درصد موفقیت IVF برای بار دوم

مسیر مادر شدن، برای همه زنان ساده و بی‌دغدغه نیست. آمار‌ها نشان می‌دهد حدود یک پنجم زوجین بعد از ماه‎ها اقدام به بارداری به نتیجه نمی‌رسند و به روش‌های کمک باروری نیاز پیدا می‌کنند. این روش‌ها شامل درمان‌های دارویی، تلقیح داخل رحمی (IUI)، و در نهایت لقاح آزمایشگاهی (IVF) است. در میان این گزینه‌ها، IVF معمولاً به عنوان آخرین و پیشرفته‌ترین روش درمان ناباروری توصیه می‌شود، زیرا مراحل پیچیده‌تری دارد و از نظر جسمی و روحی نیز بار بیش‌تری برای زوجین به همراه دارد. اما آیا آی وی اف همیشه نتیجه بخش است؟

متاسفانه خیر. با اینکه IVF یکی از پیشرفته‌ترین روش های کمک باروری است و درصد موفقیت درمان ناباروری با IVF بسیار بالاست، اما همیشه نتیجه‌بخش نیست. با این حال، برای بسیاری از خانواده‌ها، همین روش می‌تواند پنجره‌ای به روی امید و آغاز فصل تازه‌ای از زندگی باشد. در این مقاله از مجله اینترنتی مام، احتمال بارداری با IVF در اولین اقدام، فاکتور‌های موثر بر احتمال باردار شدن در طول اولین IVF و راهکار‌هایی برای افزایش درصد موفقیت IVF برای بار دوم را بررسی خواهیم کرد.

آی وی اف (IVF) چیست؟  

لقاح آزمایشگاهی (IVF) یک درمان کمک باروری است که در آن اسپرم با تخمک‌هایی که در آزمایشگاه جنین‌شناسی بازیابی شده‌اند، ترکیب می‌شود تا جنین شکل بگیرد. در این روش با کمک داروهای هورمونی تخمدان‎‌ها تحریک می‎شوند تا اطمینان حاصل شود که حداکثر تعداد تخمک بالغ می‌‎شود. داروهای هورمونی باعث افزایش سطح هورمون استروژن هم می‌شود که به رشد پوشش داخلی رحم و لانه گزینی جنین کمک می‌کند. اگر تعداد تخمک‌های بازیابی شده زیاد باشد و جنین‌های بیش‌تری نسبت به آنچه که قرار است انتقال دهیم تولید شود، می‎توان آن‎ها را برای استفاده بعدی در تلاش دوم یا به منظور تلاش برای بچه‎‌دار شدن در آینده در حالت فریز نگه‎داری کرد. 

چه زمانی به تلاش دوم IVF نیاز است؟

با وجود اینکه درصد موفقیت درمان ناباروری با IVF بالاست اما قطعی و صد در صد نیست و گاهی نیاز به تکرار آی وی اف است تا نتیجه حاصل شود. در موارد زیر ممکن است IVF اول موفق نباشد و نیاز به تلاش دوم باشد:

• عدم موفقیت در لانه‌گزینی جنین (یعنی جنین نتوانسته در دیواره رحم جای بگیرد)
• کیفیت پایین جنین یا تخمک‌ها
• پاسخ ضعیف بدن به داروهای تحریک تخمک گذاری
• اختلالات رحمی یا ایمونولوژیکی که مانع لانه‌گزینی می‌شوند
• خطاهای کروموزومی در جنین‌ها.

درصد موفقیت IVF در بار دوم چقدر است؟

اول از همه، مهم است که بدانید احتمال بارداری از طریق IVF توسط عوامل زیادی تعیین می‌شود که یکی از آن‌ها، تعداد سیکل‌های انجام شده است. طبق شواهد، درصد موفقیت IVF برای بار دوم نسبت به بار اول به طور تجمعی افزایش می‎‌یابد. 

در چرخه دوم IVF این مزیت وجود دارد که می‌توان مشکلاتی که در چرخه اول وجود داشته را برطرف کرد. پس از شکست در تلاش اولیه، تیم باروری کل پرونده را بررسی خواهد کرد تا مشخص شود چه مشکلی ممکن است وجود داشته باشد. به عنوان مثال، می‎توان الگوهای تحریک تخمدان را تنظیم کرد، هیستروسکوپی انجام داد تا به تشخیص وجود یک مشکل پنهان مانند اندومتریوز کمک کند و یا تخمک یا اسپرم اهدایی در نظر گرفته شود. 

حتی اگر بعد از تمام این آزمایشات و بررسی‌ها، مشکلی قابل مشاهده نباشد، باز هم احتمال موفقیت IVF دوم بیشتر خواهد بود. البته در صورت ایده‌آل بودن همه شرایط هم موفقیت آی وی اف قطعی نیست و شانس نیز نقش بسیار مهمی در میزان موفقیت IVF دارد که باید آن را پذیرفت.

چه عواملی بر درصد موفقیت IVF برای بار دوم تاثیر می‌گذارند؟ 

درصد موفقیت IVF برای بار دوم به عوامل متعددی بستگی دارد که برخی از آن‌ها قابل اصلاح و برخی دیگر غیرقابل تغییر هستند. در اینجا مهم‌ترین عوامل مؤثر بر درصد موفقیت IVF برای بار دوم را توضیح خواهیم داد:

سن زن

سن، یکی از قوی‌ترین عوامل پیش‌بینی‌کننده موفقیت IVF است. با افزایش سن، کیفیت و تعداد تخمک‌ها کاهش می‌یابد.

شاخص توده بدنی (BMI)

زنان با BMI بالا یا پایین‌تر از نرمال ممکن است شانس موفقیت پایین‌تری در IVF داشته باشند. اضافه‌وزن بر پاسخ به داروهای تحریک تخمک‌گذاری و کیفیت تخمک تأثیر منفی دارد.

علت ناباروری

برخی از دلایل ناباروری (مانند آندومتریوز شدید یا ذخیره تخمدانی پایین) با کاهش احتمال موفقیت IVF همراه هستند.

کیفیت و تعداد جنین‌های منتقل‌شده

کیفیت جنین‌ها (بر اساس مورفولوژی و رشد مناسب در آزمایشگاه) تأثیر زیادی بر موفقیت دارد. استفاده از جنین‌های درجه A می‌تواند شانس موفقیت را بالا ببرد.

پاسخ به داروهای تحریک تخمک‌گذاری

تعداد تخمک‌های بازیابی‌شده و پاسخ تخمدان به داروها در سیکل اول می‌تواند پیش‌بینی‌کننده خوبی برای موفقیت سیکل دوم باشد.

پروتکل دارویی استفاده‌شده

انتخاب صحیح پروتکل و تنظیم دوز داروها در سیکل دوم بر اساس سیکل اول، می‌تواند منجر به پاسخ بهتر و نتیجه موفق‌تر شود.

انتقال تازه یا منجمد جنین

برخی مطالعات نشان داده‌اند که در برخی بیماران، انتقال جنین منجمد ممکن است نتایج بهتری از انتقال تازه داشته باشد، به خصوص اگر ضخامت اندومتر در انتقال تازه کمتر از حد مناسب باشد یا سندروم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) رخ دهد.

فاکتورهای روانی و استرس

استرس و فشار روانی می‌توانند اثر منفی بر روند درمان داشته باشند. دریافت حمایت روانی در دوره IVF می‌تواند مفید باشد.    

چگونه می‌توان شانس موفقیت IVF دوم را افزایش داد؟

احتمال بارداری در IVF دوم به ترکیبی از عوامل فیزیکی، ژنتیکی، و روانی بستگی دارد. مشاوره با پزشک متخصص باروری و بررسی وضعیت فردی می‌تواند به شما کمک کند تا بهترین راه‌حل را برای بهبود شانس موفقیت IVF خود انتخاب کنید. در ادامه به برخی از روش‌ها و نکات مهم برای افزایش احتمال موفقیت IVF دوم اشاره خواهیم کرد.

انتخاب مرکز باروری معتبر و تخصصی

یکی از مهم‎ترین عواملی که در موفقیت IVF نقش دارد، انتخاب یک مرکز باروری معتبر و یک پزشک با تجربه است.

ارزیابی پزشکی و بررسی علت شکست

مشاوره کامل با پزشک متخصص باروری در مورد علت ناموفق بودن آی وی اف اول، اقدام مناسبی است. این بررسی شامل موارد زیر است:

• نتایج سیکل قبلی (کیفیت تخمک، اسپرم، جنین، ضخامت آندومتر)
• انجام آزمایش‌های هورمونی مجدد AMH، FSH، LH، استرادیول، TSH و…
• بررسی رحم (سونوهیستروگرافی یا هیستروسکوپی در صورت نیاز)
• بررسی پاسخ تخمدان به داروها و تنظیم پروتکل دارویی برای سیکل دوم.

استفاده از تکنیک‌های پیشرفته

برای افزایش احتمال موفقیت IVF دوم، می‌توان از تکنیک‌هایی مانند ICSI (تزریق داخل‌سیتوپلاسمی اسپرم) برای زنانی که مشکلات تخمک‌گذاری دارند یا مردانی که اسپرم ضعیفی دارند، استفاده کرد.

تغذیه مناسب

تغذیه سالم و متعادل می‌تواند تاثیر زیادی بر روی شانس موفقیت IVF داشته باشد. مصرف مواد غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها، ویتامین‌ها به‌ویژه ویتامین D و فولیک اسید و مواد معدنی مانند آهن و زینک می‌تواند به بهبود کیفیت تخمک‌ها و اسپرم کمک کند.

کاهش وزن

زنان با وزن سالم شانس بیشتری برای موفقیت در IVF دارند. اضافه وزن یا کمبود وزن می‌تواند بر هورمون‌های بدن تاثیر بگذارد و باعث کاهش کیفیت تخمک‌ها و اسپرم شود.

ترک سیگار و مصرف الکل

سیگار کشیدن و مصرف الکل می‌تواند به تخریب تخمک‌ها و اسپرم‌ها و کاهش موفقیت درمان‌های IVF منجر شود.

از دست ندادن وقت

سن زن و مرد از مهم‌ترین عوامل موثر در موفقیت IVF است. برای زنان، بالاتر از ۳۵ سال احتمال موفقیت در IVF کاهش می‌یابد. بنابراین، توصیه می‌شود که در صورت امکان، سریع‎تر اقدام به درمان مجدد کرد. در صورتی که زن بالای ۳۵ سال باشد، انجام آزمایش‌های مربوط به تخمدان (مانند آزمایش AMH) می‌تواند اطلاعات بیش‎تری در مورد وضعیت تخمک‌ها بدهد.

انجام آزمایش‌های ژنتیکی 

در برخی موارد، انجام آزمایش‌های ژنتیکی بر روی جنین‌ها می‌تواند به انتخاب جنین‌های سالم‌تر و کاهش خطر مشکلات ژنتیکی کمک کند. این آزمایش‌ها به‌ویژه در زنان بالای ۳۵ سال یا کسانی که سابقه مشکلات ژنتیکی دارند، توصیه می‌شود.

مراقبت‌های پس از انتقال جنین

پس از انتقال جنین، استراحت کافی و رعایت دستورات پزشک در مورد مصرف داروها و انجام آزمایش‌ها می‌تواند تاثیر زیادی بر روی موفقیت درمان داشته باشد.

کاهش استرس

استرس می‌تواند بر هورمون‌ها و عملکرد تخمدان‌ها تاثیر منفی بگذارد. تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند مدیتیشن، یوگا، یا ماساژ می‌تواند به کاهش استرس و بهبود شانس موفقیت کمک کند.

چند وقت بعد از IVF ناموفق می‌توان برای بار دوم اقدام کرد؟

ادامه درمان ناباروری بعد از شکست آی وی اف اول به نظر پزشک و شرایط بالینی هر فرد بستگی دارد. اگر پزشک صلاح بداند و بدن آمادگی داشته باشد، می‌توان حتی در سیکل بعدی قاعدگی (حدود ۴ تا ۶ هفته بعد) آی وی اف را تکرار کرد. اما بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند بین ۱ تا ۳ ماه فاصله گذاشته شود تا تحلیل کامل سیکل قبل انجام شود و بدن کاملاً بازیابی شود. 

آمار موفقیت IVF در بار دوم بر اساس سن و شرایط زوجین

درصد موفقیت آی وی اف برای بار دوم بر اساس سن و شرایط زوجین متفاوت خواهد بود. باید گفت که سن مادر تأثیر مستقیم و مهمی بر نرخ موفقیت IVF دارد. هرچند اطلاعات دقیقی درباره نرخ موفقیت در سیکل دوم IVF موجود نیست، اما به‌طور کلی، تجربه یک سیکل ناموفق می‌تواند بر برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری برای سیکل‌های بعدی تأثیرگذار باشد. میزان موفقیت روش لقاح مصنوعی IVF در افراد بالای 40 سال به میزان چشمگیری کاهش می‎یابد. درصد موفقیت آی وی اف برای بار دوم بر اساس سن مادر به شرح زیر است: 

• زیر ۳۵ سال: حدود ۴۶٪ 
• ۳۵ تا ۳۷ سال: حدود ۳۴٪
• ۳۸ تا ۴۰ سال: حدود ۲۱٪
• ۴۱ تا ۴۲ سال: حدود ۱۰٪
• ۴۳ سال به بالا: حدود ۳٪

پرسش‌های متداول درباره درصد موفقیت IVF برای بار دوم

در ادامه به بررسی پرسش‌هایی خواهیم پرداخت که ممکن است در رابطه با درصد موفقیت IVF برای بار دوم برای شما مطرح شود، خواهیم پرداخت.

آیا احتمال موفقیت IVF در بار دوم بیش‌تر از بار اول است؟

بله، معمولاً شانس موفقیت IVF دوم کمی بیش‌تر است، چون پزشکان اطلاعات دقیق‌تری از واکنش بدن در تلاش اول دارند و می‌توانند روش را بهینه‌تر کنند. اما در هر صورت موفقیت IVF به عوامل فردی مثل سن، کیفیت جنین و شرایط بدنی بستگی دارد.

آیا علت ناباروری در شانس IVF دوم تاثیر دارد؟

بله، علت ناباروری می‌تواند تأثیر زیادی بر شانس موفقیت IVF دوم داشته باشد. در واقع، یکی از مهم‌ترین عواملی که پزشکان هنگام برنامه‌ریزی برای سیکل دوم IVF به آن توجه می‌کنند، همین علت اصلی ناباروری است. 

اگر علت شکست IVF اول مشخص نباشد، چه باید کرد؟

گاهی اوقات همه شرایط مناسب آی وی اف فراهم است و علت شکست IVF اول را نمی‌توان به صورت قطعی مشخص کرد. در چنین شرایطی راهی جز تکرار آی وی اف باقی نمی‌ماند. خیلی از زوجین در سیکل دوم یا سوم به نتیجه خواهند رسید. 

آیا سن بالا مانع موفقیت در IVF دوم می‌شود؟

سن می‌تواند در ناموفق بودن IVF نقش داشته باشد ولی بسیاری از زنان با سن بالا هم می‎توانند در IVF دوم یا سوم باردار ‌شوند، مخصوصاً اگر تغییراتی در داروها، دوزها یا روش انجام شده باشد.

و در پایان... 

موفقیت IVF در بار دوم به عوامل متعددی از جمله سن زن، علت ناباروری، کیفیت جنین، سبک زندگی و شرایط روانی بستگی دارد. زمان مناسب برای IVF دوم معمولا ۱ تا ۳ ماه پس از سیکل ناموفق است تا بدن و ذهن فرصت بازیابی داشته باشند. با اصلاح سبک زندگی، مصرف مکمل‌های مناسب، کاهش استرس و تحلیل دقیق دلایل شکست قبلی، می‌توان شانس موفقیت را به‌طور محسوسی افزایش داد. همچنین، مشورت با پزشک متخصص و استفاده از روش‌های پیشرفته مانند ارزیابی ژنتیکی یا ICSI می‌تواند کمک بزرگی در بهبود نتایج داشته باشد. آماده‌سازی دقیق و هدفمند بین دو سیکل، کلید موفقیت در ادامه مسیر درمان ناباروری است. مرکز مام، پیشرفته‌ترین مرکز درمان ناباروری در خاورمیانه با نرخ موفقیت ۶۰ درصد در روش IVF و بهره‌مندی از تیمی مجرب و تخصصی، آماده ارائه خدمات درمانی به مراجعین گرامی است.