عفونت چشم کودکان یا نوزادان چیست

عفونت چشم نوعی بیماری چشمی است که در اثر ورود و رشد میکروارگانیسم‌هایی مانند باکتری، ویروس یا قارچ به داخل چشم ایجاد می‌شود. هر سال ممکن است از هر ۸ کودک، حدود ۱ نفر دچار عفونت چشم شود. 
بسیاری از کودکان در محیط‌هایی مانند مهدکودک، مدرسه و اردو به عفونت چشم مبتلا می‌شوند، زیرا در این مکان‌ها فرصت زیادی برای انتقال میکروب‌ها وجود دارد. عفونت‌ چشم نوزاد یا کودک می‌تواند جدی باشد و در برخی موارد حتی باعث کاهش دائمی بینایی شود، به‌ویژه زمانی که باکتری‌ها، ویروس‌ها یا قارچ‌ها چشم یا بافت‌های اطراف آن را درگیر می‌کنند. والدین باید با علائم عفونت چشم آشنا باشند تا بتوانند آن را سریع تشخیص دهند و برای درمان اقدام کنند در ادامه این متن به بررسی علل عفونت چشم نوزاد و کودک، علائم شایع و راه‌های درمان آن خواهیم پرداخت.

علت عفونت چشم کودکان

علت عفونت چشم کودکان می‎تواند شامل موارد زیر باشد: 

1- التهاب ملتحمه باکتریایی

التهاب ملتحمه باکتریایی یک عفونت چشمی بسیار مسری است که توسط باکتری‌ها ایجاد می‌شود. علائم آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• چسبیدن پلک‌ها به هم هنگام بیدار شدن از خواب شبانه یا چرت روزانه
• وجود ترشحات زرد یا سبز
• صورتی یا قرمز شدن سفیدی چشم
• تورم پلک‌ها
• درگیری یک یا هر دو چشم

2- التهاب ملتحمه ویروسی یا چشم صورتی

التهاب ملتحمه ویروسی نیز یک عفونت چشمی بسیار مسری است. علائم معمول آن عبارت‌اند از:

• اغلب هر دو چشم را درگیر می‌کند
• چشم‌ها صورتی و اشک‌آلود به نظر می‌رسند
• خارش چشم
• معمولاً ترشح چرکی وجود ندارد
• ممکن است همراه با تب نوزاد، گلودرد و یا آبریزش بینی باشد

3- انسداد مجرای اشکی

انسداد مجرای اشکی زمانی رخ می‌دهد که مسیر تخلیه اشک مسدود شود و چشم نتواند اشک را به‌درستی تخلیه کند. این مشکل در حدود ۱۰ درصد نوزادان و کودکان دیده می‌شود. علائم آن می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• پر شدن مداوم چشم از اشک و جاری شدن اشک روی صورت
• آبریزش و تحریک چشم
• امکان ایجاد عفونت ثانویه همراه با قرمزی، تورم و ترشح

4- ورود جسم خارجی به چشم

اجسامی مانند شن، گردوغبار یا خاک ممکن است وارد چشم شوند و در صورتی که خارج نشوند، باعث عفونت شوند. این ذرات اغلب زیر پلک بالایی گیر می‌کنند و به‌مرور می‌توانند موجب التهاب و عفونت شوند. وجود ترشح از چشم می‌تواند یکی از نشانه‌های عفونت باشد.

5- سلولیت اربیتال

سلولیت اربیتال نوعی عفونت عمیق پلک و بافت‌های اطراف چشم است. این عفونت ممکن است از عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، عفونت پلک یا آسیب به چشم گسترش پیدا کند. علائم آن شامل موارد زیر است:

• پلک متورم، قرمز و دردناک: تورم شدید چشم به‌طوری که ممکن است بسته شود یا چشم به سمت جلو برجسته به نظر برسد.
• معمولاً درگیری یک چشم: ممکن است همراه با ترشح چرکی باشد یا نباشد.
• تب
• کاهش بینایی
• ناتوانی در حرکت دادن چشم.
• علائم عفونت چشم کودکان

علائم عفونت چشم کودکان

علائم و نشانه‌های شایع و کلی عفونت چشم در کودکان شامل موارد زیر است:

• ترشحات سبز، زرد یا خونی از چشم
• چسبیدن پلک‌ها به یکدیگر بعد از بیدار شدن از خواب
• قرمزی چشم یا پلک‌ها
• احساس وجود جسم خارجی یا چیزی داخل چشم
• درد چشم
• وجود زخم سفید یا خاکستری روی عنبیه
• حساسیت بیشتر به نور
• تاری ناگهانی دید
• تب بدون علت مشخص دیگر.

عوارض عفونت چشم کودکان در اثر سرماخوردگی

بیشتر عفونت‌های چشمی مرتبط با سرماخوردگی نوزاد از نوع التهاب ملتحمه ویروسی خفیف هستند و معمولاً طی یک تا دو هفته خودبه‌خود برطرف می‌شوند. با این حال، اگر عفونت باکتریایی ثانویه یا التهاب شدید ایجاد شود، ممکن است عوارضی به وجود بیاید.

عفونت باکتریایی ثانویه: مالش چشم و تحریک بافت‌ها می‌تواند زمینه را برای ورود باکتری‌ها فراهم کند. در این حالت ممکن است ترشحات غلیظ زرد یا سبز، افزایش درد و چسبندگی شدید پلک‌ها ایجاد شود و درمان آنتی‌بیوتیکی لازم باشد.
سلولیت پلک یا سلولیت پیش‌سپتوم: عفونت ممکن است به پوست و بافت‌های اطراف پلک گسترش پیدا کند و باعث تورم واضح، قرمزی، گرمی و حساسیت اطراف چشم شود.
درگیری قرنیه یا کراتیت: برخی عفونت‌های ویروسی شدید می‌توانند قرنیه را درگیر کنند و باعث حساسیت مداوم به نور، تاری دید و در صورت درمان‌نشدن، حتی ایجاد اسکار روی قرنیه شوند.
ناراحتی طولانی‌مدت: تورم شدید یا انسداد مجرای اشکی می‌تواند تحریک چشم را طولانی کند و به مشکلاتی مانند خشکی چشم، خراش‌های سطحی ناشی از پاک کردن مداوم چشم و طولانی شدن دوره دوری کودک از مدرسه منجر شود.

روش تشخیص عفونت چشم کودکان

ممکن است خودتان تا حدی متوجه شوید که فرزندتان دچار عفونت چشم شده‌است، اما بهتر است برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید. پزشک معمولاً سابقه پزشکی را بررسی می‌کند، درباره علائم سؤال می‌پرسد و یک معاینه کامل چشم انجام می‌دهد. در بعضی موارد، ممکن است از ترشحات چشم نمونه‌برداری شود و نمونه برای بررسی بیشتر به آزمایشگاه فرستاده شود تا علت عفونت دقیق‌تر مشخص شود.

درمان عفونت چشم کودکان

درمان عفونت چشم نوازد و کودکان به علت ایجاد آن بستگی دارد. درمان ممکن است شامل داروهای ضدعفونی‌کننده یا ضدعفونت در شکل‌های مختلف مثل قطره چشمی، پماد یا قرص باشد. 

در عفونت‌های باکتریایی معمولاً قطره یا پماد آنتی‌بیوتیکی چشمی تجویز می‌شود، در حالی که عفونت‌های ویروسی اغلب باید دوره طبیعی خود را طی کنند. داروهای آنتی بیوتیک برای عفونت چشم کودکان معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت شروع به اثر می‌کنند. اگر عفونت ویروسی شدید باشد، ممکن است پزشک برای کمک به درمان عفونت، قطره ضدویروس و برای کاهش تورم، قطره استروئیدی تجویز کند. بیش‎تر موارد التهاب ملتحمه معمولاً طی حدود یک هفته برطرف می‌شوند. 

درمان خانگی عفونت چشم کودکان

در عفونت‌های ویروسی یا واکنش‌های آلرژیک، ممکن است لازم باشد بیماری مسیر طبیعی خود را طی کند، اما برای کاهش ناراحتی می‌توان از روش‌های زیر کمک گرفت:

•    استفاده از کمپرس مرطوب گرم یا سرد برای تسکین چشم
•    استفاده از قطره‌های روان‌کننده یا اشک مصنوعی
•    مصرف مسکن‌های بدون نسخه در صورت نیاز
•    دوری از عامل حساسیت‌زا که باعث واکنش شده است.

روش های پیشگیری از عفونت

برای پیش‌گیری از عفونت چشم کودکان، بهتر است تا حد امکان از لمس کردن چشم‌ها خودداری شود. شستن مرتب دست‌ها در طول روز، به‌ویژه قبل از تماس با چشم‌ها، اهمیت زیادی دارد. اگر کودک از لنز تماسی استفاده می‌کند، باید به او آموزش داده شود که قبل از گذاشتن یا خارج کردن لنزها، دست‌هایش را به‌خوبی بشوید. همچنین بهتر است حوله‌ها و ملحفه‌ها مرتب شسته شوند و سطوحی که زیاد لمس می‌شوند، مثل پیشخوان‌ها و دستگیره درها، به‌طور منظم ضدعفونی شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

اگر نگران هستید که کودک شما دچار عفونت چشم شده است، منتظر نمانید و در اولین فرصت برای معاینه توسط چشم‌پزشک وقت بگیرید. از تشخیص و درمان خودسرانه عفونت چشم کودک خودداری کنید.
پزشک با بررسی علائم مشخص می‌کند که عفونت چشم کودک از چه نوعی است و بر اساس علت، مناسب‌ترین درمان را تجویز می‌کند. هرچه کودک زودتر معاینه شود، درمان مناسب نیز سریع‌تر آغاز خواهد شد. اگر کودک هر یک از علائم زیر را دارد، فوراً برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کنید:

•    قرمزی یا تورم پلک‌ها
•    درد متوسط چشم
•    تاری دید
•    تب بالاتر از ۴۰ درجه سانتی‌گراد
•    اگر کودک بیمار به نظر می‌رسد یا رفتار او با حالت معمول متفاوت شده است.

سوالات متداول

درمان عفونت چشم با چای برای کودکان مفید است؟ 

خیر. درمان عفونمت چشم با چای روش درمانی توصیه‌شده‌ای نیست و ممکن است باعث تحریک چشم یا آلودگی بیش‎تر شود. برای تمیز کردن ترشحات بهتر است از گاز استریل و آب تمیز یا سرم شست‌وشو استفاده شود و در صورت ادامه علائم، کودک توسط پزشک معاینه شود.

آیا عفونت چشم کودکان در اثر سرماخوردگی واگیر دارد؟ 

اگر عفونت چشم کودکان در اثر سرماخوردگی ناشی از ویروس باشد، معمولاً مسری است و می‌تواند از طریق تماس با ترشحات چشم، دست‌های آلوده، حوله یا وسایل مشترک منتقل شود. شستن مرتب دست‌ها و استفاده نکردن از وسایل شخصی مشترک به کاهش انتقال کمک می‌کند.

آیا عفونت چشم کودکان خطرناک است؟ 

عفونت چشم کودکان معمولا خفیف است، اما بعضی عفونت‌ها می‌توانند جدی باشند. درد شدید چشم، کاهش دید، حساسیت زیاد به نور، تورم شدید اطراف چشم، تب یا ناتوانی در حرکت دادن چشم نیاز به بررسی سریع پزشکی دارند. عفونت چشم در نوزادان نیز باید جدی‌تر پیگیری شود. 

ممکن است عفونت چشم کودکان در اثر سرماخوردگی خودبه‌خود درمان شود؟ 

بله. اگر التهاب ملتحمه ویروسی باشد، ممکن است بدون درمان اختصاصی طی چند روز (۳ تا ۷ روز) برطرف شود . با این حال، اگر علائم شدید باشند، بدتر شوند یا ترشح چرکی قابل‌توجه وجود داشته باشد، معاینه پزشک لازم است.

آیا رنگ ترشح عفونت چشم مهم است؟  

رنگ و نوع ترشح می‌تواند به تشخیص علت کمک کند، اما به‌تنهایی تشخیص‌دهنده نیست. ترشحات زرد یا سبز و چسبیدن پلک‌ها بیشتر در عفونت باکتریایی دیده می‌شود، در حالی که اشک‌ریزش و ترشح آبکی بیشتر با عفونت ویروسی همراه است.

عفونت چشم در نوزاد چقدر طول می‌کشد درمان شود؟

مدت درمان به علت عفونت بستگی دارد و نمی‌توان زمان ثابتی برای همه نوزادان تعیین کرد. عفونت‌های چشمی به‌طور کلی حدود ۷ تا ۱۰ روز طول می‎کشند.

بهترین قطره برای عفونت چشم کودکان چیست؟ 

بهترین قطره برای عفونت چشم کودکان وجود ندارد. اگر علت باکتریایی باشد، پزشک ممکن است قطره آنتی‌بیوتیکی تجویز کند اما عفونت‌های ویروسی معمولاً با آنتی‌بیوتیک درمان نمی‌شوند. از قطره‌ای که قبلاً باز شده یا برای فرد دیگری تجویز شده است، برای کودک استفاده نکنید.

جمع بندی

با وجود لایه‌های مختلف محافظتی، چشم‌ها همچنان در برابر بیماری‌ها آسیب‌پذیرند. آسیب‌های چشمی و بعضی بیماری‌های عمومی بدن می‌توانند احتمال ابتلا به عفونت چشم را در کودکان افزایش دهند. حتی اگر با علائم ساده‌ای مثل قرمزی یا تحریک چشم درگیر هستید، مهم است که پزشک چشم را معاینه کند و علت دقیق مشکل را مشخص کند. بعضی عفونت‌های چشمی در صورت درمان نشدن می‌توانند عوارض جدی برای کودک ایجاد کنند.