شلغم در بارداری

تغذیه در بارداری که از مهمترین دوران زندگی انسان ها به شمار می رود، اهمیت بسیار دارد. توجه به خواص و مضرات موادغذایی به دلیل تاثیر بسیار زیاد بر رشد و سلامتی جنین از دغدغه های مادران باردار است. شلغم به عنوان یک ماده غذایی مفید در بارداری به شمار می رود. در این مقاله خواص شلغم در بارداری و تاثیرات آن بر جنین را مطالعه می کنید.

خواص شلغم و جدول ارزش غذایی

شلغم گیاهی بسیار مفید به دلیل خواص بسیار زیادی که دارد به شمار می رود. از جمله خواص شلغم عبارت اند از:

1-  کربوهیدرات پایین و عدم افزایش ناگهانی قند خون
2-  فاقد کاسترول و مناسب برای سلامت قلب و رگ ها
3-  فیبر بالا و رفع یبوست
4-  تقویت سیستم ایمنی
5-  افزایش جذب آهن غیر هم
6-  غنی از ویتامین K و مفید برای انعقاد خون و استخوان سازی
7-  تامین کلسیم در افرادی که به لبنیات آلرژی دارند و یا گیاه خوار هستند.
8-  حاوی پتاسیم و تنظیم فشار خون
9-  حاوی گلوکوزینولات‌ها و کاهش چشمگیر بروز سرطان

جدول زیر ارزش غذایی 130 گرم ریشه شلغم خام را مشخص میکند.

شلغم در بارداری مجاز است؟

مصرف شلغم در بارداری نه تنها مجاز بلکه بسیار مفید است. اما توصیه بر آن است مادران بارداری که کم کاری تیروئید دارند یا از داروهای رقیق کننده خون استفاده می کنند قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.

خواص شلغم در بارداری

شلغم غنی از فولات، فیبر، کلسیم و پتاسیم است و بخش اعظمی از نیاز های متابولیک مادر را تامین میکند. از جمله خواص شلغم در بارداری عبارت است از:

1- تکامل سیستم عصبی جنین: شلغم سرشار از فولات است. فولات نقش مهمی در تکامل سیستم عصبی جنین و جلوگیری از بیماری هایی مانند اسپینا بیفیدا و آننسفالی دارد.

2- کاهش احتمال زایمان زودرس و وزن کم نوزاد: برگ شلغم حاوی مقدار زیادی فولات است. تامین فولات مورد نیاز بدن مادر،  نقش موثری در جلوگیری از زایمان زودرس و وزن کم نوزاد در بدو تولد را دارد. 

نکته: در نظر داشته باشید مصرف شلغم همراه با مکمل های بارداری تضمین کننده تامین فولات مورد نیاز بدن است. فولات یک ویتامین محلول در آب بوده و مازاد آن به سرعت از بدن دفع می‌شود، بنابراین مصرف مداوم و روزانه مکمل ها الزامی است.

3- هومئوستاز کلسیم و متابولیسم بافت استخوانی:

شلغم سرشار از کلسیم است. استخوان‌سازی در جنین نیازمند انتقال مقادیر زیادی از مواد معدنی، به ویژه کلسیم است. مکانسیم بدن مادر به گونه ای است که نیاز های جنین را در اولویت قرار می دهد. اگر رژیم غذایی مادر حاوی کلسیم نباشد، بدن این نیاز را از مواد معدنی استخوان های مادر تامین کرده و موجب پوکی استخوان مادر در سنین بالا می شود. 

همچنین شلغم برای تامین کلسیم برای مادران بارداری که به دلایلی مانند گیاه خواری، حساسیت به لاکتوز و سندروم روده تحریک پذیر قادر به استفاده از لبنیات نیستند، بسیار مفید است.

حتما بخوانید: مصرف کلسیم در بارداری

4- پیشگیری از پره الکلامپسی: در زنانی که کمبود کلسیم دارند، افزایش دریافت این ماده معدنی از طریق رژیم غذایی مانند مصرف شلغم می‌تواند به عنوان یک عامل موثر، عملکرد عروق را بهبود بخشیده و از اسپاسم عروقی که منجر به افزایش فشار خون می‌شود، جلوگیری کند.

5- موثر در انعقاد خون: شلغم شامل ویتامین K است. ویتامین K نقش مهمی در زنجیره انعقاد خون و جلوگیری از خونریزی پس از زایمان را ایفا میکند.

نکته: اگر از داروهای ضد انعقاد خون استفاده میکنید، قبل از قرار دادن شلغم در رژیم غذایی خود حتما با پزشک مشورت کنید. زیرا می تواند تاثیرات داروی مورد استفاده شما را خنثی کند.

6- جذب آهن غیرهم: شلغم با تامین ویتامین C ، آهن غیرهم را به فرم قابل جذب تبدیل کرده و از بروز کم خونی جلوگیری کند. همچنین ویتامین C  موجب افزایش شادابی پوست و تقویت سیستم ایمنی  و کمک به سلامت دستگاه گوارش مادر می شود.

7- کربوهیدرات پایین: شلغم گیاهی با شاخص گلیسمی پایین و قند پایین است و گلوکز آزاد شده از آن به آرامی وارد جریان خون شده و موجب احساس سیری طولانی مدت و جلوگیری از پرخوری می شود. شلغم  به دلیل این ویژگی انتخاب مناسبی برای مادران باردار به خصوص مادران  مبتلا به دیابت بارداری است.

8- درمان یبوست: شلغم با توجه به فیبر بالای خود، باعث افزایش حجم مدفوع شده و در جلوگیری و درمان یبوست موثر است.

9- سلامت قلب و عروق و کاهش فشار خون: شلغم با تامین پتاسیم نقش موثری بر اتساع عروقی و کاهش فشار خون در مادر را ایفا میکند.

10- جلوگیری از درد عضلانی: کمبود پتاسیم در بارداری، موجب کرامپ های عضلانی و گرفتگی ساق پا در مادر می شود. شلغم با تامین پتاسیم کمک بسیاری به جلوگیری از دردهای عضلانی میکند.

11- تقویت سیستم ایمنی: شلغم با خواص آنتی اکسیدانی خود کمک شایانی به تقویت سیستم ایمنی مادر میکند.

مقدار مجاز خوردن شلغم در بارداری

مثل هر ماده غذایی، در مصرف شلغم در بارداری هم  نباید زیاده روی کرد. با مصرف ۱ تا ۲ عدد شلغم ( حدود ۱۰۰گرم) در روز  می توانید از فواید این ماده غذایی بهره مند شوید.

مضرات خوردن شلغم در بارداری

خطر آلودگی: شلغم در خاک رشد میکند. مهم‌ترین تهدید مرتبط با مصرف سبزیجاتی نظیر شلغم که در تماس مستقیم با خاک رشد می‌کنند، بیماری انگلی به نام توکسوپلاسموز است که خطر انتقال مستقیم عفونت به جنین را دارد. همچنین مصرف خام آن میتواند منجر به آلودگی های باکتریایی مانند باکتری لیستریا شود.

تداخل با داروهای رقیق کننده خون: شلغم به دلیل حاوی بودن ویتامین K  که در انعقاد خون نقش دارد، میتواند موجب تداخل با داروهای رقیق کننده خون شود.

تاثیر بر تیروئید: تئوری هایی مبنی بر تاثیر شلغم بر جذب ید و افزایش کم کاری تیروئید وجود دارد. اما بر اساس تحقیقات امروزی، زمانی مصرف شلغم می تواند موجب بر اختلال در تولید هورمون تیروئیدی شود، که به صورت بسیار زیاد، روزانه و خام مصرف شود و فرد کمبود ید داشته باشد. مادران باردار مبتلا به کم کاری تیروئید درصورت مشورت با پزشک، رعایت رژیم غذایی متنوع و مصرف داروی درمان کم کاری تیروئید می توانند شلغم را استفاده کنند.

نفخ شکمی: مصرف زیاد شلغم، میتواند باعث دلیل حجم بالای فیبر و قندهای پیچیده‌ای به نام رافینوز که در روده کوچک هضم نمی‌شوند، موجب تولید گاز و نفخ شود.

شلغم برای سرماخوردگی در بارداری مفید است؟

مصرف شلغم برای مادران باردار سرما خورده عالی است و یک درمان طبیعی و ایمن محسوب می‌شود. زیرا شلغم به دلیل ویتامین c زیادی که دارد برای تقویت سیستم ایمنی مفید است. همچنین دارای خواص نرم‌کنندگی برای تسکین سرفه و گلودرد است که در کنار داروهای شیمیایی، می تواند سرماخوردگی را در باردار بهبود دهد.

آیا خوردن شلغم در بارداری جنین را زشت میکند؟

خیر. ویژگی های ظاهری جنین تحت تاثیر ژنتیک است و هیچ ارتباط علمی مبنی بر ارتباط مصرف شلغم و زشت شدن جنین وجود ندارد.

روش های مصرف شلغم در بارداری

در بارداری توصیه می شود از مصرف شلغم به صورت خام بپرهیزید. برای پختن شلغم راه های مختلفی وجود دارد. میتوانید آن را به صورت کبابی در فر، آب پز کردن و همچنین در سوپ ها و خورشت ها استفاده کنید.ب رای استفاده از برگ های شلغم میتوانید آن را در روغن زیتون، سیر و پیاز تفت دهید و اجازه دهید بپزد.

نکات مهم در مصرف شلغم در بارداری

پاکسازی شلغم از آلودگی ها، به دلیل رشد آن در خاک بسیار مهم است. از جمله هایی مواردی که قبل از مصرف شلغم باید انجام دهید عبارت اند از:

1-  قبل از مصرف به خوبی شسته و حتما پوست آن را بگیرید.
2- هنگام شست و شو از دستکش استفاده کنید. 
3- از مصرف خام آن بپرهیزید
4- تمام ظروف آشپزخانه و ابزارهایی که با شلغم خام در تماس بوده اند را با آب داغ شسته و ضدعفونی کنید.
5- در صورت استفاده از برگ ها،  باید ساقه‌های سفت را جدا نموده، برگ‌ها را خرد کرده و در ظرف آب سرد غوطه‌ور کنید. با حرکت دادن دست در آب، اجازه دهید تا گل ولای موجود در میان بافت‌های برگ ته‌نشین شود.

خواص شلغم در شیردهی

شلغم، به عنوان یک سبزی ریشه‌ای غنی از ویتامین‌ها و مواد معدنی، فواید بسیاری برای سلامتی دارد. با این حال، در دوران شیردهی، مصرف برخی غذاها ممکن است بر نوزاد تاثیر بگذارد. شلغم نیز از این قاعده مستثنی نیست. برخی نوزادان ممکن است به ترکیبات خاصی در شلغم حساس بوده و پس از مصرف آن توسط مادر، دچار نفخ، کولیک یا سایر مشکلات گوارشی شوند. بنابراین، مادران شیرده توصیه می‌شود در مصرف شلغم احتیاط کرده و به واکنش‌های نوزاد خود دقت کنند. اگر پس از مصرف شلغم، نوزاد شما علائم ناراحتی نشان داد، بهتر است مصرف آن را کاهش داده یا به طور موقت قطع کنید.

سوالات متداول

چه کسانی نباید شغلم مصرف کنند؟

مادرانی که داروهای ضدانعقاد خون مصرف می کنند، کم کاری تیروئید دارند و  یا  مشکلات شدید گوارشی را تجربه می کنند، بهتر است در مصرف شلغم در بارداری احتیاط کنند.

آیا برگ های شلغم برای یبوست در بارداری مفید هستند؟

بله. برگ های شلغم با توجه به فیبر بالایی که دارند، در رفع یبوست در بارداری بسیار مفید هستند.

در بارداری خوردن شلغم خام بهتر است یا پخته؟

برای از بین بردن آلودگی های باکتریایی و انگلی شلغم و همچنین عدم تاثیر آن بر غده تیروئید، آن را به صورت پخته استفاده کنید.

بهترین زمان خوردن شلغم در بارداری چه زمانی است؟ 

در  تمام طول بارداری می توان شلغم را در رژیم  غذایی روزانه گنجاند و از فواید آن بهرمند شد.

بهترین روش مصرف شلغم در بارداری چیست؟

بهترین روش مصرف شلغم به صورت پخته به روش های پختن در فر، آب پز کردن و استفاده در خورشت و سوپ است.

آب شلغم پخته در بارداری مفید است؟

نوشیدن آب شلغم پخته یا مصرف سوپ شلغم در بارداری می‌تواند به تسکین علائم سرماخوردگی و بهبود سریع‌تر و همچنین بهبود سلامت کلی ریه‌ها کمک کند.

جمع بندی

مصرف متعادل شلغم در بارداری، خواص بسیار زیادی  برای سلامتی مادر و جنین ایفا می کند. با توجه به نکات مهمی مانند ضرورت شست شوی مناسب و  پختن آن می توانید عوارض ناشی از آن را به حداقل رسانیده و از فواید آن در شیرین ترین دوران زندگی خود لذت ببرید.