فاموتیدین در بارداری

قرص فاموتیدین برای چیست؟

فاموتیدین برای درمان زخم‌های معده و دوازدهه، التهاب فرسایشی مری که می‌تواند با سوزش سر دل یا ترش کردن همراه باشد، و همچنین بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) استفاده می‌شود. در بیماری رفلاکس، اسید معده به سمت مری برمی‌گردد. این دارو همچنین برای درمان برخی بیماری‌هایی که در آن‌ها معده بیش از حد اسید تولید می‌کند، کاربرد دارد.

فاموتیدین در گروه داروهایی قرار می‌گیرد که به آن‌ها آنتاگونیست گیرنده H2 هیستامین یا مسدودکننده‌های H2 گفته می‌شود. این دارو با کاهش میزان اسید تولیدشده در معده اثر می‌کند.

این دارو هم با نسخه پزشک و هم در برخی اشکال بدون نسخه در دسترس است. معمولاً در نوع تجویزی، مقدار ماده دارویی موجود در هر قرص بیشتر است. پزشک بر اساس مشکل پزشکی شما، دستور مصرف و دوز مناسب را مشخص می‌کند. این دارو در شکل‌های قرص و پودر برای تهیه سوسپانسیون عرضه می‌شود. 

فاموتیدین در بارداری مجاز است؟

مصرف این دارو در دوران بارداری در رده B قرار می‌گیرد و فقط در صورتی توصیه می‌شود که واقعاً ضروری باشد و فواید مصرف آن بیش‌تر از خطرات احتمالی باشد. مطالعات انجام‌شده روی حیوانات، شواهدی از ایجاد ناهنجاری‌های جنینی (تراتوژنیسیته) یا تغییر در باروری نشان نداده‌اند. با این حال، این دارو می‌تواند از جفت عبور کند.

در یکی از مدل‌های حیوانی، در دوزهایی که برای مادر سمی بودند، موارد پراکنده‌ای از سقط مشاهده شد. در مورد مصرف فاموتیدین در بارداری انسان، مطالعات کنترل‌شده کافی در دسترس نیست.

گاهی افراد پس از اطلاع از بارداری خود به تغییر نحوه مصرف دارو یا قطع کامل آن فکر می‌کنند. با این حال، بسیار مهم است که پیش از هرگونه تغییر در نحوه مصرف دارو، با پزشک یا ارائه‌دهنده خدمات سلامت خود مشورت کنید. پزشک می‌تواند درباره مزایای درمان بیماری و همچنین خطرات درمان‌نشدن آن در دوران بارداری با شما صحبت کند.

آیا مصرف فاموتیدین احتمال سقط جنین را افزایش می‌دهد؟

سقط جنین نسبتاً شایع است و می‌تواند به دلایل مختلف در هر بارداری رخ دهد. تاکنون مطالعه‌ای انجام نشده است که مشخص کند آیا مصرف فاموتیدین می‌تواند احتمال سقط جنین را افزایش دهد یا خیر.

آیا مصرف فاموتیدین احتمال بروز ناهنجاری‌های مادرزادی را افزایش می‌دهد؟

ناهنجاری‌های مادرزادی ممکن است به دلایل مختلف در هر بارداری رخ دهند. از میان تمام نوزادانی که هر سال متولد می‌شوند، حدود ۳ نوزاد از هر ۱۰۰ نوزاد (۳ درصد) دارای یک ناهنجاری مادرزادی هستند.

پژوهش‌ها برای بررسی این موضوع انجام می‌شوند که آیا مواجهه با یک دارو، مانند فاموتیدین، می‌تواند خطر ناهنجاری‌های مادرزادی را افزایش دهد یا خیر. مطالعات انجام‌شده درباره مصرف فاموتیدین در بارداری، افزایش خطر ناهنجاری‌های مادرزادی را گزارش نکرده‌اند.

موارد مصرف فاموتیدین در بارداری

فاموتیدین یک مسدودکننده گیرنده H2 هیستامین است که با کاهش ترشح اسید معده، برای کنترل بیماری‌های مرتبط با افزایش اسید معده به کار می‌رود. 

در دوران بارداری، مهم‌ترین کاربرد آن درمان سوزش سر دل و رفلاکس معده به مری (GERD) است؛ به‌خصوص زمانی که اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی و درمان‌های اولیه مانند آنتی‌اسیدها یا آلژینات‌ها نتوانند علائم را به‌خوبی کنترل کنند. 

فاموتیدین همچنین ممکن است با نظر پزشک برای درمان زخم معده و دوازدهه، التهاب یا فرسایش مری ناشی از اسید و در موارد خاص بیماری‌های همراه با ترشح بیش‌ازحد اسید معده مانند سندرم زولینگر–الیسون استفاده شود.

مرورهای علمی درباره درمان رفلاکس در بارداری، H2 بلوکرها از جمله فاموتیدین را یکی از گزینه‌های دارویی قابل استفاده در صورت تداوم علائم می‌دانند؛ با این حال، انتخاب دارو، دوز و مدت مصرف در بارداری باید براساس شدت علائم و نظر پزشک انجام شود. 

دوز و نحوه مصرف فاموتیدین در بارداری

این دارو را از راه خوراکی و همراه با یک لیوان آب مصرف کنید و دستورهای درج‌شده روی برچسب نسخه را دقیقاً رعایت کنید. اگر این دارو را روزی یک‌بار مصرف می‌کنید، بهتر است آن را هنگام خواب مصرف کنید. دوزها را در زمان‌های منظم بخورید و دارو را بیش‎تر از مقدار یا دفعاتی که پزشک تجویز کرده مصرف نکنید.

اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کردید، به‌محض یادآوری آن را مصرف کنید. اما اگر تقریباً زمان نوبت بعدی رسیده است، فقط همان نوبت بعدی را مصرف کنید. برای جبران دوز فراموش‌شده، دوز دارو را دو برابر نکنید و مقدار اضافی مصرف نکنید.

دارو را در دمای اتاق، بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد (۵۹ تا ۸۶ درجه فارنهایت) نگهداری کنید و از یخ‌زدگی آن جلوگیری کنید. پس از پایان تاریخ انقضا، هر مقدار باقی‌مانده از دارو را دور بریزید.

عوارض قرص فاموتیدین در بارداری

عوارضی که در حین مصرف فاموتیدین در بارداری در صورت مشاهده باید در اسرع وقت به پزشک یا تیم درمان اطلاع دهید:

• واکنش‌های آلرژیک مانند بثورات پوستی، خارش، کهیر یا تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو
• گیجی
• توهم

عوارضی که معمولاً نیاز به اقدام فوری پزشکی ندارند، اما اگر ادامه‌دار یا آزاردهنده بودند باید به پزشک اطلاع داده شوند:

• یبوست
• اسهال
• سرگیجه
• سردرد

این فهرست ممکن است شامل تمام عوارض جانبی احتمالی فاموتیدین نباشد. در صورت بروز هرگونه عارضه غیرمعمول یا نگران‌کننده، برای دریافت راهنمایی پزشکی با پزشک خود مشورت کنید.

خوردن قرص فاموتیدین در شیردهی خطر دارد؟

فاموتیدین به مقدار کمی وارد شیر مادر می‌شود. این دارو حتی در مقادیر بالاتر از مقدار موجود در شیر مادر، برای نوزادان تازه‌متولدشده استفاده شده است. بنابراین انتظار نمی‌رود که مصرف فاموتیدین در دوران شیردهی برای نوزاد شیرخوار مشکلی ایجاد کند. با این حال، در صورت داشتن هرگونه سؤال درباره شیردهی و مصرف دارو، حتماً با پزشک یا ارائه‌دهنده خدمات سلامت خود مشورت کنید.

تداخل دارویی و نکات مهم مصرف فاموتیدین در بارداری

هم‌زمان با این دارو، آسپرین، ایبوپروفن یا سایر داروهای ضدالتهابی مصرف نکنید؛ این داروها ممکن است وضعیت شما را بدتر کنند.

از سیگار کشیدن و مصرف الکل خودداری کنید، زیرا می‌توانند باعث تحریک معده شوند و مدت زمان لازم برای بهبود زخم‌های گوارشی را افزایش دهند.

اگر مدفوع سیاه و قیری‌رنگ داشتید یا استفراغی شبیه تفاله قهوه مشاهده کردید، فوراً با پزشک یا تیم درمان تماس بگیرید؛ این علائم می‌توانند نشانه خونریزی از زخم معده یا دستگاه گوارش باشند.

این دارو ممکن است باعث کاهش سطح ویتامین B12 شود. هنگام مصرف آن باید مطمئن شوید که ویتامین B12 کافی دریافت می‌کنید. بهتر است درباره رژیم غذایی و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید با پزشک یا تیم درمان خود مشورت کنید.

سوالات متداول

جایگزین‌های فاموتیدین در بارداری چیست؟

برای رفلاکس و سوزش معده در بارداری معمولاً ابتدا اصلاح سبک زندگی و سپس آنتی‌اسیدهای حاوی کلسیم یا منیزیم و آلژینات‌ها توصیه می‌شوند؛ در صورت پاسخ ناکافی، داروهای مهارکننده اسید مانند H2 بلاکرها یا همان فاموتیدین با نظر پزشک قابل بررسی هستند.

آیا قرص فاموتیدین در بارداری برای جنین ضرر دارد؟

بر اساس داده‌های موجود، مصرف فاموتیدین در اوایل بارداری با افزایش خطر ناهنجاری‌های مادرزادی همراه نبوده است. با این حال، درباره برخی پیامدها مثل زایمان زودرس یا وزن کم هنگام تولد اطلاعات کافی وجود ندارد؛ بنابراین مصرف آن بهتر است با نظر پزشک باشد.

فاموتیدین در بارداری چقدر طول می‌کشد تا اثر کند؟

اثر قرص فاموتیدین در بارداری معمولاً ظرف حدود یک ساعت شروع می‌شود و حداکثر اثر آن طی ۱ تا ۳ ساعت ایجاد می‌شود. اثر ضد اسیدی دوزهای رایج می‌تواند حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت ادامه داشته باشد.

آیا عوارض جانبی جدی در مصرف فاموتیدین در بارداری وجود دارد؟

عوارض شایع فاموتیدین شامل سردرد، سرگیجه و یبوست است. واکنش‌های جدی مانند حساسیت شدید، اختلال ریتم قلب، آسیب کبدی، اختلالات خونی یا واکنش‌های شدید پوستی به‌ندرت گزارش شده‌اند و خطر برخی عوارض در افراد مبتلا به نارسایی کلیه بیش‌تر است.

بهترین زمان مصرف فاموتیدین در بارداری چیست؟

زمان مصرف فاموتیدین در بارداری به علت تجویز بستگی دارد؛ برای پیشگیری از سوزش معده ناشی از غذا، فاموتیدین معمولاً حدود یک ساعت قبل از غذا مصرف می‌شود. 

فاموتیدین را در بارداری کی بخوریم؟

مصرف فاموتیدین در بارداری معمولاً زمانی مطرح می‌شود که رفلاکس یا سوزش معده با تغییر سبک زندگی و درمان‌های ساده‌تر کنترل نشود. در دوران بارداری، شروع یا ادامه مصرف آن بهتر است پس از مشورت با پزشک و بر اساس شدت علائم و نیاز مادر انجام شود.

جمع بندی

داده‌های موجود درباره مصرف قرص فاموتیدین در بارداری تا حد زیادی اطمینان‌بخش‌اند و مطالعات فعلی افزایش خطر ناهنجاری‌های مادرزادی را نشان نداده‌اند. با این حال، درباره بعضی پیامدها مثل سقط، زایمان زودرس یا اثرات بلندمدت بر رشد و یادگیری کودک هنوز اطلاعات کافی وجود ندارد.

بنابراین اگر در بارداری دچار رفلاکس یا مشکلات ناشی از اسید معده هستید، بهتر است به‌جای قطع یا شروع خودسرانه دارو، با پزشک مشورت کنید تا براساس شدت علائم و شرایط شما، مناسب‌ترین و کم‌خطرترین انتخاب انجام شود.