هر آنچه باید در مورد کاهش حرکات جنین بدانید

حس کردن حرکات جنین یکی از هیجان انگیزترین لحظه‌های دوران بارداری است. این ارتباط می‌تواند به شما کمک کند تا با کودک متولد نشده خود پیوند برقرار کنید و در عین حال اطمینان حاصل کنید که نوزاد شما در رحم حالش خوب است.

گاهی ممکن است حرکات جنین کمتر از روز‌های قبل شود. قابل درک است که قرار گرفتن در چنین موقعیتی نگران کننده است زیرا در برخی موارد، کاهش حرکات جنین می‌تواند نشان دهنده این باشد که جنین در خطر است. اما چه موقع می‎توان گفت حرکات جنین کاهش یافته است؟ ﻋﻠﺖ ﮐﻢ ﺗﺤﺮکی جنین چیست؟ در صورت کاهش حرکت جنین چه اقدامی باید انجام شود؟ در ادامه به توضیح کامل در مورد کاهش حرکات جنین خواهیم پرداخت.

چرا حرکات جنین مهم است؟

آگاهی از حرکات جنین قدیمی‌ترین و اساسی‌ترین شکل نظارت بر جنین است. در طول هر ویزیت از سه ماهه دوم به بعد، پزشک در مورد حرکات جنین سوال خواهد کرد. بررسی حرکات جنین می‌تواند به تیم پزشکی کمک کند که آیا ادامه بارداری بی‌خطر است یا نیاز به مداخله بیش‌تری است. البته این مسئله مستلزم این است که از ﺣﺮﮐﺎت ﻃﺒﯿﻌﯽ جنین در ﺑﺎرداری و علائم خطر آگاه باشید. 

حرکات طبیعی جنین از چه زمانی باید احساس شوند؟

حتما این سوال برای شما مطرح است که ﺣﺮﮐﺎت جنین از ﭼﻨﺪ هفتگی اﺣﺴﺎس می شود. سن حاملگی که مادران شروع به احساس حرکات جنین خود می‎‌کنند، متفاوت است اما به طور معمول، افراد باردار بین هفته ۱۶ تا ۲۰ بارداری متوجه حرکات جنین خود می‎‌شوند. تا حداکثر ۲۴ هفته می‎توان انتظار داشت که حرکات جنین حس شود. کیفیت و نوع حرکات ممکن است با ادامه بارداری تغییر کند. تا زمانی که جنین بزرگ‌تر نشود، انتظار انجام حرکات منظم را نخواهیم داشت. اما از هفته ۲۸ بارداری باید حرکات جنین تعداد مشخصی در روز باشد و شمارش شوند.

چگونه حرکات جنین را در منزل ارزیابی کنیم؟ 

خبر خوب این است که شما برای نظارت بر حرکت جنین در خانه به فناوری پزشکی نیاز ندارید. فقط کافی است هر بار که جنین حرکت می‌کند، آن را بشمارید و ثبت کنید. زمانی را انتخاب کنید که جنین بیش‌ترین فعالیت را دارد. (معمولاً بعد از غذا زمان مناسبی است) سپس به پهلو دراز بکشید یا بنشینید و تا زمانی که به عدد ۱۰ برسید، ضربه زدن جنین را بشمارید. وقتی حال جنین خوب است، می‎توان انتظار داشت در عرض دو ساعت ۱۰ حرکت را احساس کنید. اگر تعداد حرکات جنین از این میزان کمتر باشد، توصیه می‎‌شود حرکات جنین مجدد شمارش شود. اگر باز هم حرکات جنین کاهش یافته بود، نیاز به بررسی بیش‎تری وجود دارد.

به خاطر داشته باشید، این شمارش ضربات و ﺗﻌﺪاد ﺣﺮﮐﺎت جنین در ﺑﺎرداری فقط از سه ماهه سوم بارداری به بعد (یعنی هفته ۲۸ بارداری) توصیه می‌شود. زیرا قبل از این هفته بارداری، سیستم عصبی مرکزی به طور کامل تکامل پیدا نکرده و قلب جنین هنوز نارس است. بنابراین، قبل از هفته ۲۸ بارداری، هرچند ممکن است حرکت کودک احساس شود اما ارزش کمی برای آن قائل هستیم.

حتما بخوانید: سکسکه جنین

علل کاهش حرکات جنین

دلایل کاهش حرکت جنین متعدد هستند. اما در هر صورت اگر حرکات جنین به طور ناگهانی کاهش یابد یا تغییرات قابل توجهی در الگوی حرکتی او مشاهده شود، بهتر است که مادر به پزشک مراجعه کند تا وضعیت جنین بررسی شود. دلایل رایج و غیر نگران‌کننده ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺮﮐﺖ جنین در هفته ﻫﺎی ﺑﺎرداری عبارتند از:

خوابیدن جنین

اگر در یک بازه زمانی کوتاه (مدت ۲۰ تا ۴۰ دقیقه) حرکات جنین کم شود، احتمالاً یک چرخه خواب جنین است. در واقع دلیل ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺮﮐﺖ جنین این است که او خوابیده است! 

تغییرات فضای رحم و بزرگ

با رشد و بزرگ‌تر شدن جنین، فضای داخل رحم کاهش می‌یابد و ممکن است حرکات او کمتر به چشم بیاید. ﮐﻨﺪ ﺷﺪن ﺣﺮﮐﺖ ﻧﻮزاد در هفته ﻫﺎی آﺧﺮ ﺑﺎرداری به همین علت است.

تغییر فعالیت مادر 

فعالیت‌های روزمره مادر، ورزش کردن یا تغییرات در وضعیت خواب و نشستن او می‌تواند بر حرکات جنین تأثیر بگذارد. حرکت جنین ممکن است به طور موقت پس از ورزش کاهش یابد.

عوامل عاطفی و استرس

استرس و اضطراب مادر نیز می‌تواند بر حرکات جنین تأثیر بگذارد. علل جدی و خطرناک‌تر کاهش حرکت جنین عبارتند از:

• ناهنجاری های جفت یا نارسایی جفت
• مرده زایی
• کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک.

چه عواملی می‌توانند بر احساس حرکت جنین تأثیر بگذارند؟ 

ممکن است زمانی که فعال یا مشغول کار هستید کمتر از حرکات کودک خود آگاه باشید. همچنین اگر جفت شما در جلوی رحم قرار داشته باشد، ممکن است احساس حرکات کودک برای شما آسان نباشد. چرا که جفت لگدهای جنین را مهار می‎کند. اگر جنین در جلوی رحم هم خوابیده باشد، ممکن است حرکات کمتری نسبت به زمانی که جنین در پشت و یا کنار کمر شما قرار گرفته است، احساس کنید.

در واقع پوزیشن جنین در رحم از عوامل موثر بر حرکات جنین است. اما در هر صورت همچنان باید حرکت منظمی را احساس کنید. تصور نکنید جفت قدامی دلیلی است که نمی‌توانید حرکات کودک خود را احساس کنید. اگر فکر می‎کنید که حرکات نوزادتان کند، متوقف شده یا تغییر کرده است، فوراً با پزشک یا واحد زایمان تماس بگیرید.

به یاد داشته باشید این باور درست نیست که جنین در اواخر بارداری کمتر حرکت می‎کند. شما باید تا زمانی که شروع به زایمان می‎کنید، به شمارش حرکت کودک خود ادامه دهید. کودک شما باید در حین زایمان نیز حرکت کند. 

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟ 

اگر احساس می‌کنید در حرکت جنین تفاوتی با آنچه که برای شما و نوزادتان عادی و معمولی است ایجاد شده، استراحت کنید و مجدد حرکات جنین را بشمارید. اگر باز هم در عرض دو ساعت ۱۰ حرکت انجام نداد، با پزشک خود تماس بگیرید و یا به یک مرکز درمانی مراجعه کنید. در نظر داشته باشید ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ پزشک در ﺻﻮرت ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺮﮐﺎت جنین ضروری است. در این شرایط معمولا تست بدون استرس (NST) برای جنین انجام می‌شود تا از سلامت او در رحم مطمئن شد. اگر ضربان قلب کودک شما طبیعی باشد اما همچنان احساس می کنید که حرکات او کندتر یا کمتر از حد معمول است، ﺳﻮﻧﻮﮔﺮاﻓﯽ در ارزیابی ﺣﺮﮐﺎت جنین کمک کننده خواهد بود.

ﺧﻄﺮات ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺮﮐﺎت جنین

در برخی موارد، کاهش حرکات جنین ممکن است منجر به زایمان القایی، سزارین یا بستری شدن در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) شود. اما خوشبختانه شواهد نشان می‌دهد که اکثر افراد باردار که کاهش حرکات را گزارش می‌کنند، بچه‌های سالم به دنیا می‌آورند.

در این قسمت به برخی از پرسش‌های متداول درباره کم تحرکی جنین پاسخ می‌دهیم.

آیا می‌توانم کودکم را مجبور به حرکت کنم؟ 

خیر، راهی نیست که شما بتوانید کودک خود را به حرکت درآورید. اگر فکر می‎کنید که حرکات کودک شما کند، متوقف شده یا تغییر کرده است، فوراً با پزشک یا واحد زایمان تماس بگیرید.

راهکار‌های پیش‌گیری از کاهش حرکات جنین

همان‌طور که اشاره کردیم، کاهش حرکات جنین علل متعددی ممکن است داشته باشد که اکثر آن‌ها قابل پیش‌گیری نیستند. پیگیری منظم وضعیت بارداری و مشاوره با پزشک می‌تواند به شناسایی هر گونه مشکل زودهنگام کمک کند. به طور کل رعایت نکات زیر می‎تواند به داشتن یک بارداری سالم کمک کند: 

• رژیم غذایی سالم: مصرف مواد غذایی مغذی و متعادل، از جمله میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین‌ها و غلات کامل می‌تواند به سلامت جنین و حرکات او کمک کند.
• هیدراته ماندن: نوشیدن آب کافی می‌تواند به حفظ جریان خون و اکسیژن‌رسانی به جنین کمک کند.
• استراحت کافی: خواب و استراحت کافی برای مادر مهم است تا استرس و خستگی کاهش یابد.
• فعالیت بدنی متعادل: انجام ورزش‌های سبک و مناسب برای بارداری مانند پیاده‌روی می‌تواند به بهبود جریان خون و حرکات جنین کمک کند.

پیشنهاد می‌کنیم مقاله اهمیت تغذیه در بارداری را نیز مطالعه کنید. 

و در پایان…

شمارش حرکات جنین یک راه عالی برای نظارت بر سلامت جنین است. به یاد داشته باشید که حرکات جنین نشان‌دهنده سلامتی و حال خوب او است. اگر متوجه کاهش یا تغییر در الگوی حرکات جنین شدید، حتما با پزشک خود مشورت کنید و به یک مرکز درمانی مراجعه داشته باشید. برای خواندن مقالات بیشتر مجله اینترنتی مام را بررسی کنید؛ همچنین برای رزرو نوبت و مشاوره حضوری با متخصصین ما، به مرکز مام مراجعه کنید.