عوارض مصرف آمفتامین (شیشه) بر باروری

مصرف شیشه و آمفتامین‌ها تنها یک تهدید برای سلامت عمومی نیست، بلکه پیامدهای قابل توجهی بر باروری مردان و زنان نیز خواهد داشت. از نظر علمی، این مواد محرک باعث اختلال در هورمون‌ها، کاهش کیفیت اسپرم و تخمک و در نتیجه افزایش خطر ناباروری می‌شوند. در دوران بارداری نیز می‌توانند رشد و سلامت جنین را به خطر انداخته، احتمال سقط، زایمان زودرس یا بروز ناهنجاری‌های مادرزادی را بالا ببرند. اما فراتر از داده‌های پزشکی، واقعیت این است که پشت هر ناباروری و بارداری پرخطر، زندگی و آرزوهای یک زوج قرار دارد؛ آگاهی از این خطرات می‌تواند قدمی بزرگ برای حفظ امید، سلامت مادر و آینده‌ای ایمن‌تر برای فرزند باشد. 

در این مقاله از مجله اینترنتی مام به بررسی اثرات آمفتامین‌ها بر باروری مردان و زنان و اثرات آن بر جنین در بارداری خواهیم پرداخت.

شیشه یا آمفتامین چیست و چگونه بر بدن تاثیر می‌گذارد؟

آمفتامین‌ها به گروهی از داروها تعلق دارند که محرک‌های روانی نامیده می‌شوند. آمفتامین‌ها سیستم عصبی مرکزی را تحریک می‌کنند و سرعت پیام‌هایی را که به مغز و بدن می‌روند و از آن خارج می‌شوند، افزایش می‌دهند. این داروها، بسته به میزان مصرف و شکل آن، خلق و خو و رفتار را به روش‌های مختلف تغییر می‌دهند. اثرات می‌تواند از خفیف تا شدید باشد، بسته به دوز و نوع آمفتامین مورد استفاده و اینکه آیا همزمان از داروهای دیگری استفاده می‌شود یا خیر.

تاثیر مصرف شیشه بر باروری مردان

در مردان، مصرف ‌آمفتامین از بسیاری جهات با باروری تداخل دارد. ﻋﻮارض ﻣﺼﺮف ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺮ اسپرم قابل توجه است. سوءمصرف طولانی‌مدت ‌آمفتامین تعداد اسپرم‎‌ها را کاهش می‌دهد و به اسپرم‌های باقی‌مانده آسیب می‌رساند. تحرک اسپرم کاهش می‌یابد و آسیب قابل توجهی به DNA اسپرم‌هایی که تحرک خود را حفظ می‌کنند، وارد می‌شود.

مصرف ‌آمفتامین همچنین سطح تستوسترون خون را کاهش می‌دهد و تعادل هورمون‌هایی را که عملکرد تولید مثلی سالم را حفظ می‌کنند، مهار می‌کند. تمام اثرات مورد مطالعه وابسته به دوز بوده‌اند، به این معنی که هرچه ‌آمفتامین بیش‌تر مصرف شود، اثرات آن قوی‌تر می‌شود. 

تاثیر مصرف شیشه بر باروری زنان

شایع‌ترین عارضه جانبی مصرف ‌آمفتامین در زنان، اختلالات قاعدگی و تخمک‌گذاری است. این اختلالات می‌توانند تا ۱۰ ماه یا بیش‌تر پس از قطع مصرف ‌آمفتامین ادامه داشته باشند. این اختلالات ممکن است شامل قاعدگی‌های نامنظم، خونریزی سنگین یا سبک با احتمال افزایش چرخه بدون تخمک‌گذاری باشد. عدم تخمک‌گذاری زمانی رخ می‌دهد که تخمک از تخمدان‌های زن آزاد نمی‌شود یا تخمک‌گذاری انجام نمی‌شود. عدم تخمک گذاری مزمن یکی از علل شایع ناباروری است که تقریباً ۳۰ درصد از ناباروری‌های زنان را تشکیل می‌دهد.

تاثیر ﻣﺼﺮف ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺮ ﻫﻮرﻣﻮنﻫﺎی جنسی

مصرف شیشه ‌آمفتامین اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر هورمون‌های جنسی در مردان و زنان دارد. به طور کلی، مصرف شیشه هورمون‌های جنسی را از حالت طبیعی خارج کرده و در طولانی‌مدت می‌تواند هم میل جنسی و هم باروری را به شدت کاهش دهد.

در مردان:

مصرف شیشه باعث اختلال در محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- بیضه می‌شود. این محور مسئول تولید هورمون‌های جنسی مردانه است.

سطح تستوسترون کاهش پیدا می‌کند و این موضوع می‌تواند به کاهش میل جنسی، ضعف عملکرد جنسی، کاهش کیفیت اسپرم و حتی ناباروری منجر شود. در برخی موارد ممکن است در ابتدا ترشح دوپامین و احساس لذت افزایش یابد و میل جنسی موقتاً بیشتر شود، اما به مرور زمان با افت شدید تستوسترون، برعکس عمل می‌کند.

در زنان:

شیشه تعادل هورمون‌های استروژن و پروژسترون را به‌هم می‌زند. این اختلال می‌تواند منجر به بی‌نظمی پریود، اختلال تخمک‌گذاری و کاهش قدرت باروری شود.

مصرف ﺷﯿﺸﻪ و ﺳﻘﻂ جنین نیز با هم مرتبط هستند و تغییرات هورمونی همچنین باعث افزایش احتمال بروز مشکلات بارداری می‌شود.

اثرات شیشه بر بارداری و سلامت جنین

بررسی دقیق تاثیر ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر در ﺑﺎرداری و اطمینان از اینکه مصرف آمفتامین چگونه بر کودک شما تأثیر می‌گذارد، دشوار است.

مصرف آمفتامین‌ها در بارداری می‌تواند بر رشد مغز و سیستم عصبی کودک شما قبل از تولد تأثیر بگذارد. آمفتامین‌ها همچنین می‌توانند باعث شوند که شما کمتر گرسنه شوید، که این امر بر میزان غذایی که می‌خورید، میزان مواد مغذی که کودک شما دریافت می‌کند و طبیعتا رشد او تأثیر می‌گذارد. مصرف آمفتامین در بارداری ممکن است باعث مشکلات زیر شود:

• بر رشد کودک شما تأثیر بگذارد
• منجر به سقط جنین شود
• منجر به زایمان زودرس شود
• باعث خونریزی از محل جفت (پس از زایمان) شود
• منجر به مرده‌زایی شود
• جریان خون و اکسیژن به نوزاد را کاهش دهد
• فشار خون را افزایش دهد و خطر سکته مغزی یا حمله قلبی را افزایش دهد.

انتظار می‌رود که این نوزادان به دلیل قرار گرفتن در معرض عوامل تراتوژنیک در رحم دچار نقص‌های رفتاری و ناتوانی‌های یادگیری شوند که هرگز برطرف نخواهند شد و این تمایزات را برای تمام عمر با خود به همراه دارند. مصرف آمفتامین در بارداری همچنین با افزایش خطر ناهنجاری‌های زیر در نوزاد در حال رشد مرتبط دانسته شده است:

• اندازه سر کوچک‎تر
• مشکلات رفتاری
• تاخیر در رشد حرکتی
• تغییرات در رشد مغز
• رشد ضعیف پس از زایمان
• مشکلات یادگیری.

نوزادی که در معرض آمفتامین قرار گرفته است، ممکن است در چند هفته اول زندگی علائم ترک را نشان دهد. به همین دلیل باید حداقل پنج روز در بیمارستان بستری شوند تا تحت نظر باشند. برخی از نوزادانی که آمفتامین مصرف می‌کنند، بسیار خواب‌آلود هستند، خوب شیر نمی‌خورند و ممکن است تون عضلانی ضعیفی (شل) داشته باشند. برخی دیگر بیش از حد فعال، تحریک‌پذیر، کم‌خواب و بی‌قرار هستند. اگر نوزادان علائم قابل توجهی از ترک نشان دهند، ممکن است نیاز به مراقبت در بخش مراقبت‌های ویژه و ویژه نوزادان داشته باشند.

مراقبت‌های لازم در بارداری

مهم است که در بارداری مصرف آمفتامین خود را متوقف کنید، یا حداقل آن را تا حد امکان کاهش دهید. هنگام انجام این کار، ممکن است علائم ترک جسمی و روانی را تجربه کنید. خدمات مربوط به مواد مخدر می‌تواند به شما کمک کند تا بتوانید با خیال راحت ترک کنید. گاهی اوقات ممکن است برای کمک به مدیریت علائم ترک، به دارو نیاز باشد. مراقبت منظم در دوران بارداری برای اطمینان از سلامت شما و رشد و نمو خوب کودکتان مهم است.

شیردهی و آمفتامین‌ها

مصرف آمفتامین مانع از ترشح پرولاکتین می‌شود و می‌تواند میزان شیر مادر را کاهش دهد و شیردهی را دشوار کنند. آمفتامین‌ها از طریق سینه شما عبور می‌کنند و مقادیر زیادی از آن‌ها در شیر مادر یافت می‌شود. قرار گرفتن در معرض این دارو ممکن است باعث الگوهای خواب ضعیف و تحریک‌پذیری در نوزاد شما شود. اثرات طولانی مدت قرار گرفتن در معرض آمفتامین از طریق شیر مادر هنوز مشخص نیست، اما ممکن است بر رشد مغز نوزاد شما تأثیر بگذارد. به همین دلیل، اگر در حال حاضر یا اخیراً از آمفتامین استفاده می‌کنید، شیردهی توصیه نمی‌شود.

آﯾﺎ تاثیر ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺮ ﺑﺎروری برگشت پذیر اﺳﺖ؟ 

همان طور که گفته شد، مصرف شیشه می‌تواند اثرات قابل‌توجهی بر باروری مردان و زنان داشته باشد. این اثرات شامل کاهش کیفیت و تعداد اسپرم در مردان، اختلال در تخمک گذاری و بی‌نظمی‌های هورمونی در زنان است. در بسیاری از موارد، اگر مصرف شیشه متوقف شود و بدن زمان کافی برای ترمیم داشته باشد، بخشی از آسیب‌های باروری به‌تدریج قابل بازگشت است.

 برای مثال، تاثیر شیشه بر اسپرم، می‌تواند پس از چند ماه پرهیز از مصرف و اصلاح سبک زندگی (تغذیه سالم، ورزش، ترک دخانیات و الکل) تا حدی بهبود یابد. در زنان نیز با قطع مصرف، نظم هورمونی ممکن است دوباره برقرار شود و تاثیر ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺮ تخمک گذاری بهبود یابد؛ اما اگر مصرف طولانی‌مدت و زیاد بوده باشد، برخی آسیب‌ها ممکن است دائمی یا بسیار سخت قابل ‌برگشت باشند؛ به ‌ویژه در مواردی که آسیب‌های ژنتیکی به اسپرم یا تخمک وارد شده یا عملکرد اندام‌های تولیدمثلی دچار صدمه جدی شده باشد.

راه ﻫﺎی درﻣﺎن و ﻣﺸﺎوره ﺑﺮای اﻓﺮاد ﺑﺎ ﺳﻮءﻣﺼﺮف ﺷﯿشه

بارداری می‌تواند شما را برای ترک مصرف آمفتامین‌ها ترغیب کند. مشاوره می‌تواند به شما در انجام این کار کمک کند. با مشاوره می‌توانید گزینه‌های درمانی (ترک اعتیاد، دارودرمانی، برنامه‌های بستری یا سرپایی) را نیز بررسی کنید. اثرات منفی مصرف مداوم و زیاد آمفتامین می‌تواند شامل آشفتگی شدید، پارانویا، روان‌پریشی، توهم و رفتارهای خشونت‌آمیز و پرخاشگرانه غیرقابل پیش‌بینی باشد. پرخاشگری و رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی از سوی والدین می‌تواند کودکان را مضطرب و وحشت‌زده کند و این می‌تواند در رشد طبیعی اختلال ایجاد کند. مهم است که قبل از والد شدن، به مصرف آمفتامین خود رسیدگی کنید. اگر شریک زندگی شما مواد مخدر مصرف می‌کند، باید برای حمایت از شما و برای اینکه پس از تولد نوزاد، والدین ایمن‌تری باشید، درمان را نیز در نظر بگیرد.

پرسش‌های متداول

در ادامه به بررسی پاسخ پرسش‌هایی خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با تاثیر شیشه بر باروری برای شما مطرح شود. 

آیا ﻣﺼﺮف ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺎﺑﺎروری دائمی در ﻣﺮدان میﺷﻮد؟

مصرف شیشه می‌تواند باعث کاهش تعداد و تحرک اسپرم، تغییر در شکل اسپرم و اختلال در هورمون‌های مردانه شود. در موارد مصرف طولانی‌مدت یا زیاد، احتمال آسیب‌های جدی و گاهی غیرقابل‌برگشت وجود دارد. اما در بسیاری از مردان، اگر مصرف به‌موقع ترک شود، بخشی از این آسیب‌ها قابل جبران خواهد بود.

مصرف ﺷﯿﺸﻪ در دوران ﺑﺎرداری چه عوارضی ﺑﺮای جنین دارد؟

مصرف شیشه در بارداری بسیار خطرناک است. این ماده می‌تواند باعث سقط جنین، زایمان زودرس، وزن کم نوزاد، ناهنجاری‌های مادرزادی و حتی مرگ جنین شود. علاوه بر این، نوزادانی که از مادر مصرف‌کننده شیشه متولد می‌شوند، ممکن است با مشکلات رشد، اختلالات عصبی و مشکلات رفتاری مواجه شوند.

آﯾﺎ پس از ﺗﺮک ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺎروری ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ طبیعی ﺑﺮمی‌گردد؟

بسته به میزان و مدت مصرف، باروری می‌تواند پس از ترک بهبود پیدا کند. در مردان معمولاً کیفیت اسپرم طی چند ماه پس از ترک بهتر می‌شود. در زنان نیز نظم قاعدگی و تخمک‌گذاری ممکن است برگردد. با این حال، در موارد مصرف طولانی و آسیب جدی، امکان بازگشت کامل باروری کمتر می‌شود.

ﺷﯿﺸﻪ چه تاثیری ﺑﺮ میل جنسی دارد؟ 

تحقیقات انجام شده در مورد ﻋﻮارض ﺷﯿﺸﻪ ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ جنسی نشان می‎‌دهد که در اغلب موارد، در ابتدای مصرف، شیشه ممکن است باعث افزایش میل جنسی شود، اما در بلندمدت اغلب نتیجه معکوس دارد و موجب کاهش میل جنسی، اختلال در عملکرد جنسی و حتی ناتوانی جنسی می‌شود.

زﻧﺎن ﻣﺼﺮف کننده ﺷﯿﺸﻪ میﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎردار ﺷﻮﻧﺪ؟

بله، احتمال بارداری وجود دارد، اما مصرف شیشه خطر ناباروری، اختلالات هورمونی، بی‌نظمی پریود و مشکلات تخمک‌گذاری را افزایش می‌دهد. حتی اگر بارداری اتفاق بیفتد، ادامه مصرف شیشه تهدید جدی برای سلامت مادر و جنین خواهد بود. 

و در پایان...

مصرف شیشه نه‌تنها سلامت خود مادر را تهدید می‌کند، بلکه آینده فرزند را نیز در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. ترک این ماده پیش از بارداری می‌تواند شانس باروری طبیعی را افزایش داده، خطر سقط و ناهنجاری‌های جنینی را کاهش دهد و مسیر یک بارداری سالم‌تر را هموار سازد. هر قدمی که امروز برای ترک شیشه برداشته شود، سرمایه‌ای ارزشمند برای آینده مادر و کودک است.

اگر این مطلب برایتان مفید بود، پیشنهاد می‌کنیم برای دسترسی به مقالات بیشتر و مطالب آموزشی متنوع، به مجله اینترنتی مام سر بزنید؛ همچنین در صورتی که به مشاوره تخصصی یا خدمات حضوری نیاز دارید، می‌توانید از طریق مرکز مام نوبت خود را ثبت کنید.