با اسهال در بارداری چه کنیم؟ 

اسهال در بارداری یکی از ناراحتی‌های ناگواری است که ممکن است تجربه شود. اسهال به معنای واقعی کلمه به معنای جاری شدن است و به عنوان داشتن سه یا چند بار دفع مدفوع شل یا مایع در یک دوره ۲۴ ساعته تعریف می‌شود. 

نگرانی اصلی در مورد اسهال در بارداری این است که بدن دچار کم آبی شود. اسهال به ندرت تهدید کننده زندگی است اما نباید آن را خیلی ساده گرفت، به خصوص در دوران بارداری. در این مقاله، در مورد اینکه آیا اسهال در دوران بارداری طبیعی است و علل احتمالی آن بحث می‌کنیم. همچنین زمان مراجعه به پزشک، درمان‌های خانگی و داروها را شرح خواهیم داد. 

آﯾﺎ اﺳﮭﺎل در ﺑﺎرداری طبیعی است؟

اسهال یک بیماری بسیار شایع است که می‌تواند هر کسی، از جمله زنان باردار را تحت تأثیر قرار دهد. در دوران بارداری، اسهال ممکن است ناشی از تغییرات هورمونی یا جسمی باشد. با این حال، می‌تواند به بارداری نیز ربطی نداشته باشد و ناشی از عفونت یا اختلال روده‌ای زمینه‌ای باشد.

علت اسهال در بارداری

تغییرا عادات غذایی 

وقتی به تازگی متوجه می‌شوید که باردار هستید، ممکن است تغییرات ناگهانی در رژیم غذایی خود ایجاد کنید تا مطمئن شوید که کودک شما مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت می‌کند. اگر غذایی را که می‌خورید تغییر دهید، گاهی اوقات می‌تواند باعث ناراحتی معده یا اسهال در بارداری شود. دلیل دیگر بروز اسهال این است که برخی از زنان باردار به غذاهای خاصی حساس می‌شوند. این غذاها می‌توانند غذاهایی باشند که قبلاً اغلب خورده‌اید، اما خوردن آن‎ها در دوران بارداری می‌تواند باعث معده درد در بارداری یا اسهال شود.

ویتامین‌های دوران بارداری

مصرف ویتامین‌های دوران بارداری برای سلامتی شما و همچنین سلامت کودک در حال رشد شما مفید است. اما این ویتامین‌ها ممکن است معده شما را ناراحت کرده و علت اسهال در بارداری باشند.

تغییرات هورمونی

یکی دیگر از دلایل اسهال در بارداری، طبق معمول همه عوارض بارداری، تغییرات هورمونی است. یکی از تغییراتی که می‌تواند باعث اسهال شود، افزایش سطح پروستاگلاندین است. پروستاگلاندین‌ها، مانند اکسی‌توسین، به تحریک انقباضات رحم کمک می‌کنند اما می‌توانند حرکت در امتداد دستگاه گوارش را نیز افزایش دهند. اگر مدفوع خیلی سریع از روده‌ها عبور کند، می‌تواند منجر به اسهال شود. هر زن بارداری این تغییرات هورمونی را دارد، اما برخی از آن‌ها در اوایل بارداری خود به دلیل این تغییرات دچار اسهال می‌شوند.

عفونت دستگاه گوارش

 عفونت باکتریایی یا ویروسی نیز می‌تواند باعث اسهال در بارداری شود که طبیعی نیست و نیاز به درمان دارد. مصرف غذا یا آب آلوده، همراه با سیستم ایمنی ضعیف‌تر، به باکتری‌ها اجازه می‌دهد تا به راحتی وارد بدن شوند و باعث اسهال در زنان باردار شوند.علاوه بر مدفوع شل و آبکی، افراد مبتلا به اسهال عفونی ممکن است علائمی مثل مدفوع خونی، استفراغ و حالت تهوع در بارداری، تب و لرز و یا سرگیجه یا سبکی سر را تجربه کنند. 

اختلالات روده

اسهال مزمن در بارداری می‌تواند نشانه‌ای از یک اختلال روده‌ای زمینه‌ای باشد، مانند:

بیماری‌های التهابی روده، از جمله بیماری کرون و کولیت اولسراتیو

سندرم روده تحریک‌پذیر

بیماری سلیاک

رشد بیش از حد باکتری‌های روده کوچک.

حتما بخوانید: یبوست در بارداری

علائم اسهال در بارداری

اگر در یک روز سه یا بیشتر دفع مدفوع شل را تجربه می‌کنید، ممکن است اسهال داشته باشید. اسهال در دوران بارداری بسته به علت می‌تواند از ۱ تا ۱۰ روز طول بکشد.

اسهال اغلب با استفراغ همراه است، به خصوص در مواردی که ناشی از عفونت‌های باکتریایی مانند وبا یا روتاویروس باشد. علائم شایع درد شکم ناشی از اسهال شامل درد اطراف ناف، گاهی شدید، و میل مکرر به دفع مدفوع شل است. نگران‌کننده‌ترین مسئله این است که درد شکم می‌تواند انقباضات رحم را تحریک کند و ایمنی جنین را تهدید کند.

خطرات اسهال در بارداری 

زنان باردار سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند و این مسئله باعث می‌شود که مادران باردار نسبت به موارد معمول بیش‌تر در معرض اسهال شدید قرار گیرند و سطح خطر را افزایش دهند. علاوه بر تأثیر بر بدن مادر، اگر مادر در دوران بارداری اسهال داشته باشد، جنین نیز رنج می‌برد. خستگی، اشتهای کم و خستگی مادر می‌تواند منجر به سوء تغذیه جنین، کندی رشد و حتی مرده‌زایی شود. بنابراین، در صورت ابتلا به اسهال در بارداری باید به سرعت به دنبال درمان باشید.  

برای اسهال در بارداری چه بخوریم؟ 

اولین سوال هر مادر بارداری که درگیر اسهال است این است که برای اسهال در بارداری چه بخوریم؟ در صورت ابتلا به اسهال در بارداری، فرد می‌تواند با نوشیدن مقدار زیادی آب از کم‌آبی بدن جلوگیری کند. همچنین نوشیدن مایعات حاوی الکترولیت، مانند موارد زیر هم مهم است:

آبگوشت و سوپ‌های رقیق

نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت مثل نوشیدنی های ورزشی

آبمیوه‌ها

نوشابه‌های بدون کافئین

برای زنان بارداری که دچار کم‌آبی شدید هستند، پزشک ممکن است محلول خوراکی آبرسانی را پیشنهاد کند.

اﺳﮭﺎل در ﻣﺎه آﺧر ﺑﺎرداری  نشانه چیست

اسهال در بارداری ماه آخر چندان غیرمعمول نیست و با نزدیک شدن به تاریخ زایمان، احتمال بروز آن بیش‎تر می‌شود. این عارضه می‌تواند نشانه نزدیک بودن زایمان باشد و می‌تواند درست قبل از زایمان یا چند هفته قبل از زایمان رخ دهد. تصور می‌شود که این امر با تغییرات هورمونی که بدن را برای زایمان آماده می‌کنند، مرتبط است.

اگر در طول سه ماهه سوم بارداری خود دچار اسهال هستید، به این معنی نیست که نوزاد شما همین الان به دنیا می‌آید، بنابراین نباید نگران باشید. این فقط راهی است که بدن برخی از زنان برای زایمانی که قرار است در مقطعی شروع شود، آماده می‌شود.

درمان فوری اسهال در بارداری

درمان اسهال در بارداری به علت آن بستگی دارد. اگر اسهال به دلیل عفونت باکتریایی مانند سالمونلا یا استافیلوکوک باشد، پزشک ممکن است تجویز آنتی‌بیوتیک‌های بی‌خطر برای جنین را در نظر بگیرد. موارد اسهال خفیف به خودی خود فقط با محلول‌های خوراکی آبرسانی و جبران آب بدن برطرف می‌شوند.

با این حال، اگر اسهال به کم‌آبی شدید منجر شود، بسیار خطرناک می‌شود. بنابراین، اگر یک زن باردار درد شکم و اسهال را تجربه کند، به خصوص در سه ماهه اول، باید در اسرع وقت برای دریافت داروی مناسب، دوز مناسب و بهبودی سریع به پزشک مراجعه کند. خوددرمانی نکنید و از داروهای توصیه شده توسط دیگران استفاده نکنید، زیرا بسیاری از داروها می‌توانند به جنین آسیب برسانند.

روش‎های درمان خانگی اسهال در بارداری

اگر اسهال شما خفیف است و پزشک تشخیص داده علت آن عفونی نیست. می‌توانید از درمان‌های خانگی برای بهبود اسهال کمک بگیرید. در اکثر موارد اسهال بدون درمان برطرف می‌شود اما اگر می‌خواهید برخی از درمان‌های خانگی را برای درمان فوری اسهال در بارداری امتحان کنید، می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

مایعات کافی بنوشید

مدفوع آبکی و شل روده، مایعات زیادی را از بدن شما دفع می‌کند. کم‌آبی بدن می‌تواند به سرعت اتفاق بیفتد و عوارض جدی ایجاد کند، به خصوص اگر باردار باشید. بهتر است برای جایگزینی مایعاتی که در اثر اسهال از دست داده‌اید، آب بنوشید. می‌توانید آبمیوه و آبگوشت بنوشید تا برخی از الکترولیت‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی از دست رفته بدن خود را جایگزین کنید. سعی کنید از نوشیدن نوشیدنی‌هایی با قند بالا خودداری کنید. برچسب‌های تغذیه‌ای را با دقت بخوانید تا میزان مصرف قند خود را محدود کنید.

رژیم غذایی خود را تغییر دهید

سعی کنید به خوردن غذاهای ملایم پایبند باشید. رژیم غذایی BRAT اغلب برای مشکلات معده، از جمله اسهال، توصیه می‌شود. رژیم غذایی BRAT شامل موارد زیر است:

خوردن موز در بارداری

برنج

سس سیب

نان تست

گروه‌های غذایی خاصی می‌توانند اسهال را بدتر کنند. سعی کنید مصرف آنها را محدود کنید؛ مثل:

غذاهای سرخ شده

غذاهای پر قند

غذاهای پرچرب

لبنیات.

قرص ضد اسهال در بارداری

در دوران بارداری، مشورت با پزشک قبل از مصرف هر داروی جدید بسیار مهم است. تحقیقات انجام شده، هیچ ارتباطی بین مصرف لوپرامید (قرص اسهال) در سه ماهه اول بارداری و ناهنجاری‌های عمده جنینی نشان نداده است. لوپرامید یک داروی بدون نسخه موثر برای درمان اسهال کوتاه مدت است.

با این حال مصرف داروهای ضد اسهال دیفنوکسیلات-آتروپین (لوموتیل) یا بیسموت ساب‌سالیسیلات (پپتو-بیسمول) در دوران بارداری توصیه نمی‌شود. تحقیقات یافته‌هایی را گزارش می‌دهند که نشان می‌دهد لوموتیل می‌تواند در سه ماهه دوم و سوم به جنین آسیب برساند. پپتو-بیسمول هم ممکن است خطر وزن کم هنگام تولد، خونریزی نوزادی و مرگ و میر پری‌ناتال را افزایش دهد.

روش‌های پیش‌گیری از اسهال در بارداری

برخی اقدامات می‌تواند به زنان باردار در کاهش خطر اسهال کمک کند:

همیشه غذای تازه پخته شده بخورید و از خوردن غذای خام یا نیم‌پز خودداری کنید.

هنگام مصرف یخ، آب آشامیدنی یا آبمیوه تازه که ممکن است تمیز نباشد، احتیاط کنید.

با رعایت بهداشت و شستن دست‌ها هر بار پس از استفاده از توالت و قبل و بعد از آشپزی، بهداشت را رعایت کنید.

نشیمنگاه توالت و دکمه‌های سیفون را با الکل یا مواد ضدعفونی‌کننده تمیز کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

دل پیجه و اسهال در بارداری می‌تواند منجر به کم‌آبی شدید و سوءتغذیه شود که می‌تواند هم برای مادر و هم برای جنین مضر باشد. یک زن باردار در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید فوراً تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد:

مدفوع حاوی خون یا چرک

اسهالی که بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد

شش بار یا بیش‎تر دفع مدفوع شل در یک دوره ۲۴ ساعته

تب ۳۹ درجه سانتی‎گراد یا بالاتر

استفراغ مکرر

درد شدید در رکتوم یا شکم

علائم کم‌آبی بدن، مانند ادرار تیره، تشنگی، خشکی دهان، احساس سرگیجه یا کاهش دفعات ادرار.

سوالات متداول

آیا اسهال در بارداری موجب سقط جنین می‌شود؟

اسهال خفیف و کوتاه‌مدت در بارداری معمولاً به‌تنهایی باعث سقط جنین نمی‌شود. نگرانی اصلی، کم‌آبی بدن یا وجود عفونت‌های جدی است. بعضی عفونت‌های غذایی مثل لیستریا در بارداری می‌توانند خطرناک باشند و با پیامدهایی مثل از دست رفتن بارداری همراه شوند.

اسهال در بارداری چقدر شایع است؟

اسهال در بارداری ممکن است رخ دهد، اما معمولاً به اندازه تهوع یا یبوست از علائم شاخص بارداری نیست.

اسهال صبحگاهی در بارداری خطرناک است؟

اگر اسهال صبحگاهی خفیف، کوتاه‌مدت و بدون تب، خونریزی، درد شدید یا علائم کم‌آبی باشد، معمولاً خطرناک محسوب نمی‌شود و می‌تواند به تغییرات غذایی، حساسیت گوارشی یا عفونت خفیف مربوط باشد. اما اگر بیش از یکی‌دو روز ادامه پیدا کند یا با استفراغ شدید، ادرار کم و تیره، سرگیجه یا ضعف همراه شود، نیاز به تماس با پزشک دارد.

اسهال در بارداری و جنسیت جنین ارتباط دارد؟

خیر، اسهال مادر هیچ ارتباط علمی با جنسیت جنین ندارد. جنسیت زیستی جنین بر اساس کروموزوم‌ های جنسی تعیین می‌شود، نه علائم گوارشی مادر.

اسهال سبز در بارداری و اسهال سیاه در بارداری نشانه چیست؟

مدفوع یا اسهال سبز می‌تواند به‌علت عبور سریع محتویات روده، مصرف سبزیجات سبز، رنگ‌های غذایی یا مکمل آهن دیده شود. مدفوع سیاه هم گاهی به‌علت آهن است، اما اگر سیاه، قیری، بدبو یا همراه با ضعف، سرگیجه یا درد شکم باشد، می‌تواند نشانه خونریزی گوارشی باشد و باید سریع بررسی شود. 

اسهال عفونی در بارداری چه علائمی دارد؟

اسهال عفونی معمولاً با دل‌پیچه، تهوع یا استفراغ، تب، بدن‌درد، ضعف، مدفوع آبکی و گاهی خون یا مخاط در مدفوع همراه می‌شود. اسهال عفونی در بارداری باید جدی گرفته شود، چون می‌تواند نشانه عفونت‌هایی باشد که نیاز به درمان دارند.

آیا استفاده از داروهای گیاهی برای اسهال در بارداری بی‌خطر است؟

گیاهی بودن دارو به معنی بی‌خطر بودن در بارداری نیست و بهتر است بدون نظر پزشک، ماما یا داروساز مصرف نشوند.

آیا اسهال در بارداری نشانه زایمان زودرس است؟

اسهال در بارداری به‌تنهایی معمولاً نشانه زایمان زودرس نیست، اما اگر همراه با انقباضات منظم، دردهای شبیه قاعدگی، فشار لگنی، کمردرد مداوم یا تغییر ترشحات واژن در بارداری باشد باید جدی گرفته شود.

جمع بندی

اسهال یک بیماری شایع است که می‌تواند هر کسی، از جمله زنان باردار را تحت تأثیر قرار دهد. تغییرات هورمونی، عفونت‌های روده و اختلالات زمینه‌ای روده، همگی می‌توانند علت اسهال در بارداری باشند.  اگرچه اکثر مشکلات گوارشی مانند اسهال معمولاً جدی نیستند، اما اگر علائم شدید یا مداوم داشته باشید، می‌توانند باعث عوارض بارداری شوند. اگر مشکلات گوارشی شما در عرض چند روز برطرف نشد یا همچنان بدتر شد، بهتر است تحت درمان قرار بگیرید. می توانید در مرکز مام به صورت اینترنتی با پزشکان متخصص مشورت نمایید.