بررسی تاثیر ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎدر و جنین

در کنار لذت بارداری، این واقعیت ناخوشایند نیز وجود دارد که برای سالم نگه داشتن نوزاد، نیاز به اجتناب از تعداد بی‌شماری از غذاها و نوشیدنی‌های خوشمزه است. اما لیست ممنوعه‌ها به همین جا ختم نمی‌شود! محصولات شیمیایی و شوینده‎ها نیز می‌توانند برای نوزاد شما مضر باشند.

اکثر شوینده‌ها و محصولات تمیزکننده خانگی بی‌خطر هستند، اما تعداد کمی از آن‌ها در صورت استفاده زیاد یا طولانی مدت می‌توانند خطر مشکلات سلامتی را در کودک شما افزایش دهند. اما کدام ماده شوینده در بارداری خطرناک است؟ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه در ﺑﺎرداری چه خطراتی به همراه دارد؟ نکات ایمنی اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﻮﯾﻨﺪه در ﺑﺎرداری شامل چه مواردی است؟ در ادامه به بررسی پاسخ این سوالات خواهیم پرداخت تا نگرانی‎های شما برطرف شود و آسیبی به فرزند در حال رشد شما نرسد.

ترکیبات ﺷﯿﻤﯿﺎیی رایج در ﺷﻮﯾﻨﺪهﻫﺎی خانگی

طبق گفته مرکز کنترل بیماری‌ها، قرار گرفتن در معرض حتی مقادیر کمی از سموم و مواد شیمیایی در دوران بارداری می‌تواند منجر به مشکلاتی برای نوزاد در حال رشد شود. هنگامی که از تاثیرات ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ جنین آگاه شوید، می‌توانید یاد بگیرید که چگونه آن‌ها را کاهش دهید. نکته کلیدی این است که بدون اینکه دچار سردرگمی شوید، تصمیم درستی بگیرید.

ما لیستی از مواد شیمیایی موجود در شوینده‌های خانگی که باید در دوران بارداری از آن‌ها اجتناب کنید و دلایل آن را گردآوری کرده‌ایم. برخی از این ترکیبات آن‌قدر در زندگی روزمره ما شایع هستند که اجتناب از آن‎ها تقریباً غیرممکن است، اما برخی دیگر به راحتی قابل اجتناب هستند. 

پیشنهاد ما به شما مطالعه مقاله مراقبت های دوران بارداری .

اترهای گلیکول

 این مواد سمی هستند که در محصولات تمیزکننده خانگی مانند پاک‌کننده‌های فر یافت می‌شوند و شواهد نشان می‎دهد با سقط جنین، کاهش باروری مردان و نقایص مادرزادی مرتبط بوده‌اند. این ماده شیمیایی ممکن است روی برچسب مواد شوینده، به عنوان ۲-بوتوکسی اتانول (EGBE) و متوکسی دی گلیکول (DEGME) ذکر شده باشد.

فتالات

قرار گرفتن در معرض فتالات‌ها قبل از تولد ممکن است خطر ناهنجاری‌های مادرزادی تولید مثلی را در کودکان پسر افزایش دهد. ذکر فتالات‌ها در محصولات تمیزکننده غیرمعمول است، اما اگر محصول شوینده، معطر ذکر شده باشد، احتمال زیادی وجود دارد که عطر حاوی فتالات باشد.

اسپری‌ها و پاک‌کننده‌های آئروسل

در صورت امکان از اسپری‌ها و پاک‌کننده‌های آئروسل خودداری کنید. بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که قرار گرفتن در معرض اسپری‌های پاک‌کننده قبل از تولد ممکن است خطر ابتلا به آسم را در کودک شما افزایش دهد. موادی که به طور خاص مشکل‌ساز تشخیص داده شدند شامل الکل، آمونیاک، کلر، گلیکول و گلیکول-اتیلن، هیدروکسید سدیم (سود سوزآور)، پلیمرهای اکریلیک و ترپن‌ها هستند.

خوشبوکننده‌های هوا 

از مصرف خوشبوکننده‌های هوا اجتناب کنید. همانند اسپری‌های پاک‌کننده، قرار گرفتن در معرض خوشبوکننده‌های هوا قبل از تولد نیز با افزایش خطر ابتلا به آسم و مشکلات تنفسی کودک مرتبط بوده است. مشکل دیگر خوشبوکننده‌های هوا این است که تقریباً همیشه حاوی آن ماده مبهم "عطر" روی برچسب خود هستند. این بدان معناست که ممکن است حاوی فتالات باشند که باید در دوران بارداری از آن اجتناب کنید. با باز کردن پنجره‌ها و تهویه خانه در هر زمان ممکن، از ایجاد بوهای ناخوشایند در وهله اول جلوگیری کنید.

کلر/هیپوکلریت‌ (سفیدکننده‌ها)

تحریک تنفسی و پوستی در صورت استفاده زیاد از سفیدکننده‌ها کاملا رایج است؛ اما شواهد درباره تراتوژن بودن کلر محدود است و بعید است اﺳﺘﻔﺎده از وایتکس در اوایل ﺑﺎرداری با ناهنجاری‌های جنین مرتبط باشد. 

مواد ﺷﻮﯾﻨﺪه چگونه وارد ﺑﺪن ﻣﺎدر میﺷﻮﻧﺪ؟

تحقیقات نشان می‌دهد که مواد شیمیایی موجود محصولات روزمره مثل شوینده‎ها می‌توانند به اندازه سیگار در بارداری یا مصرف الکل در بارداری برای نوزادان در حال رشد ما خطرناک باشند. دلیل این امر این است که مواد شیمیایی که یک زن باردار در معرض آن قرار می‌گیرد، وارد جریان خون او می‌شود و می‌تواند مستقیماً از طریق جفت به جنین در حال رشد منتقل شود. قرار گرفتن جنین در معرض سموم در مراحل حساس رشد می‌تواند باعث آسیب دائمی و برگشت‌ناپذیر مغز و اندام‌ها نه تنها در بدو تولد، بلکه حتی دهه‌ها بعد زندگی او شود.

تاثیر ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎدر ﺑﺎردار

در دوران بارداری، مواجهه با مواد شوینده می‌تواند از طریق پوست، تنفس یا استنشاق بخارات شیمیایی، بر سلامت مادر اثر بگذارد. مهم‌ترین اثرات گزارش‌شده در مادران باردار شامل موارد زیر است:

تحریک سیستم تنفسی

استنشاق بخارات شوینده‌ها می‌تواند موجب تنگی‌نفس، سرفه، تحریک راه‌های هوایی و کاهش اکسیژن‌رسانی شود. این موضوع در زنان باردار به‌دلیل افزایش نیاز اکسیژنی بدن حساس‌تر است.

سردرد، تهوع و سرگیجه

 ترکیبات فرار آلی و کلردار می‌توانند از طریق ریه جذب و وارد خون شوند و علائم عمومی مثل حالت تهوع، بی‌حالی یا سرگیجه ایجاد کنند.

واکنش‌های پوستی و حساسیتی

تماس مکرر با شوینده‌ها ممکن است موجب خشکی، درماتیت تماسی، اگزما یا التهاب پوستی شود و به‌علت تغییرات هورمونی بارداری این واکنش‌ها شدت بیش‌تری پیدا کنند.

استرس فیزیولوژیک

مواجهه با بوها و بخارات شیمیایی می‌تواند سبب افزایش ضربان قلب، تحریک سیستم عصبی و ایجاد استرس جسمی و روانی در مادر شود.

افزایش ریسک عفونت تنفسی یا آلرژی

 تحریک مکرر مخاط تنفسی می‌تواند حساسیت را افزایش داده و احتمال بروز عفونت یا آلرژی تنفسی را بیش‌تر کند.

اﺛﺮات ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه ﺑﺮ رﺷﺪ و ﺳﻼﻣﺖ جنین

مواد شوینده ظرفشویی و لباسشویی، پاک‌کننده‌های پنجره و پاک‌کننده‌های همه منظوره معمولاً در دوران بارداری بی‌خطر هستند. اما پاک‌کننده‌های قوی مانند سفیدکننده رقیق نشده، پاک‌کننده کاشی و پاک‌کننده فر و همچنین خوشبوکننده‌های هوا می‌توانند مواد سمی را در هوا آزاد کنند. استنشاق چنین محصولات تمیزکننده‌ای در دوران بارداری می‌تواند به این مواد شیمیایی اجازه دهد تا از جفت عبور کرده و به کودک در حال رشد شما برسند.

در مطالعات انجام شده، فرزندان زنانی که در دوران بارداری اغلب از مواد سفید کننده و خوشبوکننده‌های هوا استفاده می‌کردند، بیش‎تر احتمال داشت که دچار خس خس سینه، مشکلات ریوی و عفونت‌های مکرر دستگاه تنفسی تحتانی مانند ذات‌الریه یا برونشیت شوند.

باورﻫﺎی اﺷﺘﺒﺎه درﺑﺎره ﺷﻮﯾﻨﺪه ﻫﺎی بیﺿﺮر

در دوران بارداری، تماس با مواد شیمیایی موجود در شوینده‌های خانگی می‌تواند پیامدهای تنفسی، پوستی و حتی خونی برای مادر و جنین به‌همراه داشته باشد. با این حال، برخی باورهای نادرست باعث می‌شود مادران باردار نسبت به خطرات واقعی این مواد بی‌اطلاع بمانند و در محیط خانه در معرض مواجهه ناایمن قرار گیرند. در ادامه، مهم‌ترین تصورات اشتباه درباره شوینده‌های به ظاهر بی‌ضرر در بارداری بررسی می‌شود.

شوینده‌های بدون بو فاقد خطر هستند.

ﺑﻮی ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎیی در ﺑﺎرداری می‎تواند خطرناک باشد اما عدم وجود بو هم لزوما به معنای نبود ترکیبات فرار شیمیایی نیست. بسیاری از مواد محرک تنفسی و جذب‌شونده از طریق ریه، حتی بدون بو نیز می‌توانند وارد جریان خون شده و بر جنین تأثیر بگذارند.

استفاده از دستکش، ایمنی کامل ایجاد می‌کند

دستکش تنها تماس پوستی را کاهش می‌دهد، اما بخارات ناشی از شوینده‌ها از طریق سیستم تنفسی وارد بدن مادر می‌شوند و این موضوع در دوران بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد.

وایتکس یا سفیدکننده رقیق‌شده بی‌خطر است

حتی محلول‌های رقیق‌شده کلردار نیز بخارات تحریک‌کننده دستگاه تنفسی تولید می‌کنند و می‌توانند باعث سردرد، تهوع، سرگیجه و کاهش اکسیژن‌رسانی شوند.

جرم‌گیرها و پاک‌کننده‌های خانگی ترکیبات طبیعی دارند

بسیاری از این محصولات حاوی آمونیاک، فنول، ترکیبات نفتی یا اسیدهای قوی هستند که در سه‌ماهه اول بارداری می‌توانند اثرات تنفسی و خونی ایجاد کنند. بنابراین اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺮم گیر در ﺑﺎرداری توصیه نمی‌شود.

راهﻫﺎی کاهش ﺧﻄﺮ ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه

اگرچه بسیاری از محصولات تمیزکننده برای استفاده در دوران بارداری بی‌خطر هستند، اما همیشه برچسب آن‌ها را برای هشدارهای ایمنی بررسی کنید. هنگام استفاده از محصولات تمیزکننده در دوران بارداری، حتماً از تجهیزات محافظ مانند دستکش و ماسک صورت استفاده کنید. از استنشاق بخارات خودداری کنید و مطمئن شوید که هوای تازه در دسترس دارید. در دوران بارداری می‌توانید برای جلوگیری از آسیب به خود و فرزندتان، مراحلی را در حین تمیز کردن انجام دهید.

مطمئن شوید که در محل تمیز کردن، تهویه مناسب وجود دارد.

برای محافظت از پوست خود، از دستکش و لباس محافظ استفاده کنید.

همیشه برچسب‌های هشدار و دستورالعمل را بخوانید.

هرگز مواد شیمیایی مختلف مانند آمونیاک و سفیدکننده را با هم مخلوط نکنید. استنشاق این مواد برای هر کسی می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

از تمیز کردن فر خودداری کنید زیرا فضای بسیار تنگی است و تهویه مناسبی ندارد.

اگر همسرتان در دسترس است، از او بخواهید که تمیزکاری را انجام دهد!

انتخاب ﺷﻮﯾﻨﺪه ﻫﺎی اﯾﻤﻦ در دوران ﺑﺎرداری

به عنوان یک مادر باردار، باید در مورد محصولات تمیزکننده‌ای که استفاده می‌کنید هوشیار باشید. بسیاری از پاک‌کننده‌های خانگی رایج حاوی مواد شیمیایی مضر مانند فتالات، آمونیاک و کلر هستند که می‌توانند به طور بالقوه به کودک در حال رشد شما آسیب برسانند. جایگزین‌های طبیعی و گیاهی را انتخاب کنید که از تماس با این سموم جلوگیری کنید.

استفاده از جوش شیرین و سرکه می‌تواند برای تمیز کردن تقریباً هر چیزی در خانه شما، از آشپزخانه گرفته تا حمام، معجزه کند. برای کارهای سخت‌تر، می‌توانید با استفاده از جوش شیرین و آب، خمیری درست کنید. این ترکیب روی لکه‌ها و کثیفی‌های سرسخت معجزه می‌کند، بدون اینکه شما را در معرض مواد شیمیایی قوی قرار دهد. ابتدا باید این مخلوط را روی یک ناحیه کوچک آزمایش کنید تا مطمئن شوید که به سطوح ظریف آسیب نمی‌رساند. اگر گزینه‌های آماده را ترجیح می‌دهید، به دنبال برندهایی باشید که حاوی مواد معدنی طبیعی مانند کربنات کلسیم یا مواد شستشوی گیاهی هستند.

پرسش‌های متداول درباره تاثیر مواد شوینده بر جنین و استفاده در بارداری

در ادامه به بررسی ﻧﻈﺮ پزشکان در ﻣﻮرد ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه در ﺑﺎرداری خواهیم پرداخت. 

بوی وایتکس در ﺑﺎرداری ﺿﺮر دارد؟

 استشمام مقدار کم بوی وایتکس در فضای دارای تهویه معمولاً خطر جدی برای مادر باردار ایجاد نمی‌کند و شواهدی از ارتباط ﺑﻮی وایتکس و ﺳﻘﻂ جنین هم دیده نشده است؛ اما تماس طولانی‌مدت یا در فضای بسته می‌تواند موجب سردرد، سوزش گلو و تحریک تنفسی مادر شود.

آﯾﺎ ﺑﻮی ﺳﻔﯿﺪکننده ﺑﺮای جنین ﻣﻀﺮ اﺳﺖ؟

ترکیبات وایتکس فقط به مقدار قابل کمی ممکن است از راه تنفس وارد جریان خون مادر و سپس جنین ‌شوند، بنابراین بو سفیده کننده به‌تنهایی آسیب مستقیم به جنین نمی‌زند؛ مگر اینکه تماس شدید، طولانی یا همراه با استفراغ و تنگی‌نفس باشد. 

ﺗﻤﺎس ﻣﻮﻗﺖ ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه در اوایل ﺑﺎرداری ﺧﻄﺮﻧﺎک اﺳﺖ؟

تماس کوتاه و محدود با شوینده‌ها به خصوص اگر در فضای باز یا با تهویه مناسب باشد، معمولاً خطری ندارد. تماس مداوم با شوینده‌ها در جایی بدون تهویه یا ترکیب شوینده‌ها با هم ممکن است خطرناک باشد. (مثلاً وایتکس با جوهرنمک)

و در پایان ...

اگرچه استفاده از ﻣﻮاد ﺷﻮﯾﻨﺪه در دوران ﺑﺎرداری بی‌ضرر به نظر می‌رسد، بعضی از مواد شیمیایی موجود در شوینده‌ها می‌توانند در دوران بارداری خطرات جدی ایجاد کنند. سمومی مانند فتالات، آمونیاک و کلر در محصولات روزمره پنهان می‌شوند که می‌توانند از طریق استنشاق یا جذب پوستی به کودک در حال رشد شما آسیب برسانند. هنگامی که باردار هستید، ضروری است بدانید کدام محصولات پاک‌کننده برای بارداری بی‌خطر هستند. بسیاری از پاک‌کننده‌های معمولی ترکیبات آلی فرار (VOC) آزاد می‌کنند که ممکن است خطر نقص مادرزادی، مشکلات تنفسی و سایر عوارض را افزایش دهند. شما باید قبل از استفاده از محصولات پاک‌کننده در خانه، برچسب‌ها را به دقت بررسی کرده و در مورد اینکه کدام محصولات پاک‌کننده برای بارداری بی‌خطر هستند، تحقیق کنید.