بهترین روش آروغ گرفتن نوزاد

آروغ گرفتن نوزاد یکی از کارهایی است که می‌تواند به خارج شدن هوای بلعیده‌شده هنگام شیر خوردن و کاهش ناراحتی شکمی کمک کند، اما همه نوزادان به یک اندازه به آروغ زدن نیاز ندارند. آموزش آروغ گرفتن نوزاد و دانستن طریقه آروغ گرفتن نوزاد رفلاکسی به والدین کمک می‌کند بدون وارد کردن فشار به شکم یا گردن نوزاد، بعد از شیر خوردن او را به شکل مناسبی در وضعیت عمودی قرار دهند و به‌آرامی پشتش را ماساژ دهند یا ضربه‌های ملایم بزنند.

چرا آروغ گرفتن نوزاد اهمیت دارد؟

هنگام شیر خوردن، نوزاد ممکن است مقداری هوا را همراه شیر ببلعد. این موضوع در بعضی نوزادان می‌تواند باعث احساس پری شکم، بی‌قراری، جمع کردن پاها یا گریه شود. آروغ گرفتن می‌تواند به خارج شدن بخشی از این هوای اضافی کمک کند و در بعضی نوزادان دفعات بالا آوردن شیر را هم کمتر کند. با این حال، آروغ زدن یک ضرورت برای همه نوزادان نیست. بعضی نوزادان، به‌خصوص برخی نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، هوای زیادی نمی‌بلعند و ممکن است بدون آروغ هم کاملاً راحت باشند. بنابراین اگر نوزاد بعد از شیر خوردن آرام است، نباید صرفاً برای گرفتن آروغ او را مدت طولانی در وضعیت‌های مختلف نگه داشت.

چه زمانی باید آروغ نوزاد را بگیریم؟

برای آروغ گرفتن نوزاد زمان مشخص و یکسانی برای همه وجود ندارد. بعضی نوزادان در میانه شیر خوردن به یک وقفه کوتاه و آروغ گرفتن نیاز دارند و بعضی دیگر بهتر است بعد از تمام شدن شیر این کار برایشان انجام شود. اگر نوزاد هنگام شیر خوردن بی‌قرار می‌شود، مکیدن را متوقف می‌کند، خودش را عقب می‌کشد یا نشانه‌هایی از ناراحتی و نفخ دارد، می‌توانید تغذیه را برای مدت کوتاهی متوقف کرده و او را به شکل ملایم آروغ بگیرید.

در نوزادانی که با شیشه شیر تغذیه می‌شوند، بلعیدن هوا ممکن است بیشتر اتفاق بیفتد. آکادمی اطفال آمریکا پیشنهاد می‌کند در صورت نیاز، هنگام تغذیه و بعد از آن برای آروغ گرفتن وقفه ایجاد شود؛ برای نوزادان شیرخوار نیز می‌توان در زمان تعویض سینه یا در صورت مشاهده ناراحتی این کار را انجام داد.

آموزش آروغ گرفتن نوزاد

• برای آروغ گرفتن نوزاد ابتدا سر و گردن او را به خوبی حمایت کنید. یکی از روش‌های ساده این است که نوزاد را در حالت عمودی روی شانه خود قرار دهید، به‌طوری که سر او روی شانه شما باشد و با یک دست سر و گردنش را حمایت کنید. سپس با دست دیگر به‌آرامی پشت او را ماساژ دهید یا ضربه‌های ملایم بزنید.

• روش دیگر این است که نوزاد را روی پاهای خود بنشانید و با یک دست چانه و قفسه سینه او را حمایت کنید، بدون اینکه به ناحیه گلو فشار وارد شود. می‌توانید بدن نوزاد را کمی به جلو متمایل کنید و با دست دیگر به‌آرامی پشت او را ماساژ دهید یا ضربه‌های ملایم بزنید.

• در روش سوم نیز می‌توان نوزاد را به صورت دمر روی پا قرار داد، در حالی که سر او بالاتر از قفسه سینه قرار دارد و کاملاً حمایت می‌شود.

لازم نیست ضربه‌های محکم به پشت نوزاد بزنید. حرکت آرام و منظم دست معمولاً کافی است و فشار زیاد هیچ مزیتی ندارد. همچنین بهتر است هنگام آروغ گرفتن، بدن نوزاد خیلی جمع یا خم نشود.

بهترین روش برای آروغ گرفتن نوزاد چیست؟

بهترین روش برای آروغ گرفتن نوزاد روشی است که در آن سر و گردن او به خوبی حمایت شود و بدون فشار به شکم و گلو، پشتش به‌آرامی ماساژ داده شود یا ضربه‌های ملایم دریافت کند. قرار دادن نوزاد روی شانه، نشاندن او روی پا و خواباندن دمر روی پا از روش‌های رایج هستند و می‌توان بر اساس شرایط و واکنش نوزاد یکی از آن‌ها را انتخاب کرد.

اگر نوزاد با یک روش آروغ نزد، لازم نیست بلافاصله روش دیگری را با فشار یا طولانی‌مدت امتحان کنید. بعضی نوزادان اصلاً در هر وعده آروغ نمی‌زنند و اگر بعد از مدت کوتاهی آرام هستند، معمولاً نیازی به ادامه تلاش نیست.

طریقه گرفتن آروغ نوزاد در خواب

اگر نوزاد هنگام شیر خوردن خوابش برده است، لازم نیست برای گرفتن آروغ او را به شکل ناایمن جابه‌جا کنید. می‌توان در صورت نیاز، او را به‌آرامی در وضعیت عمودی و با حمایت کامل سر و گردن نگه داشت و برای مدت کوتاهی پشتش را ماساژ داد. اگر آروغ نزد و نوزاد آرام است، اصرار برای گرفتن آروغ ضروری نیست.

نکته مهم این است که گرفتن آروغ نباید با خواباندن نوزاد روی شکم، پهلو، بالش یا سطوح شیب‌دار همراه باشد. بعد از تغذیه و آروغ گرفتن، اگر نوزاد قرار است بخوابد، باید به پشت و روی یک سطح سفت و صاف خوابانده شود؛ حتی نوزادانی که رفلاکس دارند نیز باید برای خواب به پشت قرار بگیرند. حتما مقاله علائم رفلاکس نوزاد را بخوانید.

اگر نوزاد آروغ نزند چه می شود؟

اگر نوزاد بعد از شیر خوردن آروغ نزد، در بیشتر موارد اتفاق خطرناکی نمی‌افتد. بعضی نوزادان هوای زیادی نمی‌بلعند و نیازی به آروغ زدن ندارند. اگر نوزاد آرام است، خوب شیر می‌خورد و رشد مناسبی دارد، نبودن آروغ به‌تنهایی نشانه مشکل نیست.

اگر نوزاد بعد از شیر خوردن بی‌قرار است، پشتش را قوس می‌دهد، پاهایش را به سمت شکم جمع می‌کند یا مشت‌هایش را گره می‌کند، ممکن است هوای بلعیده‌شده باعث ناراحتی او شده باشد. در این شرایط می‌توانید آروغ گرفتن را دوباره و با ملایمت امتحان کنید.

سریعترین روش آروغ گرفتن نوزاد

روش مشخصی که برای همه نوزادان سریع‌ترین باشد وجود ندارد. در بسیاری از موارد، قرار دادن نوزاد به شکل عمودی روی شانه و ماساژ یا ضربه ملایم روی پشت می‌تواند روش ساده‌ای باشد. بعضی نوزادان هم با نشستن روی پای والد و حمایت مناسب سر و گردن راحت‌تر آروغ می‌زنند. اگر بعد از حدود یک تا چند دقیقه آروغ نزد و در عین حال آرام است، ادامه دادن این کار ضرورتی ندارد. هدف، کمک به خروج هوای اضافی است، نه اینکه به هر قیمتی صدای آروغ ایجاد شود.

تا چند ماهگی باید آروغ نوزاد را گرفت؟

سن مشخصی برای قطع آروغ گرفتن وجود ندارد، چون نیاز نوزادان با هم متفاوت است. با بزرگ‌تر شدن نوزاد و بهتر شدن مهارت شیر خوردن و کنترل بدن، بسیاری از نوزادان کمتر به کمک والد برای خارج کردن هوا نیاز پیدا می‌کنند. بنابراین به جای اینکه یک سن مشخص را معیار قرار دهید، بهتر است واکنش نوزاد بعد از شیر خوردن را در نظر بگیرید. 

اگر نوزاد بعد از شیر خوردن راحت است و بدون بی‌قراری یا علائم ناراحتی می‌تواند استراحت کند، نیازی نیست تا ماه مشخصی به‌طور اجباری برای او آروغ بگیرید. در مقابل، اگر همچنان بعد از تغذیه دچار ناراحتی و نفخ می‌شود، می‌توان با توجه به شرایط او این کار را ادامه داد.

طریقه آروغ گرفتن نوزاد رفلاکسی 

در نوزادی که رفلاکس دارد، بهتر است هنگام شیر خوردن و بعد از آن، بدن نوزاد در وضعیت نسبتاً عمودی قرار داشته باشد و آروغ گرفتن با حرکات آرام انجام شود. می‌توان در وقفه‌های طبیعی تغذیه، نوزاد را برای مدت کوتاهی در وضعیت عمودی قرار داد و سر و گردنش را به خوبی حمایت کرد. نگه داشتن نوزاد به شکل عمودی بعد از شیر خوردن نیز ممکن است به کاهش بالا آوردن شیر کمک کند.

با وجود رفلاکس، نباید برای خواب سر نوزاد را با بالش یا وسایل شیب‌دار بالا برد یا او را روی شکم یا پهلو خواباند. وضعیت خواب ایمن همچنان خوابیدن به پشت روی سطح صاف و سفت است. رفلاکس در بسیاری از نوزادان بخشی از روند طبیعی تکامل دستگاه گوارش است و معمولاً با رشد بهتر می‌شود.

اگر رفلاکس با بی‌قراری شدید، مشکل در شیر خوردن، استفراغ مکرر، عدم افزایش وزن یا استفراغ جهنده همراه باشد، باید نوزاد توسط پزشک ارزیابی شود. استفراغ سبز یا زرد-سبز، وجود خون در استفراغ یا استفراغ جهنده نیز از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.

حتما بخوانید: تعداد دفعات شیر خوردن نوزاد

علت سخت آروغ زدن نوزاد

سخت آروغ زدن لزوماً به معنی وجود بیماری نیست. ممکن است نوزاد هوای زیادی نبلعیده باشد یا هوای بلعیده‌شده به شکلی باشد که به‌راحتی خارج نشود. نوع تغذیه، نحوه قرار گرفتن نوزاد هنگام شیر خوردن و سرعت خوردن شیر هم می‌توانند روی میزان هوای بلعیده‌شده تأثیر داشته باشند.

اگر نوزاد در زمان شیر خوردن خیلی گرسنه و بی‌قرار باشد، ممکن است سریع‌تر شیر بخورد و هوای بیشتری ببلعد. در چنین شرایطی، آرام کردن نوزاد، توجه به وضعیت مناسب هنگام شیر دادن و ایجاد وقفه‌های کوتاه برای آروغ گرفتن می‌تواند کمک‌کننده باشد.

نکات مهم و تکمیلی آروغ گرفتن نوزاد 

• هنگام آروغ گرفتن، همیشه سر و گردن نوزاد را به خوبی حمایت کنید.
• به پشت نوزاد ضربه محکم نزنید و به‌جای آن، پشت او را آرام و ملایم بزنید یا ماساژ دهید.
• چند دقیقه تلاش آرام معمولاً کافی است.
• اگر نوزاد آروغ نزد اما حال عمومی خوبی دارد، ادامه دادن این کار ضروری نیست.
• ممکن است هنگام آروغ زدن مقدار کمی شیر هم بالا بیاید که در بسیاری از موارد طبیعی است.
• اگر نوزاد زیاد شیر بالا می‌آورد، بهتر است از بیش‌ازحد شیر دادن پرهیز شود.
• بعد از تغذیه، نوزاد را برای مدتی در وضعیت عمودی و تحت مراقبت والد قرار دهید.
• برای خواب، همیشه نوزاد را به پشت روی سطح صاف و سفت بخوابانید.
• از بالش، تشک شیب‌دار، پوزیشنر و سایر وسایل مخصوص بالا نگه داشتن سر در تخت استفاده نکنید.
• اگر بالا آوردن شیر به استفراغ جهنده تبدیل شده است، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
• اگر خون یا رنگ سبز در استفراغ دیده می‌شود، نوزاد باید بررسی پزشکی شود.
• اگر نوزاد برای شیر خوردن مشکل دارد، وزن‌گیری مناسبی ندارد یا به شکل غیرمعمول بی‌حال و ناراحت است، موضوع فقط آروغ گرفتن نیست و باید توسط پزشک بررسی شود.

حتما مقاله کولیک نوزاد چییست را بخوانید.

سوالات متداول

علائم نشان دهند این که نوزاد به آروغ زدن نیاز دارد کدام است؟

بی‌قراری هنگام شیر خوردن، قطع کردن مکیدن، گریه، قوس دادن کمر، جمع کردن پاها به سمت شکم و گره کردن مشت‌ها می‌توانند از نشانه‌های وجود گاز و ناراحتی شکمی باشند. البته این علائم اختصاصی نیستند و همیشه به معنی نیاز نوزاد به آروغ نیستند.

نوزاد چند بار آروغ می زند؟

تعداد مشخصی برای آروغ زدن وجود ندارد. بعضی نوزادان ممکن است در طول یک وعده چند بار آروغ بزنند و بعضی دیگر فقط یک بار یا اصلاً آروغ نزنند. می‌توان در وقفه طبیعی تغذیه و بعد از پایان شیر خوردن، در صورت نیاز برای آروغ گرفتن تلاش کرد.

علت دیر آروغ زدن نوزاد چیست؟

ممکن است نوزاد هوای زیادی نبلعیده باشد یا هوای موجود در معده به‌راحتی خارج نشود. وضعیت بدن هنگام شیر خوردن، سرعت تغذیه و میزان هوای بلعیده‌شده نیز می‌توانند روی آروغ زدن تأثیر داشته باشند. اگر نوزاد راحت است، دیر آروغ زدن به‌تنهایی نگران‌کننده نیست.

اگر نوزاد آروغ نزد باید چیکار کنیم؟

می‌توانید نوزاد را در یکی از وضعیت‌های مناسب آروغ گرفتن، با حمایت کامل سر و گردن، برای چند دقیقه نگه دارید و پشت او را به‌آرامی ماساژ دهید یا ضربه‌های ملایم بزنید. اگر آروغ نزد و در عین حال آرام است، لازم نیست این کار را ادامه دهید؛ همه نوزادان بعد از هر وعده آروغ نمی‌زنند.

آروغ زدن نوزاد اصولا چقدر طول می کشد؟

معمولاً لازم نیست مدت زیادی برای آروغ گرفتن تلاش کنید. چند دقیقه کافی است و اگر نوزاد بعد از این مدت آروغ نزد اما نشانه‌ای از ناراحتی ندارد، می‌توانید تلاش را متوقف کنید. بعضی راهنماها حتی توصیه می‌کنند اگر بعد از حدود یک دقیقه ضربه‌های ملایم آروغی ایجاد نشد، در نوزاد آرام ادامه دادن ضروری نیست.

آیا آروغ زدن نوزاد نشانه سیر شدنش است؟

خیر. آروغ زدن به‌تنهایی نشانه سیر شدن نوزاد نیست. آروغ بیشتر به خارج شدن هوای بلعیده‌شده مربوط است و ممکن است نوزاد هم بعد از یک وعده کافی آروغ بزند و هم بدون آروغ احساس سیری و آرامش داشته باشد. برای ارزیابی دریافت کافی شیر، باید به مجموعه‌ای از نشانه‌ها مانند الگوی تغذیه، دفع و روند وزن‌گیری توجه کرد.

آیا همه نوزادان نیاز به آروغ گرفتن دارند؟

خیر. بعضی نوزادان، به‌خصوص برخی نوزادانی که شیر مادر می‌خورند، هوای کمی می‌بلعند و ممکن است نیازی به آروغ گرفتن نداشته باشند. اگر نوزاد بعد از تغذیه آرام است، مجبور کردن او به آروغ زدن ضرورتی ندارد.

آیا خواباندن نوزادی که آروغ نزده هست اشتباه است؟

خیر. اگر نوزاد آروغ نزده اما آرام است و حال عمومی خوبی دارد، لازم نیست فقط به دلیل نزدن آروغ بیدار نگه داشته شود. مهم‌تر از گرفتن آروغ، رعایت اصول خواب ایمن است؛ نوزاد باید برای خواب به پشت و روی سطحی سفت و صاف قرار بگیرد، حتی اگر رفلاکس داشته باشد.

جمع بندی 

آروغ گرفتن نوزاد می‌تواند به خارج شدن هوای بلعیده‌شده و کاهش ناراحتی بعضی نوزادان کمک کند، اما لازم نیست همه نوزادان بعد از هر وعده حتماً آروغ بزنند. روش صحیح، حمایت از سر و گردن و ماساژ یا ضربه‌های بسیار ملایم به پشت است و اگر نوزاد بعد از چند دقیقه آروغ نزد ولی آرام بود، ادامه دادن آن ضرورتی ندارد. در نوزادان مبتلا به رفلاکس نیز می‌توان بعد از تغذیه برای مدتی او را در وضعیت عمودی و تحت مراقبت نگه داشت، اما برای خواب نباید از وضعیت دمر، پهلو یا سطوح شیب‌دار استفاده کرد و گرفتن آروغ نوزاد در خواب نباید اصول خواب ایمن را تحت تأثیر قرار دهد.