مجله مام - به روزترین مقالات در حوزه باروری و درمان ناباروری
مشاهده فهرست مطالب
علائم ایدز در زنان
ویروس نقص ایمنی انسانی یا HIV نوعی عفونت است که به سلولهای سیستم ایمنی آسیب میزند. این ویروس توانایی بدن برای مقابله با عفونتها و بیماریها را کاهش میدهد. اگر عفونت HIV درمان نشود، ممکن است در طول زمان به بیماریای به نام سندرم نقص ایمنی اکتسابی (AIDS) منجر شود.
ایدز یا HIV هم قابل پیشگیری است و هم قابل درمان، البته به شرط اینکه در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود. داروهای ضد HIV میتوانند میزان ویروس را در خون کنترل کنند و از پیشرفت عفونت جلوگیری کنند؛ بهطوریکه برخی افراد مبتلا، در صورت دریافت درمان مناسب، هرگز وارد مرحله ایدز نمیشوند. به همین دلیل در ادامه این متن به بررسی علائم بیماری ایدز در زنان خواهیم پرداخت تا در صورت ابتلا به این ویروس بتوانید از بروز عوارض خطرناک آن جلوگیری کنید.
چرا تشخیص زودهنگام ایدز در زنان اهمیت دارد؟
تشخیص زودهنگام HIV هم برای خود بیمار و هم برای سلامت عمومی اهمیت بسیار زیادی دارد. این تشخیص به افراد مبتلا اجازه میدهد درمان ضد رتروویروسی را زودتر آغاز کنند. در نتیجه، با کاهش بار ویروسی، عملکرد سیستم ایمنی فرد حفظ میشود و در عین حال احتمال انتقال ویروس به دیگران نیز کاهش پیدا میکند. برای افرادی که در گروههای پرخطر ابتلا به HIV قرار دارند، انجام آزمایشهای مکرر یکی از مهمترین راههای تشخیص زودهنگام است.
علائم ایدز در زنان
علائم اچ ای وی در زنان بسته به فرد و مرحله عفونت متفاوت است. مرحله اول ابتلا به HIV ممکن است حالتی شبیه آنفلوآنزا ایجاد کند. این مرحله که عفونت اولیه یا HIV حاد نام دارد، معمولاً حدود ۲ تا ۴ هفته پس از ورود ویروس به بدن رخ میدهد. علائم شایع HIV حاد عبارتاند از:
- تب
- تورم غدد لنفاوی، بهویژه در ناحیه گردن
- گلودرد
- بثورات پوستی
- درد عضلانی
- اسهال
- کاهش وزن
از دیگر علائمی که ممکن است در عفونت جدید HIV دیده شوند میتوان به سردرد، درد مفاصل، سرفه خشک، تعریق شبانه و زخمهای دهانی اشاره کرد. این علائم ممکن است چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشند. شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است؛ برخی افراد علائم شدید دارند، در حالی که بعضی دیگر ممکن است علائم خفیف یا حتی هیچ علامتی نداشته باشند. با این حال، حتی در صورت خفیف بودن یا نبود علائم، HIV در مرحله حاد میتواند بهراحتی به دیگران منتقل شود.
پس از مرحله حاد، علائم معمولاً کاهش پیدا میکنند یا از بین میروند. با این وجود،HIV همچنان در بدن باقی میماند و عفونت وارد مرحله بعدی میشود که عفونت نهفته بالینی یا HIV مزمن نام دارد. این مرحله ممکن است سالها طول بکشد. با گذشت زمان، عفونت HIV توانایی بدن برای مقابله با میکروبها و عفونتها را کاهش میدهد. افرادی که وارد مرحله HIV علامتدار میشوند ممکن است به عفونتهای دیگری مبتلا شوند، از جمله:
- زونا یا هرپس زوستر
- عفونت قارچی دهان یا برفک دهان
- عفونتهای ریه مانند پنومونی
HIV علامتدار همچنین میتواند باعث بروز علائم مداوم شود، از جمله:
- تب
- خستگی
- تورم غدد لنفاوی
- اسهال
- کاهش وزن.
در صورت عدم درمان، عفونت HIV به آسیبزدن به سیستم ایمنی ادامه میدهد. پس از حدود ۷ تا ۱۰ سال، عفونت ممکن است به ایدز (AIDS) پیشرفت کند. افراد مبتلا به ایدز بیشتر در معرض عفونتهایی قرار میگیرند که یک سیستم ایمنی سالم معمولاً میتواند آنها را کنترل کند. برخی انواع سرطان نیز در افراد مبتلا به ایدز شایعتر هستند. علائم در این مرحله ایدز میتواند شامل علائم مراحل قبلی HIV مانند تبهای مکرر، تورم غدد لنفاوی، اسهال طولانیمدت و کاهش وزن سریع باشد. از دیگر علائم ایدز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعریق زیاد
- لرز
- لکهها یا ضایعات سفید ماندگار روی زبان یا داخل دهان
- خستگی
- بثورات یا برجستگیهای پوستی.

علائم حتمی ایدز در زنان چیست
علائم حتمی و اختصاصی برای ایدز در زنان وجود ندارد و تنها بر اساس نشانههای ظاهری نمیتوان ابتلا به HIV یا رسیدن بیماری به مرحله ایدز را تشخیص داد. در مراحل پیشرفته ممکن است علائمی مانند تبهای مکرر، کاهش وزن قابلتوجه، تعریق شبانه، خستگی شدید، اسهال طولانیمدت، تورم غدد لنفاوی و عفونتهای مکرر یا شدید دیده شود، اما این علائم ظاهری ایدز در زنان میتوانند در بیماریهای دیگری نیز ایجاد شوند. برخی افراد نیز ممکن است برای مدت طولانی علائم مشخصی نداشته باشند؛ بنابراین تنها راه مطمئن برای تشخیص HIV، انجام آزمایش HIV است و تشخیص مرحله ایدز نیز با ارزیابی پزشکی، آزمایشهای مربوط به سیستم ایمنی و بررسی عفونتها یا بیماریهای مرتبط انجام میشود.
علت ابتلای زنان به ویروس ایدز
علت ابتلای زنان به HIV معمولاً تماس با مایعات بدن حاوی ویروس است. شایعترین راه، رابطه جنسی واژینال یا مقعدی بدون کاندوم یا بدون روشهای پیشگیری دارویی با فرد مبتلا به HIV است؛ استفاده مشترک از سرنگ و وسایل تزریق آلوده نیز میتواند باعث انتقال شود. ابتلا به برخی عفونتهای مقاربتی هم میتواند احتمال انتقال HIV را افزایش دهد.
لزوم غربالگری ایدز در زنان
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) توصیه میکند همه افراد ۱۳ تا ۶۴ ساله حداقل یک بار بهعنوان بخشی از مراقبتهای روتین سلامت، آزمایش HIV انجام دهند. همچنین توصیه میشود همه افراد باردار نیز آزمایش HIV بدهند. برخی افراد در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به HIV قرار دارند. عوامل خطر شامل موارد زیر است:
داشتن رابطه جنسی واژینال یا مقعدی با فردی که از وضعیت HIV خود اطلاع ندارد، یا فردی که HIV مثبت است اما داروهای ضد رتروویروسی مصرف نمیکند
تزریق مواد مخدر و استفاده مشترک از سوزن یا سرنگ
ابتلا به یکی از عفونتهای مقاربتی، مانند سیفلیس
زنان تراجنسیتی که با مردانی رابطه جنسی دارند که آن مردان نیز با مردان رابطه جنسی دارند
زنانی که به فعالیت جنسی در ازای پول یا خدمات مشغول هستند
اگر فردی هر یک از عوامل خطر بالا را داشته باشد، بهتر است درباره انجام آزمایش HIV با پزشک خود مشورت کند. پزشک همچنین میتواند بر اساس میزان خطر، مشخص کند که آزمایش HIV با چه فاصله زمانی و چند وقت یکبار انجام شود.
روش های تشخیص ایدز در زنان
طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، در سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۷ هزار مورد جدید ابتلا به HIV در میان زنان جوان تشخیص داده شد. برای تشخیص HIV از آزمایشهای مختلفی استفاده میشود. نکته مهم این است که بعضی آزمایشها در مراحل بسیار اولیه عفونت قادر به شناسایی ویروس نیستند. آزمایشهای HIV شامل موارد زیر هستند:
آزمایش آنتیبادی
این آزمایش وجود آنتیبادیهای HIV، یعنی پروتئینهایی که سیستم ایمنی در پاسخ به ویروس تولید میکند، در نمونه خون یا بزاق بررسی میکند. آزمایشهای سریع و تستهای خانگی معمولاً از نوع آنتیبادی هستند. این آزمایشها ممکن است در مراحل بسیار اولیه عفونت HIV را تشخیص ندهند.
آزمایش آنتیژن/آنتیبادی
این آزمایش هم آنتیبادیهای HIV و هم آنتیژنها، یعنی اجزای ویروس، را در خون بررسی میکند. این آزمایش نیز بلافاصله پس از ابتلا قادر به تشخیص HIV نیست و برای مثبت شدن به گذشت زمان نیاز دارد.
آزمایش اسید نوکلئیک (NAT)
این آزمایش مستقیماً ماده ژنتیکی HIV را در خون بررسی میکند و میتواند عفونت را در مراحل زودتری نسبت به بسیاری از آزمایشهای دیگر تشخیص دهد. افرادی که احتمال میدهند در معرض HIV قرار گرفتهاند و علائم اولیه نیز دارند، میتوانند درباره انجام آزمایش اسید نوکلئیک با پزشک خود مشورت کنند.
راه های پیشگیری از ایدز در زنان
هر فردی ممکن است به HIV مبتلا شود، اما رعایت برخی نکات میتواند احتمال انتقال ویروس را کاهش دهد.
رفتارهای جنسی ایمنتری داشته باشید
در هر رابطه جنسی از کاندوم بهدرستی استفاده کنید
شریک جنسی خود را بشناسید
وسایل تزریق را به اشتراک نگذارید.
پیشگیری از HIV در صورت مواجهه با این ویروس
PEP دارویی است که فرد HIV منفی میتواند پس از یک تماس احتمالی با HIV برای کاهش خطر ابتلا مصرف کند. برای مثال، ممکن است پس از پاره شدن کاندوم هنگام رابطه جنسی یا استفاده مشترک از سوزن و وسایل تزریق از PEP استفاده شود.
PEP باید توسط پزشک تجویز شود و لازم است هرچه سریعتر و حداکثر تا ۷۲ ساعت پس از مواجهه احتمالی با HIV آغاز شود. هرچه درمان زودتر شروع شود، احتمال اثربخشی آن بیشتر است. داروهای PEP باید هر روز به مدت ۲۸ روز مصرف شوند. اگر این داروها دقیقاً طبق دستور مصرف شوند، احتمال ابتلا به HIV بسیار پایین خواهد بود. فردی که احتمال میدهد نیاز به PEP دارد باید بدون تأخیر با یک مرکز درمانی مانند پزشک خانواده، اورژانس بیمارستان یا کلینیک سلامت جنسی تماس بگیرد.
اچ آی وی در زنان بیشتر است یا مردان؟
در سطح جهان، HIV در زنان اندکی بیشتر از مردان دیده میشود. در رابطه واژینال احتمال انتقال HIV از مرد به زن بیشتر است، زیرا سطح بیشتری از مخاط واژن و دهانه رحم میتواند در معرض مایعات حاوی ویروس قرار گیرد. علاوه بر این، ابتلا به سایر عفونتهای مقاربتی میتواند احتمال انتقال HIV را افزایش دهد. از طرف دیگر، نابرابریهای جنسیتی، دسترسی کمتر بعضی زنان به خدمات سلامت و روشهای پیشگیری، خشونت جنسی و دشواری در تصمیمگیری درباره استفاده از کاندوم نیز میتوانند خطر ابتلا را بیشتر کنند.
عوارض ایدز یا اچ آی وی در زنان
مشکلات زنان و بیماریهای مرتبط با دستگاه تناسلی در زنان مبتلا به HIV نسبتاً شایع هستند. برخی از مشکلاتی که ممکن است این افراد تجربه کنند عبارتاند از:
مشکلات مرتبط با بیماریهای مقاربتی (STDs)
غربالگری و درمان بیماریهای مقاربتی برای همه زنان اهمیت دارد، اما در زنان مبتلا به HIV اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا برخی بیماریها مانند تبخال تناسلی، بیماری التهابی لگن (PID) و شانکروئید ممکن است با دفعات بیشتری رخ دهند، شدیدتر باشند یا درمان آنها دشوارتر شود. همچنین ابتلای همزمان به HIV و سایر بیماریهای مقاربتی میتواند احتمال انتقال HIV به شریک جنسی را افزایش دهد.
عفونت قارچی واژن
در زنان مبتلا به HIV، عفونتهای قارچی واژن ممکن است بیشتر تکرار شوند و درمان آنها نیز دشوارتر باشد. عفونت قارچی عودکننده، یعنی ابتلا به این عفونت حداقل چهار بار در سال، در زنان مبتلا به HIV پیشرفته یا ایدز بیشتر دیده میشود.
واژینوز باکتریایی (BV)
واژینوز باکتریالی در اثر تغییر در تعادل برخی باکتریهای طبیعی واژن ایجاد میشود. این مشکل در زنان مبتلا به HIV شایعتر است و ممکن است درمان آن نیز دشوارتر باشد.
اختلالات چرخه قاعدگی
زنان مبتلا به HIV ممکن است با مشکلاتی مانند قطع یا عقب افتادن پریود، سبکتر یا سنگینتر شدن خونریزی قاعدگی یا تشدید علائم سندروم پیش از قاعدگی (PMS) مواجه شوند. برای این مشکلات روشهای درمانی مختلفی وجود دارد و بهتر است فرد مبتلا به HIV برای انتخاب درمان مناسب، با پزشک یا تیم درمانی خود مشورت کند.
سرطان دهانه رحم
زنان مبتلا به HIV در مقایسه با سایر زنان، خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان دهانه رحم دارند؛ به همین دلیل انجام غربالگری منظم برای این بیماری اهمیت زیادی دارد. سرطان دهانه رحم از دهانه رحم، یعنی بخش باریک و پایینی رحم، آغاز میشود. این سرطان یکی از بیماریهای تعریفکننده ایدز محسوب میشود؛ به این معنا که بروز سرطان دهانه رحم در فرد مبتلا به HIV میتواند نشاندهنده پیشرفت عفونت HIV به مرحله ایدز باشد.
خوشبختانه سرطان دهانه رحم تا حد زیادی با انجام منظم تست پاپ اسمیر و واکسیناسیون HPV قابل پیشگیری است. به همین دلیل، زنان مبتلا به HIV باید طبق برنامه توصیهشده، آزمایش پاپاسمیر انجام دهند تا تغییرات غیرطبیعی سلولهای دهانه رحم پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی شوند. زمانبندی مناسب انجام پاپاسمیر باید با توجه به شرایط هر فرد و نظر پزشک تعیین شود. واکسن HPV برای زنان و مردان مبتلا به HIV که قبلاً واکسینه نشدهاند، تا سن ۲۶ سالگی توصیه میشود. برخی افراد ۲۷ تا ۴۵ ساله نیز ممکن است پس از مشورت با پزشک و بررسی احتمال مواجهه با عفونت جدید HPV و فواید احتمالی واکسیناسیون، تصمیم به دریافت واکسن بگیرند.
سالمندی زنان
به لطف درمانهای مؤثر HIV، زنان مبتلا به این عفونت امروزه عمر طولانیتری دارند. در نتیجه، با افزایش سن ممکن است مانند بسیاری از زنان سالمند دیگر با مشکلاتی مانند بیماریهای قلبی، دیابت، فشار خون بالا، آرتریت و برخی انواع سرطان روبهرو شوند. با این حال، زنان مبتلا به HIV ممکن است هنگام افزایش سن با برخی مسائل سلامتی دیگری نیز مواجه شوند، از جمله:
یائسگی
زنان مبتلا به HIV ممکن است در سن پایینتری وارد یائسگی شوند یا گرگرفتگیهای شدیدتری نسبت به زنان بدون HIV تجربه کنند. پژوهشگران همچنین احتمال میدهند کاهش سطح هورمون استروژن پس از یائسگی بتواند بر تعداد سلولهای CD4 در این زنان تأثیر بگذارد.
پوکی استخوان
پوکی استخوان بیماریای است که باعث کاهش استحکام استخوانها و افزایش احتمال شکستگی میشود. این مشکل برای همه زنان سالمند اهمیت دارد، اما در زنان مبتلا به HIV توجه بیشتری میطلبد. کاهش تراکم استخوان در زنان و مردان مبتلا به HIV ممکن است سریعتر از افراد بدون HIV اتفاق بیفتد. برخی داروهای مورد استفاده برای درمان HIV نیز میتوانند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهند.
بیماری قلبی
بیماریهای قلبی مرتبط با HIV یکی از علل مهم مرگومیر در افراد مبتلا به HIV هستند؛ حتی در افرادی که درمان HIV را بهطور منظم و مؤثر دریافت میکنند. خطر حمله قلبی بهویژه در زنان اهمیت دارد. زنان مبتلا به HIV در مقایسه با زنان بدون HIV، حدود سه برابر بیشتر در معرض خطر حمله قلبی قرار دارند.
کاهش موثر بودن روشهای پیشگیری از بارداری
زنان مبتلا به HIV میتوانند برای جلوگیری از بارداری از انواع روشهای پیشگیری استفاده کنند. با این حال، برخی داروهای HIV ممکن است اثر بعضی روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری مانند قرص، چسب پوستی، حلقه واژینال یا ایمپلنت را کاهش دهند و در نتیجه احتمال بارداری ناخواسته را افزایش دهند.
به همین دلیل، زنانی که برخی داروهای خاص HIV را مصرف میکنند ممکن است نیاز داشته باشند از یک روش پیشگیری اضافی یا روش دیگری استفاده کنند. انتخاب مناسبترین روش پیشگیری باید با توجه به نوع داروهای مصرفی و شرایط فرد، با مشورت پزشک انجام شود. همچنین باید توجه داشت که استفاده صحیح و مداوم از کاندوم در هر رابطه جنسی میتواند خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی مانند سوزاک و سیفلیس را کاهش دهد
آیا ایدز در زنان درمان می شود؟
در حال حاضر درمانی که HIV را بهطور کامل از بدن حذف کند وجود ندارد، اما پزشکان میتوانند داروهایی تجویز کنند که تکثیر ویروس را متوقف کرده یا سرعت تکثیر آن را به میزان قابلتوجهی کاهش دهند. این داروها درمانهای ضدرتروویروسی نام دارند و انواع مختلفی از آنها در دسترس است. بسته به شرایط فرد و نوع رژیم درمانی، ممکن است مصرف یک یا چند داروی ضدرتروویروسی لازم باشد.
خبر خوب این است که زنان مبتلا به HIV، اگر داروهای ضدرتروویروسی را دقیقاً طبق دستور مصرف کنند و بتوانند بار ویروسی غیرقابل تشخیص را به دست آورده و حفظ کنند، میتوانند زندگی طولانی و سالمی داشته باشند. همچنین وقتی بار ویروسی بهطور پایدار غیرقابل تشخیص باشد، HIV از طریق رابطه جنسی به شریک جنسی HIV منفی منتقل نمیشود. بار ویروسی غیرقابل تشخیص یعنی مقدار HIV در خون آنقدر پایین است که آزمایشهای استاندارد آزمایشگاهی قادر به شناسایی آن نیستند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
اگر احتمال میدهید با HIV تماس داشتهاید، در اسرع وقت به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید. دارویی وجود دارد که میتواند به جلوگیری از ابتلا به ویروس کمک کند. این روش که پیشگیری پس از مواجهه (PEP) نام دارد، زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که حداکثر تا سه روز پس از تماس احتمالی با ویروس شروع شود.
سوالات متداول
علائم ایدز در روزهای اول در زنان چیست؟
در روزهای اول معمولاً علامت مشخصی وجود ندارد. اگر علائم مرحله حاد HIV ظاهر شوند، اغلب حدود ۲ تا ۴ هفته بعد به شکل تب، خستگی، گلودرد، درد عضلانی، تورم غدد لنفاوی یا بثورات پوستی هستند و ممکن است شبیه آنفلوآنزا باشند.
علائم بیماری ایدز در همه زنان به راحتی قابل تشخیص است؟
خیر. بعضی افراد در مراحل اولیه HIV هیچ علامتی ندارند و علائم آن نیز اختصاصی نیست؛ بنابراین از روی نشانههای ظاهری نمیتوان HIV را تشخیص داد و آزمایش تنها راه مطمئن تشخیص است.
علائم ایدز در زنان باردار متفاوت است؟
علائم اولیه HIV در زنان باردار لزوماً متفاوت از سایر افراد نیست و حتی ممکن است علامتی وجود نداشته باشد. به همین دلیل انجام آزمایش HIV در دوران بارداری اهمیت زیادی دارد.
علائم ایدز در زنان بعد از چند روز مشخص میشود؟
علائم عفونت حاد HIV معمولاً حدود ۲ تا ۴ هفته پس از ابتلا ظاهر میشوند. با این حال بعضی افراد هیچ علامتی ندارند.
شایعترین علائم بیماری ایدز در زنان چیست؟
در مرحله اولیه HIV ممکن است تب، لرز، خستگی، گلودرد، درد عضلانی، تعریق شبانه، تورم غدد لنفاوی، بثورات پوستی و زخمهای دهانی دیده شود.
آیا علائم اچآیوی یا ایدز در زنان همیشه شدید است؟
خیر. علائم ممکن است خفیف باشند و با یک بیماری ویروسی ساده اشتباه گرفته شوند یا اصلاً وجود نداشته باشند. شدت علائم بهتنهایی نشاندهنده ابتلا یا عدم ابتلا به HIV نیست.
آیا ایدز از زنان به مردان به راحتی منتقل میشود؟
HIV میتواند از زن به مرد از طریق رابطه جنسی واژینال یا مقعدی محافظتنشده منتقل شود، اما میزان احتمال خطر انتقال به عواملی مانند بار ویروسی، نوع رابطه و استفاده از روشهای پیشگیری بستگی دارد.
بهترین راه پیشگیری از ایدز در زنان چیست؟
بهترین راه پیشگیری از HIV در زنان، استفاده صحیح و مداوم از کاندوم، انجام آزمایش HIV و پرهیز از استفاده مشترک از سرنگ و وسایل تزریق است. در افرادی که در معرض خطر بیشتری قرار دارند، استفاده از PrEP با نظر پزشک میتواند احتمال ابتلا را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
جمع بندی
علائم HIV در زنان تا حد زیادی مشابه علائمی است که در مردان نیز دیده میشود. معمولاً علائم ایدز در روز های اول در زنان با نشانههایی شبیه آنفلوآنزا آغاز میشود. اگر HIV در این مرحله تشخیص داده نشود یا درمان مناسب دریافت نشود، ویروس در مرحله مزمن میتواند بهتدریج سیستم ایمنی را ضعیفتر کند. در ادامه، ممکن است بیماری به مرحله ایدز پیشرفت کند و زمینه را برای بروز انواع عفونتهای فرصتطلب فراهم سازد. این عفونتها ممکن است در دستگاه تناسلی و سیستم زنان بروز کنند یا بخشهای دیگری از بدن را درگیر کنند. در این متن به بررسی علائم ایدز در زنان پرداخته شد.
نویسنده مقاله : هاجر خاچی شکری
برچسب ها :
ایدز و اچ آی وی