تعیین جنسیت با ای وی اف

​دقیق ترین راه تعیین جنسیت جنین، استفاده از روش ای وی اف (IVF) است؛ فرآیند تعیین جنسیت جنین به زوجین کمک می کند که جنسیت جنین خود را پیش از بارداری، مشخص نمایند. برای این منظور دقیق ترین روش، تعیین جنسیت با ای وی اف (IVF) است. جنسیت جنین توسط کروموزوم های اسپرم مشخص می شود. اسپرم می تواند حامل کروموزوم X یا Y باشد. در حالیکه تخمک زنان فقط دارای کروموزوم X می باشد. وجود کروموزوم Y در اسپرم مردان، باعث شکل گیری جنین پسر می شود (XY) و اگر دو کروموزوم X یکی از اسپرم پدر و دیگری از تخمک مادر باشد، جنین دختر (XX) به وجود خواهد آمد.

زوجینی که تمایل به  ای وی اف تعیین جنسیت پیش از بارداری دارند، باید تحت درمان با پروتکل های مشابه IVF قرار بگیرند؛ یعنی پس از مصرف داروهای تحریک کننده تخمدان برای تخمک گذاری، تخمک بالغ از زنان گرفته می شود و سپس با اسپرم همسر یا اسپرم اهدایی، بارور می گردد تا جنین ایجاد شود. گاهی این اسپرم بصورت مستقیم به داخل تخمک تزریق می شود که به آن تزریق درون سیتوپلاسمی اسپرم (میکرواینجکشن) یا ICSI می گویند.

پس از تشکیل شدن جنین، کاریوتایپ یا آرایش کروموزومی جنین تهیه شده، سپس جنین یا جنین هایی با جنسیت مشخص و مورد نظر، به رحم مادر منتقل می شوند. سایر جنین های سالم را می توان فریز نمود تا در آینده بتوان از آن ها استفاده کرد؛ همچنین می توان جنین ها را اهدا نمود.

نکاتی در مورد تعیین جنسیت جنین با آی وی اف

• تکنیک تعیین جنسیت با ای وی اف به عنوان یک روش برای مشخص نمودن جنسیت جنین پیش از بارداری مورد استفاده قرار می گیرد.
• این روش می تواند باعث توازن خانوادگی گردد، زیرا گاهی والدین پس از داشتن چندین فرزند از یک جنس، تصمیم می گیرند که فرزندی با جنسیت مشخصی داشته باشند.
• برای تعیین جنسیت جنین، آزمایش های ژنتیکی از قبیل PGT (Preimplantation)، PGS  یا PGD انجام می شود، این روش ها شامل گرفتن چند سلول از جنین در آزمایشگاه و تعیین جنسیت (پسر یا دختر بودن جنین) از طریق آنالیز ژنتیکی است.
• گاهی اوقات برخی از بیماری ها در یک جنسیت مشخص ایجاد می شود، به همین جهت از تعیین جنسیت برای پیشگیری از بروز این بیماری ها بهرهمند می شویم. برای مثال : بیماری دیستروفی عضلانی دوشن یک بیماری ژنتیکی است که تقریبا فقط پسرها را مبتلا می ‌کند؛ در این موارد، با تعیین جنسیت و انتخاب جنین دختر، می ‌توان از انتقال بیماری به فرزندان جلوگیری کرد.
•  
• بعد از انجام PGT یا PGD، فقط جنین های سالم به داخل رحم منتقل می شوند؛ به همین جهت درصد موفقیت IVF تعیین جنسیت بسیار بالاتر از سایر روش های تعیین جنسیت است.
• دلایل مختلفی از قبیل وجود بیماری و یا علل شخصی (مسائل فرهنگی یا مذهبی) وجود دارند که باعث می شوند زوجین تصمیم به تعیین جنسیت جنین خود بگیرند و به دنبال راهی برای تعیین جنسیت صد در صد پسر یا دختر باشند.
• دو روش برای تعیین جنسیت جنین وجود دارد، یکی با استفاده از روش های کمک باروری و دیگری با رژیم غذایی؛ که امروزه فقط استفاده از روش های کمک باروری مورد پذیرش قرار گرفته است و دقیق ترین روش موجود می باشد. استفاده از رژیم غذایی روش قابل اعتمادی نیست.
• گاهی ممکن است برخی از والدین فرزند خود را از دست داده باشند و بخواهند فرزندی با همان جنسیت داشته باشند به همین جهت آی وی اف برای پسردار شدن یا دختر دار شدن گزینه مناسبی برای آن ها خواهد بود.

مرتب سازی اسپرم ها در روش IUI

روش مرتب سازی اسپرم ها بر اساس این واقعیت است که کرموزوم X حاوی مقدار DNA بیشتری نسبت به کروموزوم Y است، بر همین اساس اسپرم ها یا به روش سانتریفیوژ یا به کمک رنگ های فلورسانت مشخص می شوند. 

در روش سانتریفیوژ اگر اسپرم حاوی کروموزوم  X باشد به دلیل سنگین تر بودن، به سمت پایین حرکت می کند و در روش استفاده از رنگ های فلورسانت، کروموزوم X دارای درخشش بیشتری است. روش گفته شده در تعیین جنسیت با آی یو آی استفاده می شوند.

تعیین جنسیت با ای وی اف و تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی

تعیین جنسیت با IVF و تست ژنتیکی PGT یا PGD، پیشرفته ترین روش تعیین جنسیت است چون درصد موفقیت IVF در تعیین جنسیت با دقت تقریبا  نزدیک به 100 درصد می باشد. در این روش تعداد کمی از سلول های جنین تشکیل شده، چند روز پس از IVF به آزمایشگاه ژنتیک فرستاده می شوند. بعد از نمونه برداری، جنین ها منجمد می شوند تا نتایج آنالیز ژنتیکی انجام گردد.

پس از آن بر اساس آنالیز ژنتیکی صورت گرفته، والدین می توانند از جنسیت جنین خود آگاه شوند. در صورتی که جنسیت جنین بررسی شده، مورد تائید والدین باشد، جنین ذوب شده و انتقال جنین به داخل رحم مادر صورت می گیرد. این روش به والدین این امکان را می دهد تا بتوانند با دقت 9/99 درصد جنسیت جنین خود را انتخاب کنند. 
برای آگاهی از واقعیت‌های علمی درباره مقایسه فرزندان حاصل از IVF با بارداری طبیعی، می‌توانید مقاله «فرق بچه های ای وی اف با طبیعی» را مطالعه کنید.

جزئیات مراحل تعیین جنیست با IVF

از آنجا که تعیین جنسیت جنین به شرایط آزمایشگاهی وابسته است، دانستن مراحل انجام IVF به عنوان یک روش درمان ناباروری مهم است. به طور کلی ای وی اف چهار مرحله دارد:

1. مرحله تحریک تخمدان برای تخمک گذاری: در این مرحله داروهای هورمونی به منظور تحریک تخمدان برای تخمک گذاری و تولید تخمک های با کیفیت بالا به خانم داده می شود.
2. مرحله تخمک گیری یا پانکچر: در تخمک کشی (پانکچر) تخمک های بالغ از داخل تخمدان ها خارج می شوند.
3. مرحله لقاح آزمایشگاهی: در طی این مرحله، تخمک و اسپرم در شرایط آزمایشگاهی لقاح داده می شوند و جنین برای 3 تا 7 روز رشد می کند.
4. مرحله انتقال جنین: در مرحله انتقال جنین، جنین تشکیل شده به داخل رحم مادر منتقل می شود.

از آن جا که تعیین جنسیت جنین نیز به بررسی های تکمیلی نیاز دارد و چند روز طول می کشد که این آزمایشات انجام شوند، در نتیجه دو سیکل درمانی مورد نیاز است؛ یک سیکل درمانی شامل آزمایشات مربوط به جنین و دیگری مربوط به آماده سازی رحم برای انتقال جنین است.

مرحله تشکیل جنین و انجام آزمایشات لازم بر روی جنین

این مرحله شبیه درمان ناباروری با IVF است و طی این مرحله، جنین تشکیل می شود و سپس فریز می گردد. البته پیش از فریز جنین، از جنین نمونه برداری شده و نمونه برای بررسی‌های ژنتیکی به آزمایشگاه فرستاده می شود. در ادامه به بررسی نحوه انجام آزمایش های ژنتیکی می پردازیم.

آزمایشگاه جنین شناسی

پس از انجام عمل تخمک گیری، تخمک ها به آزمایشگاه جنین شناسی ارسال می گردند. آزمایشات جنین شناسی برای تشخیص جنسیت جنین شامل 5 مرحله است:

• جداسازی: جنین شناس فولیکول های حاوی تخمک را جدا کرده و آنها را در محیطی مغذی مشابه محیط لوله رحمی قرار می دهد.
• لقاح: در این مرحله تخمک ها با روش ICSI یا IVF با اسپرم بارور می شوند و جنین ایجاد می شود.
• رشد جنین: بعد از لقاح، جنین به مدت 5 تا 7 روز در شرایط آزمایشگاهی رشد داده می شود و گاهی ممکن است 3 روز پس از لقاح، جنین به داخل رحم منتقل شود. آزمایشات ژنتیکی فقط بر روی جنین هائی که بلاستوسیست هستند و معمولا تا 5 روز پس از لقاح انجام می شود.
• نمونه برداری از جنین (بیوپسی جنین): در مرحله بلاستوسیست، سلول های جنین شامل دو گروه هستند. گروه اول سلول هایی که جنین را می سازند و گروه دوم سلول هایی که جفت را تشکیل می دهند. در بیوپسی جنین، با کمک لیزر تعداد کمی از سلول های جفتی برداشته می شوند و سلول های جنینی برای بررسی ژنتیکی به بخش دیگری ارسال می شوند.
• فریز جنین: پس از اتمام بیوپسی جنین، جنین ها برای زنده ماندن و تازه بودن منجمد می شوند. فریز کردن جنین ها هیچ تاثیری بر کیفیت جنین ها و شانس موفقیت انتقال بعدی ندارد.
• آزمایش ژنتیک قبل از تعیین جنسیت با IVF : آزمایش ژنتیک واقعی با کمک تست ژنتیکی PGT انجام می شود که در این تست تعداد و نوع کروموزوم های موجود در هر سلول مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. با بررسی کروموزومی، گروه های سلولی مربوط به XY و XX و سایر اطلاعات مربوط به تعداد کروموزوم های موجود در هر سلول مشخص می شود. در صورت تمایل به جنسیت جنین، پزشک می تواند جنین فریز شده را ذوب نماید و آن را به داخل رحم مادر منتقل کند.

انتقال جنین با کیفیت مطلوب

مرحله انتقال جنین فریز شده بسیار ساده تر از مراحل ای وی اف است و فقط دو مرحله اصلی دارد:

1. افزایش ضخامت آندومتر: هنگام انتقال جنین در IVF یکی از نکات مهم این است که از آماده بودن لایه آندومتر برای پذیرش جنین اطمینان حاصل شود. اگرچه ممکن است حتی در صورت عدم مصرف دارو نیز انتقال جنین با موفقیت صورت بگیرد، اما بسیاری از پزشکان توصیه می کنند که جهت افزایش احتمال بارداری، زنان قبل و بعد از انتقال جنین از استروژن و پروژسترون استفاده کنند.
2. انتقال جنین فریز شده: برای انتقال جنین با استفاده از جنین های تعیین جنسیت شده، جنینی که جنسیت آن پذیرفته شده است را از تانک ازت خارج کرده و ذوب می نمایند. پس از ذوب شدن، جنین با کمک ابزاری مخصوص و از طریق واژن به داخل رحم منتقل می شود. پس از این مرحله در صورتی که مشکلی به وجود نیاید، بارداری رخ می دهد و زوجین دارای جنینی هستند که جنسیت آن را می دانند.

هزینه تعیین جنسیت با ای وی اف

هزینه IVF برای تعیین جنسیت متغیر است چون این فرآیند از هزینه های متعددی تشکیل شده است. هزینه تعیین جنسیت بر اساس تعداد جنین هایی که مورد بررسی قرار می گیرند، متفاوت است. بخش دیگری از هزینه تعیین جنسیت شامل هزینه بیوپسی سلولی جنین و آزمایشگاه ژنتیک است. هزینه تعیین جنسیت با ای وی اف بر اساس مصوبات وزرات بهداشت می باشد و هزینه ها فقط در موارد گفته شده با یکدیگر متفاوت هستند.

عوارض آی وی اف تعیین جنسیت

بسیاری از والدین که آی وی اف تعیین جنسیت را انتخاب می کنند، نگران عوارض آی وی اف تعیین جنسیت هستند. این عوارض هم می تواند برای مادر و هم برای نوازد و جنین باشد که در ادامه به آن پرداخته ایم. 

عوارض احتمالی برای مادر:

۱. سندرم تحریک بیش ‌از حد تخمدان  (OHSS)

در فرآیند IVF، داروهایی برای تحریک تخمک‌ گذاری تجویز می ‌شود. این دارو ها در برخی از زنان ممکن است باعث احتباس مایعات، درد شکمی، تهوع یا حتی عوارض جدی‌ تری مانند لخته شدن خون شوند.

۲. بار عاطفی و استرس روانی

انتخاب جنسیت مخصوصا زمانی که جنین با جنسیت دلخواه به مرحله لانه‌گزینی نمی ‌رسد یا بارداری موفقیت‌ آمیز نیست، می‌ تواند فشار روانی بیشتری به مادر وارد کند.

عوارض احتمالی برای جنین و نوزاد:

۱. افزایش احتمال زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد

برخی تحقیقات نشان دادند که نوزادان حاصل از IVF و انتخاب جنین از طریق PGT  بیشتر در معرض تولد زود هنگام یا کم‌ وزنی قرار دارند. البته این ریسک معمولا خفیف بوده، اما باید در نظر گرفته شود.

۲. احتمال بروز اختلالات ژنتیکی نادر (اپی ‌ژنتیکی)

در برخی مطالعات، ارتباطی بین IVF و برخی سندرم‌ های اپی‌ ژنتیکی مانند Beckwith-Wiedemann  یا Angelman گزارش شده است. اگر چه این موارد  نادرند، ولی از نظر علمی ارزش بررسی دارند.

۳. محدود شدن تعداد جنین ‌های قابل استفاده

زمانی که انتخاب فقط بر اساس جنسیت باشد، ممکن است تعداد جنین‌ هایی که شرایط مناسب برای انتقال دارند کاهش یابد. این موضوع می ‌تواند شانس موفقیت بارداری را پایین آورده و والدین را مجبور به سیکل ‌های IVF  بیشتر کند.

سوالات متداول 

آیا آی وی اف تعیین جنسیت صد در صد است؟

احتمال موفقیت آی وی اف برای تعیین جنسیت نزدیک به صد دردصد است. اگر پس از تشکیل جنین و تعیین جنسیت آنها، جنسیت دلخواه والدین در جنین ها وجود نداشته باشد یا پیش از انتقال جنین های تعیین جنسیت شده مادر به صورت خود به خودی باردار شود، فرآیند تعیین جنسیت با IVF با شکست مواجه می شود.

آیا ای وی اف برای تعیین جنسیت گناه دارد؟

اگر هدف از تعیین جنسیت با آی وی اف، پیشگیری ار بروز بیماری ‌های ژنتیکی وابسته به جنسیت (مثل بیماری ‌های خاص در پسران یا دختران) باشد، این کار نه‌ تنها گناه نیست، بلکه از نظر پزشکی و شرعی توصیه‌ شده است. اما اگر صرفا برای ترجیح  شخصی یا فرهنگی باشد، دیدگاه مراجع تقلید متفاوت می باشد؛ برخی آن را مکروه دانسته و برخی نیز در صورت نبود ضرر و شرایط خاص، گناه نمی‌ دانند.پس مهم است نیت، ضرورت و مشورت با پزشک و مشاور شرعی را در نظر بگیریم.

مهمترین کاربرد آی وی اف برای تعیین جنسیت چیست؟

مهم‌ترین کاربرد آی ‌وی ‌اف برای تعیین جنسیت، پیشگیری از انتقال بیماری‌ های ژنتیکی وابسته به جنسیت (مثل هموفیلی یا دیستروفی عضلانی دوشن) است.

درصد موفقیت IVF در تعیین جنسیت به نسبت ای وی اف بدون تعیین جنسیت کاهش می یابد؟

برای تعیین جنسیت جنین یک سلول از توده جنین جدا شده و تعیین جنسیت می شود. این فرآیند به‌ طور کلی ایمن و استاندارد بوده و اگر در مراکز تخصصی و با تجهیزات پیشرفته انجام شود، تاثیر منفی قابل ‌توجهی بر جنین یا شانس لانه ‌گزینی ندارد اما باید توجه داشت که در مواردی که کیفیت جنین پایین است یا تعداد جنین ‌ها محدود است، برداشتن  این سلول ممکن است فشار بیشتری به جنین وارد کرده و شانس موفقیت را کمی کاهش دهد.

و در آخر 

IVF تعیین جنسیت، یکی از دقیق ترین و موثر ترین راه ها برای والدینی است که به دنبال داشتن فرزندی با جنسیت دلخواه هستند. بسیاری می پرسند آیا تعیین جنسیت با ای وی اف صد در صد است؟ پاسخ مثبت است، در صورتی که جنین های تشکیل شده با تخمک و اسپرم والدین که تعیین جنسیت می شوند، جنسیت دلخواه والدین را داشته باشند. اگر چه تعیین جنسیت با آی ‌وی‌ اف از نظر تکنیکی روش موثری است، اما تصمیم ‌گیری درباره انجام آن باید با در نظر گرفتن تمام جنبه‌ های پزشکی، روانی و حتی اخلاقی انجام شود.