود، پریود شده است، ممکن است واکنش‌های بدی نشان دهد. از طرفی بسیاری از افراد ترنس به خدمات پزشکی مناسب یا لوازم بهداشتی‌ای که برای آن‌ها طراحی شده باشد، دسترسی ندارند.

راهکارﻫﺎی مدیریت ﻗﺎﻋﺪگی در ﻣﺮدان ﺗﺮﻧﺲ

راهکارﻫﺎی مدیریت ﻗﺎﻋﺪگی در ﻣﺮدان ﺗﺮﻧﺲ در چهار سطح جسمی، روانی، اجتماعی و پزشکی دسته‌بندی شده‌اند که در ادامه به توضیح آن‌ها خواهیم پرداخت. حمایت از سوی پزشکان، روان‌درمانگران، و جامعه اطراف نیز نقشی کلیدی در این مسیر دارد.

راهکارهای جسمی

• استفاده از محصولات بهداشتی مناسب: انتخاب محصولاتی نظیر تامپون، کاپ قاعدگی یا پدهایی با بسته‌بندی ساده و بدون نمادهای زنانه می‌تواند احساس ناراحتی ناشی از دیسفوریا را کاهش دهد.
• پوشش و لباس مناسب: استفاده از لباس زیر و شلوارهای تیره‌رنگ و گشاد به افراد کمک می‌کند تا احساس امنیت و پوشیدگی بیشتری داشته باشند، به‌ویژه در فضاهای عمومی.

راهکارهای روانی

• تکنیک‌های آرام‌سازی: ﺳﻼﻣﺖ روان در دوران ﻗﺎﻋﺪگی ﺑﺮای اﻓﺮاد ﺗﺮﻧﺲ اهمیت زیادی دارد. استفاده از مدیتیشن، تمرین‌های تنفسی، موسیقی درمانی یا سرگرمی‌های دلخواه در زمان مواجهه با بدن (مانند زمان تعویض محصولات بهداشتی) می‌تواند شدت دیسفوریا را کاهش دهد.
• پایش چرخه قاعدگی: استفاده از اپلیکیشن‌ها برای ردیابی چرخه پریود، باعث کاهش اضطراب و پیش‌بینی‌پذیری بیشتر وضعیت جسمی می‌شود. این روش به افراد کمک می‌کند آمادگی روانی و جسمی بیشتری برای دوران قاعدگی داشته باشند.

راهکارهای اجتماعی

• کاهش مواجهه با برچسب‌های جنسیتی: انتخاب واژگان بی‌طرف در گفت‌وگو (نظیر دوران ماهانه به‌جای پریود) و استفاده از کیف یا پوشش‌های محافظ برای حمل محصولات بهداشتی، می‌تواند از بروز احساس ناامنی یا لو رفتن هویت جنسیتی در محیط‌های عمومی جلوگیری کند.
• دریافت حمایت اجتماعی و بین‌فردی: ارتباط با گروه‌های حمایتگر ترنس یا هم‌تجربه، و بهره‌مندی از گروه‌های مجازی یا جلسات مشاوره گروهی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش حس انزوا و تقویت سلامت روان داشته باشد.

مداخلات پزشکی

• هورمون‌درمانی با تستوسترون: آغاز درمان با تستوسترون، در بسیاری از موارد منجر به کاهش یا توقف کامل قاعدگی در طی چند ماه می‌شود. این روند به بهبود کیفیت زندگی و کاهش دیسفوریا در بسیاری از مردان ترنس کمک می‌کند.
• گزینه‌های جراحی و درمان‌های پیشرفته: در صورت دیسفوریای شدید و پایدار، انجام جراحی‌هایی نظیر هیسترکتومی (برداشتن رحم) یا اوفورکتومی (برداشتن تخمدان‌ها) می‌تواند به عنوان درمان قطعی در نظر گرفته شود. این تصمیم باید با مشورت پزشک متخصص و روان‌درمانگر آگاه به مسائل ترنس اتخاذ گردد.

ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻫﺎی بهداشتی و ﺣﻤﺎﯾﺖ روانی

واژه‌هایی مانند پریود یا چرخه قاعدگی در افراد ترنس بار معنایی سنگینی دارد. در بسیاری از فرهنگ‌ها این مسئله پذیرفته شده نیست و باعث شده تجربه‌ی قاعدگی برای اکثر زنان ترنس با شرم، پنهان‌کاری و محدودیت‌های اجتماعی همراه باشد. حتی زنانی که با جنسیتی که در زمان تولد به آن‌ها نسبت داده شده هم‌راستا هستند هم گاهی به دلیل خونریزی پریود با تبعیض و طرد اجتماعی مواجه هستند. برای مثال در بسیاری از جوامع، ورود زنان پریود به اماکن مذهبی ممنوع است و محصولات بهداشتی مرتبط با قاعدگی نیز به شکلی پنهانی و شرم‌آمیز عرضه می‌شود!

آموزش و آگاهی‌رسانی در مورد هویت‌های جنسیتی و حقوق افراد ترنس ضروری است. حمایت از افراد ترنس در محیط‌های اجتماعی، آموزشی و کاری می‌تواند به کاهش تبعیض و ارتقاء سلامت آن‌ها کمک کند. همچنین، ایجاد فضاهای امن و پذیرنده برای افراد ترنس در مراکز بهداشتی و درمانی می‌تواند دسترسی آن‌ها به خدمات مورد نیاز را تسهیل کند. با زنان ترنس در زندگی خود مهربان باشید و تجربه آنها را به عنوان یک زن تصدیق کنید. به نام، ضمایر و بدن آن‎ها احترام بگذارید. سعی کنید فضای امنی را برای آن‌ها ایجاد کنید تا احساسات و نگران‌های خود را به اشتراک بگذارند. 

 پرسش‌های متداول

در ادامه به بررسی پاسخ پرسش‌هایی خواهیم پرداخت که تا چالش های قاعدگی در ترنس ها کمتر شود. 

آﯾﺎ ﻗﻄﻊ  پریود ﺑﺎ ﺗﺴﺘﻮﺳﺘﺮون دائمی اﺳﺖ؟

در بیش‎تر موارد، درمان با تستوسترون باعث قطع دائم پریود ترنس مرد می‌شود. شواهد نشان می‌دهند که بیش از ۹۰٪ از مردان ترنس بسته به دوز و نوع مصرف تستوسترون حداکثر پس از ۶ ماه درمان هورمونی، پریود‌شان قطع می‌شود وخونریزی ماهانه نخواهند داشت.

ﺗﺮﻧﺲﻫﺎ میﺗﻮاﻧﻨﺪ از تامپون ﯾﺎ کاپ ﻗﺎﻋﺪگی اﺳﺘﻔﺎده کنند؟

بله، مردان ترنسی که هنوز پریود می‌شوند، می‌توانند از تامپون یا کاپ قاعدگی استفاده کنند. زنان ترنس هم که خونریزی قاعدگی نخواهند داشت و طبیعتا نیازی به استفاده از محصولات قاعدگی پیدا نخواهند کرد.

آﯾﺎ ﻫﻤﻪ ﻣﺮدان ﺗﺮﻧﺲ دچار دﯾﺴﻔﻮرﯾﺎ در زﻣﺎن ﻗﺎﻋﺪگی میﺷﻮﻧﺪ؟

تجربه دیسفوریا در زمان قاعدگی برای هر فرد متفاوت است. برخی از مردان ترنس ممکن است با وجود پریود، احساس دیسفوریا نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است با آن مواجه شوند. این تجربه به عوامل فردی، هویت جنسیتی، و وضعیت روانی هر فرد بستگی دارد.

آﯾﺎ ﻫﯿﺴﺘﺮکتومی تنها راه پایان دادن ﺑﻪ ﻗﺎﻋﺪگی اﺳﺖ؟

ﻗﻄﻊ پریود ﺑﺎ ﺗﺴﺘﻮﺳﺘﺮون هم امکان پذیر است. اگر پریود ادامه پیدا کرد، افزایش دوز یا تغییر نوع تستوسترون، یا استفاده از پروژسترون می‌تواند مفید باشد. در مواردی که درمان‌های هورمونی مؤثر نباشند، هیسترکتومی یا روش‌های مشابه ممکن است توصیه شوند. هیسترکتومی در ترنس‌ها آخرین اقدام است.

آﯾﺎ پریود در ﻣﺮدان ﺗﺮﻧﺲ ﻧﺸﺎﻧﻪ مشکل در ﻫﻮرﻣﻮن درمانی اﺳﺖ؟

بله، خونریزی غیرمنتظره یا ادامه پریود، ممکن است نشان‌دهنده‌ی نیاز به تنظیم دوز تستوسترون باشد. در این صورت، تنظیم دوز تستوسترون یا افزودن پروژسترون ممکن است لازم باشد.

آﯾﺎ ﺗﺮﻧﺲﻫﺎ میﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎردار ﺷﻮﻧﺪ حتی اگر پریود نداشته ﺑﺎﺷﻨﺪ؟

اگر فرد ترنس رحم و تخمدان‌های خود را حفظ کرده باشد، حتی با وجود درمان با تستوسترون، بارداری امکان‌پذیر خواهد بود. بنابراین، استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری برای ترنس‌هایی که قصد بارداری ندارند، توصیه می‌شود.

و در پایان... 

اگر شما ترنس مرد هستید و نگران قاعدگی خود هستید، باید بدانید که احساسات شما کاملاً طبیعی است. قاعدگی می‌تواند یادآور هویت جنسیتی شما باشد و تجربه‌ای ناخوشایند ایجاد کند. چرخه ﻗﺎﻋﺪگی در اﻓﺮاد ﺗﺮﻧﺲ زن هم با بقیه زنان متفاوت خواهد بود. زنان ترنس پریود نمی‌شوند اما به خاطر تجربه‌ی تغییرات هورمونی، نوسانات خلقی یا حتی دردهایی شبیه به دردهای قاعدگی را تجربه می‌کنند.

 مهم است که بدانید شما تنها نیستید و گزینه‌های مختلفی برای مدیریت این تجربه وجود دارد. درمان‌های هورمونی مانند تستوسترون می‌تواند به توقف قاعدگی کمک کند و در کنار آن، پشتیبانی روانی و اجتماعی می‌تواند به کاهش اضطراب و دیسفوریا کمک کند. فراموش نکنید که شما حق دارید که به بدن و هویت خود احترام بگذارید و برای آنچه که شما را راحت‌تر می‌کند، اقدامات لازم را انجام دهید.