نقش پتاسیم در بارداری سالم 

وقتی باردار هستید، تغییرات هورمونی شدیدی را تجربه می‌کنید. این تغییرات هورمونی اغلب علت عوارض و شرایط متعددی هستند که معمولاً در دوران بارداری تجربه می‌شوند. برای مقابله با این امر، داشتن یک رژیم غذایی که به طور خاص برای متعادل کردن این تغییرات طراحی شده باشد، ضروری است. 

یکی از مواد مغذی که برای این منظور ضروری تلقی می‌شود، پتاسیم است. پتاسیم در دوران بارداری نقش حیاتی در تنظیم تعادل مایعات، عملکرد عصبی و انقباضات عضلانی دارد. پتاسیم از رشد کودک پشتیبانی می‌کند و از شرایطی مانند پره اکلامپسی که عدم تعادل الکترولیت‌ها می‌تواند بر آن تأثیر بگذارد، جلوگیری می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اینکه پتاسیم چگونه می‌تواند در این دوران بحرانی برای شما و کودکتان مفید باشد، به خواندن ادامه دهید.

پتاسیم چیست و چه نقشی در بدن چیست؟

پتاسیم، یک ماده معدنی ضروری که بدن به آن نیاز دارد، چرا که مسئول عملکردهای اساسی متعددی در بدن است. این ماده به حفظ تعادل الکترولیت‌ها و مایعات درون بدن کمک می‌کند و در عین حال سیگنال‌ها و تکانه‌هایی را از اعصاب به عضلات ارسال می‌کند تا به انقباض آن‌ها کمک کند. از آنجایی که بدن نمی‌تواند پتاسیم تولید کند، باید آن را از طریق غذا دریافت کند.

نقش پتاسیم در دوران بارداری

هنگام بارداری، بدن شما تغییرات زیادی را تجربه می‌کند و برای مقابله با عوارض جانبی بارداری به مواد معدنی اضافی نیاز خواهد داشت. دلیل آن به شرح زیر است:

احتباس مایعات یک مشکل رایج در دوران بارداری است. مصرف پتاسیم به کاهش این مشکل کمک می‌کند.

عدم تعادل الکترولیت در دوران بارداری رایج است. این مشکل می‌تواند باعث ضعیف‌تر شدن سیستم ایمنی بدن شود. پتاسیم با این مشکل مبارزه می‌کند.

گرفتگی عضلات پا و پاهای بی‌قرار در دوران بارداری شایع است و می‌تواند به دلیل عدم تعادل مواد معدنی ایجاد شود. پتاسیم، همراه با کلسیم و منیزیم، برای جلوگیری از این امر مهم است.

پتاسیم همچنین برای رشد جنین در رحم حیاتی است. (حتما مقاله رحم چیست را بخوانید تا دقیق با اجزای رحم آشنا شوید.) پتاسیم از رشد سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌ها پشتیبانی می‌کند. به عملکرد صحیح عضلات و اعصاب کمک می‌کند و تضمین می‌کند که جنین در حال رشد مواد مغذی لازم را برای رشد و نمو سالم دریافت می‌کند.

میزان مصرف روزانه ایده‌آل پتاسیم در بارداری

زنان در بارداری، حدود ۲۵۰۰ تا ۲۹۰۰ میلی‌گرم پتاسیم در روز نیاز دارند. لازم به ذکر است که پتاسیم نباید در دوزهای زیاد مصرف شود. مصرف بیش از حد پتاسیم در بدن می‌تواند به اندازه کمبود پتاسیم خطرناک باشد. هنگام مصرف مکمل‌ها یا غذاهای غنی از پتاسیم، برای اطلاع از میزان پتاسیم طبیعی بدن و مقدار مکمل‌هایی که باید مصرف کنید، با پزشک مشورت کنید.

منابع غذایی مناسب برای تامین پتاسیم در بارداری

دریافت کافی پتاسیم در دوران بارداری برای حفظ عملکرد طبیعی سلول‌ها، تعادل الکترولیتی و پیشگیری از عوارضی مانند گرفتگی عضلات، خستگی، افزایش فشارخون و اختلالات قلبی ضروری است. با توجه به افزایش حجم خون و نیاز بیشتر بدن مادر در این دوره، تأمین پتاسیم از طریق منابع غذایی نقش مهمی در سلامت مادر و رشد مناسب جنین ایفا می‌کند. در ادامه منابع غذایی مناسب برای تامین پتاسیم در بارداری معرفی خواهیم کرد. ممکن است برای شما سوال پیش بیاید که پتاسیم در چه میوه هایی وجود دارد؟ در ادامه به برسی آن میپردازیم.

موز 

این میوه، به عنوان منبع خوبی از پتاسیم شناخته می‌شود و حدود ۴۵۱ میلی‌گرم پتاسیم دارد. این میوه خوشمزه همچنین سرشار از ویتامین C، ویتامین B6، منیزیم، فیبر و آنتی‌اکسیدان‌ها است.

آووکادو

آووکادو میوه‎ای فوق‌العاده مغذی، خوشمزه و یک منبع خوب از پتاسیم است. یک فنجان (۱۵۰ گرم) آووکادو ۷۲۸ میلی‌گرم پتاسیم فراهم می‌کند. محتوای غنی پتاسیم آووکادو و سایر خواص سالم آن، آن را به انتخابی آسان برای کمک به رفع نیازهای غذایی شما تبدیل می‌کند.

ماست

ماست منبع عالی کلسیم، ریبوفلاوین و پتاسیم است. یک فنجان (۲۴۵ گرم) ماست، ۳۸۰ میلی‌گرم پتاسیم برای شما فراهم می‌کند. از آنجا که ماست یک ماده غذایی تخمیر شده است، حاوی باکتری‌هایی نیز هست که برای سلامت روده مفید است و به جلوگیری از یبوست کمک می‎کند.

ماهی سالمون

ماهی سالمون یک غذای بسیار مغذی است. این ماهی سرشار از پروتئین، چربی‌های امگا ۳ سالم و بسیاری از ویتامین‌ها و مواد معدنی، از جمله پتاسیم است. نصف فیله ماهی سالمون (۱۷۸ گرم) ۶۸۴ میلی‌گرم پتاسیم دارد. (حتما بخوانید: امگا ۳ در بارداری)

آب نارگیل

آب نارگیل به یک نوشیدنی سالم محبوب تبدیل شده است. شیرین و مغذی، کم قند و سرشار از الکترولیت است. بدن برای کمک به تعادل pH و حفظ عملکرد مناسب اعصاب، قلب و عضلات و آبرسانی به بدن به الکترولیت نیاز دارد. یکی از این الکترولیت‌ها پتاسیم است. نوشیدن ۱ فنجان (۲۴۰ گرم) آب نارگیل ۶۰۰ میلی‌گرم پتاسیم تأمین می‌کند.

لوبیا 

لوبیا یکی از بهترین منابع پتاسیم است که ۴۲۱ میلی‌گرم پتاسیم در ۱/۲ فنجان (۱۳۰ گرم) دارد. علاوه بر این، این مقدار لوبیا، ۴.۹ گرم فیبر فراهم می‌کند که ۱۸٪ از نیاز روزانه شما است. 

سیب‌زمینی 

سیب‌زمینی یکی از بهترین منابع غذایی پتاسیم موجود است. یک سیب‌زمینی پخته بزرگ (۲۹۹ گرم) ۱۶۰۰ میلی‌گرم پتاسیم دارد.

چغندر 

چغندر، یک سبزی ریشه‌ای با طعمی شیرین و طبیعی، در رنگ‌های مختلفی مانند قرمز تیره، بنفش و سفید موجود است. نصف فنجان (۸۵ گرم) چغندر ورقه شده و آب‌پز حاوی ۲۵۹ میلی‌گرم پتاسیم است.

هویج

هویج یک سبزی ریشه‌ای است. یک فنجان (۱۶۰ گرم) هویج پخته شده ۵۷۰ میلی‌گرم پتاسیم فراهم می‌کند. هویج همچنین منبع خوبی از ویتامین C و فولات است که برای سلامت پوست و بافت، تقسیم سلولی و حمایت از رشد و نمو جنین ضروری هستند.

اسفناج

اسفناج یک سبزی بسیار مغذی است. اسفناج پخته شده گزینه بسیار خوبی برای کسانی است که می‌خواهند مصرف پتاسیم خود را افزایش دهند. این سبزی حاوی ۸۳۹ میلی‌گرم پتاسیم در هر فنجان است.

گوجه فرنگی

گوجه فرنگی و محصولات گوجه فرنگی، مانند سس گوجه فرنگی، سرشار از پتاسیم هستند. یک فنجان (۲۴۵ گرم) سس گوجه فرنگی حاوی ۷۲۸ میلی گرم پتاسیم است.

پرتقال

مرکباتی مانند پرتقال به دلیل داشتن ویتامین C بالا شناخته شده‌اند، اما منبع خوبی از پتاسیم نیز هستند. یک فنجان (۲۴۸ گرم) آب پرتقال ۴۹۶ میلی‌گرم پتاسیم فراهم می‌کند. حتما مقاله ویتامین C در بارداری را نیز بخوانید.

علائم کمبود پتاسیم در بارداری

برخی از افراد مبتلا به کمبود پتاسیم هیچ علامتی ندارند. اما اگر به اندازه کافی پتاسیم در رژیم روزانه خود دریافت نکنید، ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:

• گرفتگی عضلات
• ضعف یا خستگی
• یبوست شدید
• سرگیجه یا سبکی سر
• افسردگی
• ضربان قلب یا ریتم نامنظم
• احساس سوزن سوزن شدن
• پوست دهیدراته
• فشار خون پایین

چه چیزی باعث کمبود پتاسیم در بارداری می‌شود؟

دلایل زیادی برای کمبود پتاسیم وجود دارد. اگر عوارض زیر را در بارداری تجربه می‎کنید، ممکن است احتمال ابتلا به کمبود پتاسیم در شما بیش‌تر باشد:

کم آبی بدن به دلیل تهوع و استفراغ بارداری

تعریق بیش از حد

مصرف داروهای خاص مانند داروهای دیورتیک یا ادرارآور (در صورت ابتلا به فشارخون و بیماری‌های قلبی)

ابتلا به بیماری‎های مزمن کلیه

ابتلا به برخی از بیماری‌های غدد درون‎ریز یا متابولیکی

پایین بودن سطح منیزیم و اسیدفولیک

عدم دریافت پتاسیم کافی از رژیم غذایی 

مصرف زیاد ملین برای یبوست.

می‌توانید از پزشک خود بپرسید که آیا نیاز به بررسی سطح پتاسیم خود دارید یا خیر تا در صورت لزوم مکمل پتاسیم برای شما تجویز شود. در نظر داشته باشید وجود پتاسیم بیش از حد در بدن (که به عنوان هیپرکالمی شناخته می‌شود) هم می‌تواند خطرناک باشد؛ به همین دلیل فقط باید تحت نظر پزشک مکمل پتاسیم مصرف کنید. شما می توانید در مرکز مام به صورت آنلاین از طریق مام اپ و یا به صورت حضوری از طریق نوبت گیری در سایت با پزشکان متخصص ویزیت شوید.

اثرات کمبود پتاسیم در دوران بارداری

عوارض جانبی کمبود پتاسیم در دوران بارداری معمولاً خطرناک تلقی می‌شوند. در موارد بسیار نادر که کمبود پتاسیم وجود دارد، از نظر تئوری می‌تواند منجر به بیماری‌های قلبی شود، اما این احتمال بسیار کم است. مواجهه با وضعیتی به نام ادم که تورم و التهاب نامنظم در سراسر بدن در دوران بارداری است، شایع‌تر است، یا ممکن است به دلیل احتباس آب به نوعی عفونت ادراری مبتلا شوید. کمبود پتاسیم همچنین یکی از دلایل زایمان زودرس است.

احتمالا این سوال برای شما مطرح شود که آیا می‌توانید در دوران بارداری مکمل پتاسیم مصرف کنید؟ می‌توانید مکمل مصرف کنید، اما به دوزهای توصیه‌شده‌ای که پزشک تجویز می‌کند، پایبند باشید. با این حال، خوردن غذاهای غنی از پتاسیم ایمن‌تر تلقی می‌شود، زیرا احتمال مصرف بیش از حد کمتر است.

آیا می‌توان از کمبود پتاسیم در بارداری پیش‌گیری کرد؟

در دوران بارداری حجم خون شما حدود ۵۰ درصد افزایش می‌یابد؛ بنابراین، برای حفظ تعادل طبیعی با مایعات اضافی در بدن، به الکترولیت‌های بیش‌تری از جمله پتاسیم نیاز خواهید داشت. داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل در کنار مصرف مایعات کافی می‌تواند از کمبود پتاسیم در بارداری جلوگیری کند. موز، خرما، اسفناج، سیب‌زمینی، عدس و ماست منابع غنی از پتاسیم هستند.

همچنین کنترل تهوع و استفراغ بارداری، پرهیز از مصرف داروهای ادرار آور و بررسی الکترولیت‌ها در مادران در معرض خطر (مثل مبتلایان به فشار خون یا دیابت بارداری) از اقدامات کلیدی پیش‌گیری از کمبود پتاسیم در بارداری محسوب می‌شود.

و در پایان ...

پتاسیم و بارداری دست در دست هم دارند، زیرا این ماده معدنی ضروری نقش مهمی در حفظ تعادل مایعات، تنظیم فشار خون، حمایت از عملکرد عضلات و اعصاب و تضمین رشد سالم جنین در طول بارداری دارد. هنگامی که تغییرات قابل توجهی در رژیم غذایی خود ایجاد می‌کنید، مانند افزایش مصرف پتاسیم، مهم است که از یک متخصص تغذیه مشاوره بگیرید.