با یبوست در بارداری چه کنیم؟
یبوست به این معنی است که شما برای دفع مدفوع مشکل دارید. این اتفاق زمانی میافتد که مواد زائد غذایی بیش از حد طولانی در قسمت پایینی دستگاه گوارش (روده بزرگ یا کولون) باقی میمانند و سفت میشوند.
اکثر افراد قبلاً تجربه ناخوشایند یبوست را داشتهاند، اما در دوران بارداری این مشکل شایعتر است. حدود ۱ نفر از هر ۵ زن در مقطعی از دوران بارداری دچار یبوست میشود. تغییرات هورمونی در بدن که ادامه بارداری را ممکن میسازد، میتواند احتمال ابتلا به یبوست را افزایش دهد. اما برای درمان یبوست در بارداری چه اقداماتی میتوان انجام داد؟
ﻋﻼﺋم ﯾﺑوﺳت در ﺑﺎرداری
دفع مدفوع احساس رضایتبخشی به همراه دارد. یبوست دقیقاً برعکس است. وقتی میتوانید بگویید که یبوست دارید که:
فقط یک یا دو بار در هفته میتوانید مدفوع کنید.
برای دفع مدفوع زور میزنید و شکمتان متورم و گازدار است.
مدفوع شما گلوله گلوله و سفت است.
احساس تخلیه ناقص دارید.
ممکن است مدفوع آنقدر خشک باشد که دفع آن دردناک باشد.
درﻣﺎن ﯾﺑوﺳت در ﺑﺎرداری
شما نمیتوانید جلوی هورمونهای بارداری را بگیرید که دفع مدفوع را برای شما سختتر میکنند، اما میتوانید تغییرات دیگری ایجاد کنید که به درمان یبوست در بارداری کمک میکند:
روزانه ۲۵ تا ۳۰ گرم غذاهای غنی از فیبر بخورید. فیبر مدفوع شما را نرم میکند تا دفع آن آسانتر شود. میتوانید فیبر را از میوهها، سبزیجات، غلات کامل، لوبیا، نخود فرنگی و عدس دریافت کنید. برای خواندن برچسبهای مواد غذایی وقت بگذارید تا ببینید روزانه چند گرم دریافت میکنید. اگر یبوست دارید، ممکن است به خاطر این باشد که به اندازه کافی فیبر مصرف نمیکنید.
روزانه هشت تا ۱۲ لیوان آب بنوشید. هشت لیوان آب حداقل مقدار مورد نیاز شما در دوران بارداری است. برای حمایت از بارداری و نرم کردن مدفوع خود به مایعات بیشتری نسبت به حالت معمول نیاز دارید. آب بهترین است، اما نوشیدنیهای دیگر نیز میتوانند کمک کنند.
شیر کمچرب، اسموتی، چای و آبمیوههای بدون شکر افزوده گزینههای خوبی هستند. مقاله خوردن شیر در بارداری را بخوانید.
سه بار در هفته، هر بار ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ورزش متوسط انجام دهید. در دوران بارداری، تحرک کمتر امری عادی است. شما وزن اضافی حمل میکنید. بارداری میتواند به ناحیه لگن و مفاصل شما فشار وارد کند که ممکن است تحرک را دشوار کند. اما اگر یبوست دارید، نشستن برای روده شما خوب نیست. با پزشک خود در مورد تمریناتی که برای شما بیخطر هستند و میتوانند به تقویت عضلات روده شما کمک کنند، صحبت کنید.
یک ویتامین دوران بارداری متفاوت را امتحان کنید. آهن موجود در ویتامین دوران بارداری شما ممکن است برای دستگاه گوارش شما بیش از حد باشد. پزشک شما میتواند ویتامین دیگری با آهن کمتر پیشنهاد کند.
حتما بخوانید: اسهال در بارداری
ﻋﻠت ﯾﺑوﺳت در ﺑﺎرداری چیست؟
طبق گفته انجمن بارداری آمریکا، یبوست تا ۵۰٪ از زنان باردار را تحت تأثیر قرار میدهد. این مشکل میتواند در هر مرحلهای از بارداری رخ دهد، اما اغلب در سه ماهه اول شروع میشود و ممکن است در طول بارداری ادامه یابد. دلایل اصلی یبوست در بارداری عبارتند از:
تغییرات هورمونی
بدن شما در دوران بارداری هورمون پروژسترون بیشتری تولید میکند. پروژسترون رودهها را شل میکند و باعث میشود برای دفع مواد زائد به درستی کار نکنند. هر چه غذا بیشتر در روده شما بماند، زمان بیشتری برای جذب رطوبت از آن دارد. بنابراین مواد زائد خشک میشوند و هنگام تلاش برای دفع مدفوع، دفع آنها دشوار میشود.
مکملهای آهن
آهنی که از ویتامین دوران بارداری دریافت میکنید، میتواند تجزیه غذا را برای باکتریهای روده دشوارتر کند. در نتیجه مواد زائد میتوانند جمع شوند و باعث یبوست شما شوند.
سبک زندگی
رژیم غذایی، میزان مایعاتی که هر روز مینوشید و میزان ورزشی که انجام میدهید، همگی در ایجاد یبوست نقش دارند. بسیاری از زنان باردار به اندازه کافی فیبر نمیخورند و آب کافی نمینوشند.
رشد رحم و جنین
با پیشرفت بارداری، رحم در حال بزرگ شدن میتواند به رودهها فشار وارد کند و روند دفع را کندتر کند. از طرفی جنین در حال رشد هم رحم شما را سنگینتر میکند. این وزن اضافی میتواند فشار بیشتری به رکتوم و روده شما وارد کند و خروج مواد زائد از بدن را دشوارتر کند.
تنظیم عادات دفع
از نادیده گرفتن سیگنالهایی که نشان میدهند باید بدون تأخیر به توالت بروید، خودداری کنید. عادت کنید که هر روز، بعد از ۳ وعده غذایی اصلی، ۵ تا ۱۰ دقیقه راحت روی توالت بنشینید. یک کتاب یا مجله همراه داشته باشید. سعی کنید با آرامش روی توالت چمباتمه بزنید.
ﺑرای ﯾﺑوﺳت در ﺑﺎرداری چی ﺑﺧورﯾم
خوردن غذاهای سرشار از فیبر میتواند به جلوگیری از یبوست کمک کند. شما باید روزانه حدود ۲۵ تا ۳۵ گرم فیبر مصرف کنید. اینکه این مقدار معادل چه مقدار فیبر در غذای واقعی است، ممکن است شما را شگفتزده کند.
غذاهای سرشار از فیبر عبارتند از:
میوههایی مانند سیب، تمشک، توت فرنگی و انبه. برای مرجع، یک سیب متوسط حدود ۴ گرم فیبر دارد.
سبزیجات مانند کلم بروکلی، هویج، کنگر فرنگی و چغندر. یک فنجان کلم بروکلی حاوی حدود ۳ گرم فیبر است (بیشتر آن در ساقه است، نه گلچه آن).
نانهای سبوسدار و برخی غلات. یک برش نان گندم کامل حاوی حدود ۲ گرم فیبر است.
حبوباتی مانند لوبیا سیاه و لوبیا قرمز و عدس. یک فنجان لوبیا سیاه حدود ۱۵ گرم فیبر دارد.
مواد غذایی حاوی پروبیوتیک استفاده کنید. پروبیوتیکها میتوانند به شما کمک کنند تا دفعات بیشتری مدفوع کنید. این مکملها حاوی باکتریهای مفیدی مانند لاکتوباسیلوس یا بیفیدوباکتریوم هستند که میتوانند به حرکت سریعتر غذا در بدن کمک کنند. همچنین به طور طبیعی مدفوع را نرم میکند و دفع آن را آسانتر میکند. سعی کنید یک وعده ماست تخمیری یا یک نوشیدنی ماست طبیعی را به برنامه صبحگاهی خود اضافه کنید. اگر هوس چیزی شور دارید، ترشیهای تخمیر شده منبع عالی پروبیوتیکها هستند. قبل از نصرف ترشی مقاله ترشی در بارداری را بخوانید.
یبوست در بارداری و جنسیت جنین ارتباط دارد؟
از نظر علمی، یبوست مادر تأثیر مستقیمی بر تعیین جنسیت جنین ندارد. مطالعات معتبر نشان دادهاند که یبوست در بارداری عمدتاً ناشی از تغییرات هورمونی، کاهش حرکات روده و فشار ناشی از رحم است و به جنسیت جنین ارتباطی ندارد.
خطرات یبوست در بارداری
ابتلا به یبوست در بارداری معمولا هیچ عارضه طولانی مدتی ایجاد نمیکند. فشاری که به دلیل یبوست در شکم شما ایجاد میشود هرچند برای شما ناراحتکننده است، اما بر جنین تأثیری نخواهد گذاشت. جنین در کیسه آمنیوتیک پر از مایع خود به خوبی محافظت میشود. اما یبوست میتواند منجر به عوارض جانبی ناخوشایندی مانند موارد زیر شود:
هموروئید
شقاق مقعد
احتباس مدفوع.
درمان یبوست بارداری در طب سنتی
در طب سنتی، درمان یبوست در بارداری معمولاً با ترکیبی از اصلاح رژیم غذایی، افزایش مصرف مایعات و استفاده از داروهای گیاهی ملایم انجام میشود، به گونهای که برای مادر و جنین ایمن باشد. برخی از راهکارهای معمول عبارتند از:
مصرف فیبر طبیعی: میوههای تازه مانند سیب، گلابی، زردآلو، و سبزیجات سبز برگ مثل کاهو و اسفناج که حرکات روده را تحریک میکنند.
میوههای خشک و مغزها: مانند آلو، کشمش، انجیر و گردو که اثر ملین ملایم دارند.
آب و مایعات کافی: نوشیدن آب ولرم، دمنوشهای گیاهی ملایم مثل نعناع و بابونه.
روغنهای طبیعی: مصرف مقدار کمی روغن زیتون یا کنجد به صورت ناشتا برای روان شدن رودهها.
داروی یبوست در بارداری
اگر نمیتوانید از طریق تغییر سبک زندگی یبوست خود را تسکین دهید، پزشک شما ممکن است یک نرمکننده مدفوع یا یک مکمل فیبر تجویز کند که میتواند کمک کند. اما همیشه قبل از مصرف هرگونه ملین یا مکمل، با پزشک خود مشورت کنید و از درمانهای خانگی برای یبوست، مانند روغن کرچک یا روغن معدنی، خودداری کنید، مگر اینکه پزشک شما مصرف آنها را توصیه کند.
برخی از ملینها میتوانند باعث کمآبی بدن و عدم تعادل الکترولیتهای شما شوند. به همین دلیل بسیار مهم است که مطمئن شوید ملین مناسب و برای مدت زمان مناسب مصرف میکنید.
آﯾﺎ میتوانم از ﯾﺑوﺳت در ﺣﯾن ﺑﺎرداری ﺟﻠوگیری کنم؟
شما میتوانید با انجام همان کارهایی که برای مدیریت یبوست انجام میدهید، خطر ابتلا به یبوست را کاهش دهید. به میزان فیبری که میخورید و مایعاتی که مینوشید توجه کنید. ورزشی را برنامهریزی کنید که برای شما قابل انجام باشد. پیادهروی، شنا، یوگای بارداری و ایروبیک سبک، همگی گزینههای خوبی برای فعال نگه داشتن روده شما هستند.
درﻣﺎن ﯾﺑوﺳت در ﺑﺎرداری ﺑﺎ ﺧﺎکﺷﯾر امکان پذﯾر اﺳت
بله، در طب سنتی استفاده از خاکشیر یکی از روشهای ایمن و مؤثر برای درمان یبوست در دوران بارداری محسوب میشود، مشروط بر این که با دستور مناسب و در حد اعتدال مصرف شود. خاکشیر با جذب آب و نرم کردن مدفوع، حرکات روده را تسهیل میکند و معمولاً عوارض جانبی خاصی ندارد. بهترین روش مصرف آن، ترکیب خاکشیر با آب ولرم یا کمی شربت طبیعی (مثل عسل یا شیره انگور) و نوشیدن ناشتا است.
یبوست ﺑﻌد از زاﯾﻣﺎن
یبوست پس از زایمان یکی از مشکلات شایع در زنان است و معمولاً به دلیل ترکیبی از تغییرات هورمونی، کاهش فعالیت بدنی، درد و ترس از زور زدن بر اثر آسیب یا بخیههای پرینه ایجاد میشود. این وضعیت میتواند منجر به ناراحتی مقعدی، درد هنگام دفع و حتی ایجاد شقاق یا هموروئید شود.
مدیریت یبوست پس از زایمان شامل افزایش مصرف مایعات و فیبر غذایی، فعالیت بدنی سبک، و در صورت نیاز استفاده از نرمکنندههای مدفوع ایمن است. داروهای نرمکننده مانند دوکوسات معمولاً در دوران شیردهی نیز بیخطر محسوب میشوند، زیرا به میزان کمی جذب بدن میشوند و تأثیر منفی بر نوزاد ندارند. رعایت این روشها به بهبود سریعتر وضعیت گوارشی مادر و کاهش عوارض مقعدی پس از زایمان کمک میکند.
درﻣﺎن زﺧم ﻣﻘﻌدی در اﺛر ﯾﺑوﺳت در ﺑﺎرداری
زخم مقعدی یا شقاق مقعدی در دوران بارداری معمولاً ناشی از یبوست و زور زدن هنگام دفع مدفوع است و میتواند باعث درد و خونریزی خفیف شود. درمان این وضعیت در بارداری شامل روشهای غیرجراحی و پیشگیری از یبوست است:
نرم کردن مدفوع: مصرف کافی فیبر (میوه، سبزیجات، غلات سبوسدار) و مایعات به کاهش فشار هنگام دفع کمک میکند.
نرمکنندههای مدفوع: در صورت نیاز، میتوان از نرمکنندههای مدفوع ایمن دوران بارداری مانند دوکوسات استفاده کرد.
حمام نشسته با آب ولرم: چند بار در روز و بعد از هر اجابت مزاج، برای تسکین درد و التهاب.
پرهیز از زور زدن: سعی کنید دفع مدفوع را با آرامش و بدون فشار شدید انجام دهید.
مرطوبکنندهها و پمادهای ملایم: پمادهای حاوی عصاره گیاهی یا روغنهای طبیعی برای کاهش التهاب و تسکین درد، با تأیید پزشک، قابل استفاده هستند.
با رعایت این روشها، بیشتر شقاقهای مقعدی دوران بارداری بهبود مییابند و از بروز مشکلات جدی جلوگیری میشود.
چه زمانی ﺑﺎﯾد به پزشک مراجعه کرد
در صورتی که یبوست در بارداری با وجود تنظیم رژیم غذایی ادامه داشته باشد، مادر باید در صورت بروز درد شکم فوراً به پزشک مراجعه کند تا به موقع درمان شود.
گاهی اوقات یبوست در دوران بارداری میتواند نشانه مشکل دیگری باشد. اگر یبوست شدید دارید که با درد شکم همراه است، با اسهال متناوب میشود، یا مخاط یا خون دفع میکنید، فوراً با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا یبوست تا آخر بارداری ادامه دارد یا از بین میرود؟
یبوست در بعضی افراد تا اواخر بارداری ادامه پیدا کند، چون هورمونها، کاهش حرکت روده و فشار رحمِ بزرگشده روی رودهها که عامل اصلی یبوست است تا پایان بارداری ادامه خواهد داشت.
نداشتن یبوست در بارداری طبیعی است؟
بله، هرچند یبوست در بارداری شایع است اما همه زنان باردار آن را تجربه نمیکنند؛ اگر دفع طبیعی، بدون درد و بدون زور زدن دارید، نشانه مشکل نیست و شما مادر خوش شانس هستید!
یبوست و خونریزی در بارداری نشانه چیست؟
اگر خون روشن بعد از دفع و همراه زور زدن باشد، اغلب ناشی از شقاق مقعدی یا بواسیر است اما هر خونریزی مقعدی مکرر، شدید، همراه درد زیاد و یا خون تیره باید توسط پزشک بررسی شود.
درمان سریع یبوست در بارداری چه راهی است؟
سریعترین و ایمنترین راه برای برطرف کردن یبوست، افزایش مصرف مایعات، مصرف فیبر مثل میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل، تحرک و در صورت تأیید پزشک استفاده از داروهای نرمکننده مدفوع است.
درمان خانگی یبوست در بارداری امکانپذیر است؟
بله، یبوست در بارداری در موارد خفیف اغلب با رژیم پرفیبر، آب کافی، پیادهروی، مصرف سبزیجات و برنامه منظم دفع بهتر میشود.
یبوست در بارداری از چند ماهگی شروع میشود؟
زمان شروع یبوست در بارداری برای هر فرد فرق دارد؛ ممکن است از سهماهه اول به علت تغییرات هورمونی شروع شود یا در ماههای آخر با بزرگ شدن رحم بیشتر شود.
آیا یبوست در بارداری برای جنین خطرناک است؟
خودِ یبوست معمولاً برای جنین خطرناک نیست و بیشتر باعث ناراحتی مادر، نفخ، درد مقعدی، شقاق یا بواسیر میشود. نگرانی زمانی است که با درد شدید شکم، استفراغ، تب، خونریزی قابلتوجه یا ناتوانی در دفع گاز و مدفوع همراه باشد که نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
درمان درد مقعدی در اثر یبوست در بارداری چیست؟
برای بهبود بواسیر و درد مقعدی، کمپرس سرد، ورزش، تمیز کردن ملایم با دستمال مرطوب و پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی کمک کننده است.
بهترین صبحانه برای یبوست در بارداری چیست؟
صبحانه خوب برای رفع یبوست در بارداری میتواند شامل جو دوسر یا نان سبوسدار، میوههایی مثل سیب، گلابی، تمشک، چند عدد آلو یا آب آلو، ماست و آب کافی باشد.
جمع بندی
ممکن است لازم باشد برای مدیریت یبوست در بارداری تغییراتی ایجاد کنید. کارهای زیادی وجود دارد که شما و پزشکتان میتوانید برای کمک به تسکین آن انجام دهید. غذاهایی که میخورید، مایعاتی که مینوشید، ورزشی که انجام میدهید و داروهایی که مصرف میکنید، همگی در زمان مراجعه به دستشویی تفاوت ایجاد میکنند. عادتهای خوب را در خود ایجاد کنید تا خاطرات بارداری شما شامل رنج کشیدن از حرکات ناراحتکننده روده نباشد!






















