پی ام اس pms چیست؟

زنان از سنین بلوغ و شروع قاعدگی و معمولاً دو الی سه روز قبل از آغاز چرخه‌ی ماهانه‌ی بعدی و حتی 72 ساعت پس از قاعدگی، تغییراتی را در جسم و روح خود احساس می‌کنند که نه تنها برای خودشان خوشایند نبوده بلکه ممکن است اطرافیان را نیز دچار رنجش و ناراحتی کند.

به این اختلالات که به سبب تغییرات هورمونی بدن زنان در این بازه از چرخه قاعدگی رخ می‌دهد، سندروم پیش از قاعدگی یا PMS می‌گویند. شناخت و آگاهی زوجین از این اختلال زنانه می‌تواند بسیاری از مشکلات زناشویی یا خانوادگی را برطرف نموده و به کنترل علائم آزاردهنده‌ی‌ آن کمک کند.​

چند روز مانده به پریود، ناگهان بی‌حوصله‌تر می‌شوید، زودتر عصبی می‌شوید، بدنتان ورم می‌کند یا احساس خستگی و درد دارید؟ این تغییرها بی‌دلیل نیستند و ممکن است به سندرم پیش از قاعدگی یا همان PMS مربوط باشند؛ مجموعه‌ای از علائم جسمی و روحی که برآورد می‌شود حدود سه نفر از هر چهار زن دارای قاعدگی آن را تجربه کرده باشد.

این علائم معمولاً با الگوی قابل پیش‌بینی تکرار می‌شوند، اما شدت تغییرات جسمی و عاطفی می‌تواند از نشانه‌هایی بسیار خفیف و تقریباً نامحسوس تا علائم شدید متفاوت باشد. لازم نیست اجازه دهید این مشکلات زندگی‌تان را کنترل کنند. درمان‌های مناسب و ایجاد تغییراتی در سبک زندگی می‌توانند به کاهش یا مدیریت علائم سندرم پیش از قاعدگی کمک کنند. در ادامه این مقاله به علائم pms و راهکار‌های مدیریت و درمان آن خواهیم پرداخت. 

Pms مخفف چیست 

PMS مخفف premenstrual syndrome یا سندرم پیش از قاعدگی است و به مجموعه علائم جسمی و ذهنی گفته می‌شود که بعضی از زنان در روزهای قبل از شروع پریود تجربه می‌کنند.

پی ام اس چند روز قبل از پریود

PMS  به‌طور مشخص در فاز لوتئال رخ می‌دهد؛ مرحله‌ای که از حدود دو هفته پیش از شروع پریود آغاز می‌شود. اگرچه هنوز دقیقاً مشخص نیست چرا این اتفاق می‌افتد، اما هورمون‌ها در بروز آن نقش دارند.

حدود دو هفته پیش از پریود، افزایش سطح استروژن به شروع تخمک‌ گذاری کمک می‌کند و پس از آن میزان استروژن کاهش می‌یابد. در طول فاز لوتئال، سطح استروژن دوباره بالا می‌رود و هم‌زمان پروژسترون نیز افزایش پیدا می‌کند تا رحم را برای لانه‌ گزینی احتمالی تخمک بارورشده آماده کند؛ در غیر این صورت، قاعدگی آغاز می‌شود. تصور می‌شود همین نوسانات هورمونی باعث ایجاد علائم ناخوشایند پیش از قاعدگی و در بعضی افراد، بروز PMS شوند.

دوران pms چه علائمی دارد؟

هر فرد ممکن است PMS را به شکل متفاوتی تجربه کند و علائم آن حتی می‌توانند در هر چرخه قاعدگی تغییر کنند. علائم جسمی شایع عبارت‌اند از:

• گرفتگی و درد در ناحیه لگن
•  حساسیت یا تورم سینه‌ها
• نفخ شکم
• احتباس مایعات در بدن
• جوش و آکنه

همچنین ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:

• بدن‌درد و دردهای مختلف
• سردرد
• یبوست، اسهال یا هر دو
• خواب نامناسب و خستگی

علائم PMS می‌توانند عاطفی و روانی نیز باشند، مانند:

• تحریک‌پذیری
• اضطراب
• کاهش توانایی کنار آمدن با فشارها
• تغییرات خلقی
• احساس غم
• مشکل در تمرکز و حافظه

علائم PMS ممکن است در سال‌های نوجوانی و در دوران نزدیک به یائسگی شدیدتر شوند که احتمالاً به تغییرات سطح هورمون‌ها مربوط است.

دلیل پی ام اس pms

هنوز مشخص نیست چرا بعضی افراد PMS را تجربه می‌کنند اما ممکن است این وضعیت با نحوه تعامل بعضی مواد شیمیایی مغز با هورمون پروژسترون مرتبط باشد. از طرفی نوسان سطح سروتونین، یکی از مواد شیمیایی مغز و انتقال‌دهنده‌های عصبی مهم در تنظیم خلق‌وخو، می‌تواند علائم PMS را ایجاد یا تشدید کند. کاهش سروتونین ممکن است در بروز افسردگی پیش از قاعدگی، خستگی، میل شدید به بعضی غذاها و مشکلات خواب نقش داشته باشد. عوامل دیگری هم می‌توانند بر PMS تأثیر بگذارند، از جمله:

• وضعیت سلامت جسمی، عاطفی و روانی
• میزان استرس
• سبک زندگی.

روش‌های تشخیص دوره پی ام اس pms

هیچ نشانه جسمی اختصاصی یا آزمایش مشخصی وجود ندارد که بتواند سندرم پیش از قاعدگی را به‌طور قطعی تشخیص دهد. اگر یک علامت به‌صورت منظم و قابل پیش‌بینی پیش از پریود تکرار شود، پزشک ممکن است آن را به PMS نسبت دهد.

برای مشخص‌شدن الگوی علائم، پزشک ممکن است از شما بخواهد نشانه‌ها و علائمتان را دست‌کم طی دو چرخه قاعدگی در تقویم یا دفترچه‌ای ثبت کنید. روزی را که برای اولین‌بار علائم PMS را احساس می‌کنید و همچنین روزی را که علائم از بین می‌روند، یادداشت کنید. روز شروع و پایان پریود را هم حتماً ثبت کنید. بعضی از مشکلات می‌توانند علائمی شبیه PMS ایجاد کنند؛ از جمله سندرم خستگی مزمن، اختلالات تیروئید و اختلالات خلقی مانند افسردگی و اضطراب. برای رسیدن به تشخیص دقیق‌تر، پزشک ممکن است آزمایش‌هایی مثل بررسی عملکرد تیروئید یا ارزیابی‌های مربوط به خلق‌وخو را درخواست کند.

درمان pms

برای کنترل علائم دوران pms راه‌های مختلفی وجود دارد. 

سبک زندگی سالم

داشتن سبک زندگی سالم می‌تواند به کاهش علائم PMS کمک کند. برای حفظ سلامتی بهتر است:

• در بیش‌تر روزهای هفته حدود ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط داشته باشید.
• رژیم غذایی متعادلی شامل میوه و سبزیجات، غلات کامل، پروتئین کم‌چرب و لبنیات داشته باشید.
• آب فراوان بنوشید و مصرف نوشیدنی‌های شیرین، کافئین‌دار و الکلی را کاهش دهید.
• کارهایی را انجام دهید که از آن‌ها لذت می‌برید.
• روش‌های آرام‌سازی مانند یوگا و مدیتیشن را امتحان کنید.
• خواب و استراحت کافی داشته باشید.

داروها و درمان‌های هورمونی

پزشک ممکن است بسته به شرایط شما داروهای مختلفی پیشنهاد کند؛ برای مثال:

• درمان‌های هورمونی برای جلوگیری از تخمک‌گذاری
• داروهای ضدافسردگی یا ضدالتهاب برای کاهش بعضی از علائم

درمان‌های طبیعی

بسیاری از افراد برای کنترل علائم PMS از روش‌هایی مانند طب سوزنی، طبیعت‌درمانی و داروهای گیاهی استفاده می‌کنند؛ با این حال، برای مشخص‌شدن میزان اثربخشی این روش‌ها به تحقیقات بیشتری نیاز است. مکمل‌هایی که معمولاً برای کنترل PMS استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:

• کلسیم
• ویتامین B6
• گیاه پنج‌انگشت یا ویتکس
• منیزیم
• روغن گل مغربی

پیش از استفاده از درمان‌های مکمل، حتماً از یک متخصص واجد صلاحیت و باتجربه مشورت بگیرید. همچنین همیشه پزشک خود را در جریان مصرف داروها و مکمل‌های گیاهی قرار دهید، چون ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند.

حتما بخوانید: قرص pms

احتمال بارداری در دوره pms وجود دارد؟

بله، در دوران pms یا فاز لوتئال احتمال بارداری وجود دارد، اما اگر تخمک‌ گذاری انجام شده باشد، این احتمال معمولاً بسیار کم است. تخمک پس از آزاد شدن فقط حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت زنده می‌ماند و بعد از آن تا چرخه بعدی امکان بارداری وجود ندارد. با این حال، اشتباه در محاسبه زمان تخمک‌گذاری یا تخمک‌گذاری زودتر یا دیرتر از انتظار می‌تواند زمان پنجره باروری را تغییر دهد .ضمن اینکه افزایش پروژسترون در فاز PMS شرایط بدن را برای بارداری جدید نامناسب‌تر می‌کند و احتمال بارداری در دوره pms را کاهش می‌دهد.

حتما بخوانید: تخمک چیست

آیا آقایان هم دچار دوره PMS می‌شوند؟

وقتی صحبت از نوسانات خلقی هورمونی و تحریک‌پذیری می‌شود، اصطلاح دوره پی ام اس معمولاً تصویر زنانی را به ذهن می‌آورد که با سندرم پیش از قاعدگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اما آقایان هم علائمی مشابه را تجربه می‎کنند که به آن IMS گفته می‌شود. تصور می‌شود سندرم مرد تحریک‌پذیر یا IMS با نوسانات سطح هورمون‌های مردانه، به‌ویژه تستوسترون، مرتبط باشد.

IMS اصطلاحی است که برای توصیف مجموعه‌ای از علائم عاطفی، روانی و جسمی به کار می‌رود که بعضی مردان آن‌ها را، گاهی به‌صورت دوره‌ای، تجربه می‌کنند. این علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند: 

تحریک‌پذیری 
نوسانات خلقی 
خستگی 
کاهش میل جنسی 
اضطراب 
افسردگی 
علائم جسمی مانند سردرد و مشکلات گوارشی .

چه علائمی در دوره pms خطرناک است و باید به پزشک مراجعه کرد

در موارد زیر بهتر است به پزشک مراجعه کنید:

• علائم PMS شما را آزار می‌دهند.
•  علائم با وجود تغییر سبک زندگی همچنان ادامه دارند.
• علائم عاطفی و تغییرات خلقی شدیدی دارید.
• داروها یا درمان‌های هورمونی باعث بهبود علائم نمی‌شوند.
• علائم مانع انجام فعالیت‌های معمول روزانه‌تان می‌شوند.

سوالات متداول

دوران پی ام اس چند روز است؟

زمان شروع و شدت علائم دوران pms می‌تواند در هر فرد و حتی در ماه‌های مختلف متفاوت باشد. معمولاً علائم PMS حدود یک هفته قبل از پریود شروع می‌شود و با آغاز خونریزی پریود کاهش پیدا می‌کند. 

آیا همه خانم‌ها دوره پی ام اس را تجربه می‌کنند؟

خیر، همه خانم‌ها PMS را تجربه نمی‌کنند. بعضی افراد هیچ علامتی ندارند، بعضی فقط یکی دو علامت خفیف دارند و در بعضی دیگر علائم آن‌قدر شدید است که روی زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد.

تفاوت PMS با پریودی چیست؟

PMS  به علائم جسمی و روحی مثل نفخ، سردرد، خستگی، تحریک‌پذیری و تغییرات خلقی گفته می‌شود که پیش از شروع پریود ظاهر می‌شوند اما پریود همان خونریزی قاعدگی است که به‌دلیل ریزش پوشش داخلی رحم اتفاق می‌افتد.

آیا PMS با افزایش سن برطرف می‌شود؟

نه لزوماً. علائم PMS ممکن است در اواخر دهه ۳۰ و دهه ۴۰ زندگی و با نزدیک‌شدن به دوران یائسگی شدیدتر یا نامنظم‌تر شوند. PMS پس از یائسگی و متوقف‌شدن قاعدگی پایان پیدا می‌کند.

روش‌های کاهش استرس در دوران PMS چیست؟

ورزش منظم، خواب کافی و منظم، تمرین تنفس، مدیتیشن، یوگا، ماساژ، نوشتن احساسات و صحبت‌کردن با یک فرد قابل‌اعتماد می‌توانند به کاهش استرس و بعضی علائم PMS کمک کنند. بهتر است این عادت‌ها فقط به روزهای قبل از پریود محدود نشوند و در طول ماه ادامه داشته باشند. 

آیا سردرد، خستگی و تب می‌تواند به‌خاطر PMS باشد؟

سردرد و خستگی از علائم شایع PMS هستند اما تب جزو علائم معمول PMS نیست. اگر دمای بدن واقعاً بالا رفته، تب ادامه‌دار است یا با علائمی مثل لرز، درد شدید یا حال عمومی نامناسب همراه شده، بهتر است علت‌های دیگری بررسی شود و با پزشک مشورت کنید.

آیا در دوران PMS خانم‌ها چاق‌تر می‌شوند؟

ممکن است در روزهای پیش از پریود وزن کمی بالاتر برود یا لباس‌ها تنگ‌تر به نظر برسند؛ این تغییر معمولاً به‌دلیل نفخ، احتباس مایعات و تغییر اشتهاست و الزاماً به معنای افزایش چربی بدن نیست.

اگر دوره پی ام اس طولانی شد چه کاری انجام دهم؟

اگر علائم پی ام اس در بیش‎تر روزهای ماه ادامه دارند، بعد از شروع پریود بهتر نمی‌شوند، هر ماه شدیدتر می‌شوند یا روی کار، درس و روابط شما اثر می‌گذارند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. چون گاهی مشکلاتی مثل اضطراب، افسردگی، اختلالات تیروئید یا PMDD علائمی شبیه PMS ایجاد می‌کنند. 

حتما بخوانید: Pmdd چیست

در دوره پی ام اس چه کارهایی باید انجام بدیم و چه کارهایی انجام ندیم؟

در این روزها ورزش سبک و منظم، خواب کافی، مصرف غذاهای سالم و وعده‌های کوچک‌تر، نوشیدن آب، کاهش استرس با تنفس عمیق، مدیتیشن یا یوگا و ثبت علائم می‌تواند کمک‌کننده باشد. بهتر است مصرف نمک، قند، کافئین و الکل را کمتر کنید، سیگار نکشید و برای کنترل علائم سراغ داروهای هورمونی یا مکمل‌های مختلف به‌صورت خودسرانه نروید. 

جمع‌بندی

PMS فقط چند روز بدخلقی یا درد ساده نیست، مجموعه‌ای از تغییرات جسمی و روانی است که شدت آن در هر فرد متفاوت است. شناخت الگوی علائم، ثبت آن‌ها در چند چرخه و داشتن سبک زندگی سالم می‌تواند کمک کند این روزها را راحت‌تر بگذرانید. لازم نیست درد، اضطراب یا تغییرات خلقی شدید را به‌عنوان بخش اجتناب‌ناپذیر پریود تحمل کنید؛ اگر علائم طولانی، ناتوان‌کننده یا مختل‌کننده زندگی روزمره هستند، مراجعه به پزشک می‌تواند به تشخیص دقیق و انتخاب درمان PMS کمک کند.