فریز تخمک

روش کمک باروری فریز تخمک امروزه جهت حفظ قدرت باروری خانم ها مورد استفاده قرار می گیرد که طی آن تخمک های بالغ از تخمدان زن خارج گردیده، فریز و در نهایت ذخیره می گردد.

تا چه سنی می توان فریز تخمک انجام داد؟

سن یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر نتایج فریز تخمک است. به‌طور کلی، میزان موفقیت فریز تخمک در سنین پایین‌تر بیش‎تر است؛ زیرا با افزایش سن، کیفیت و تعداد تخمک‌ها به‌طور طبیعی کاهش پیدا می‌کند.

پس از ۳۵ سالگی و با افزایش سن، احتمال بارداری کاهش یافته و سبب ایجاد دغدغه در خانم‏ها می‏گردد در نتیجه روش کمک باروری فریز تخمک در این موارد می‏تواند بسیار کاربردی و سودمند باشد. مناسب ترین سن جهت فریز تخمک پیش از ۳۵ سالگی می باشد، اما تا ۴۰ سالگی نیز فریز تخمک قابل انجام است.

تخمک های فریز شده را می توان به مدت ده سال نگهداری نمود و تا سن ۴۹ سالگی تخمک های فریز شده قابل استفاده می‌باشند. تعداد تخمک های فریز شده می‎تواند بین ۶ تا ۱۵ عدد متغیر باشد. انجماد تخمک در هر دو مرحله نابالغ و بالغ قابل انجام است. تخمک‌های بالغ را به راحتی می‎توان فریز نمود، در حالی که فریز تخمک‎‌های نابالغ نتایج چندان رضایت بخشی نداشته‌اند و میزان تولد جنین‌هایی که با استفاده از تخمک‎‌های نابالغ تشکیل می‎گردند، بسیار اندک می‌باشد. 

کاربرد فریز تخمک

استفاده از تکنیک فریز تخمک برای همه خانم‌هایی که تصمیم به حفظ قدرت باروری خود در آینده دارند، توصیه می‌شود از جمله:

• خانم‌هایی که به سرطان مبتلا و نیاز به شیمی‎ درمانی دارند.
• خانم‌هایی که نیاز به جراحی های دارند که ممکن است به تخمدان‌ها آسیب برساند. 
• افرادی که در اثر جهش‏‌های ژنتیکی به بیماری‌هایی مانند سندرم ترنر و سندرم ایکس شکننده مبتلا هستند که منجر به نارسایی تخمدان‌ها می‌گردند.
• خانم‌هایی که دچار بیماری‌های مربوط به تخمدان می‌باشند که احتمال آسیب و کاهش ذخیره تخمدان در آن‌ها وجود دارد.
• زنانی که به دلایل مختلف مانند تحصیل، کار یا دلایل شخصی تمایل دارند تا بارداری خود را به تاخیر بیاندازند.
• افرادی که IVF انجام داده‌اند و به دلایل دیگری تمایلی به استفاده از تخمک‌های مازاد خود ندارند.
• افرادی که به بیماری کم خونی داسی شکل و بیماری های اتوایمیون از قبیل لوپوس مبتلا هستند.

مراحل فریز تخمک

فردی که متقاضی انجام فریز تخمک می‎باشد باید مراحل فریز تخمک را پشت سر بگذارد به این صورت که ابتدا باید به یک مرکز درمان ناباروری مراجعه نموده و در روز سوم سیکل قاعدگی آزمایشات هورمونی از قبیل آزمایش AMH و FSH , استرادیول و آزمایشات مربوط به بیماری های عفونی مانند اچ آی وی HIV و هپاتیت را انجام دهد. انجام سونوگرافی جهت بررسی وضعیت تخمدان ها و فولیکول ها نیز توصیه می‌گردد. پس از انجام بررسی های اولیه، دیگر مراحل فریز تخمک به ترتیب زیر انجام می‎گیرند.

1.مرحله تحریک تخمدان

در این مرحله از داروهای محرک تخمک گذاری مانند داروهای حاوی FSH ، HMG و داروهای آگونیست و آنتاگونیست هورمون آزاد کننده گونادوتروپین جهت تحریک تخمدان استفاده می‎شود تا به جای یک تخمک، تعداد تخمک‎های بیش‎تری در یک سیکل قاعدگی تولید و بالغ شوند. هنگام استفاده از داروهایی که جهت تحریک تخمدان تجویز می‎شوند، فرد متقاضی باید چندین بار به پزشک متخصص خود جهت انجام سونوگرافی برای بررسی تعداد و اندازه فولیکول‎ها مراجعه نماید.

2.عمل تخمک گیری یا پانکچر

عمل تخمک‏ گیری نیز از مراحل فریز تخمک می‏باشد که طی آن با کمک سونوگرافی، توسط یک سوزن توخالی نازک فولیکول‎ های مناسب و بالغ از تخمدان خارج می‎شوند. هرچه میزان تخمک‎‌های گرفته شده بیش‎تر باشد میزان موفقیت فریز تخمک بیش‎تر خواهد بود. در عمل تخمک گیری از آرام بخش یا بیهوشی سبک جهت کاهش درد استفاده می شود.

3.فریز یا انجماد تخمک

پس از عمل تخمک گیری، تخمک‏‌های دریافت شده در تانک نیتروژن مایع در دمای منفی 196 درجه نگهداری می‎شوند تا از فعالیت بیولوژیکی تخمک‎‌ها جلوگیری شود. این تانک‌ها هیچ نیازی به برق ندارند و می توانند برای مدت طولانی تخمک ها را نگهدارند. فریز یا انجماد تخمک‌ها به دو صورت انجماد آهسته و انجماد شیشه سازی یا سریع انجام می‌گیرد.

در روش انجماد آهسته ابتدا از غلظت‎‌های کم ماده Cryoprotectants (موادی با غلظت بالا که از تشکیل بلور یخ در داخل سلول‎ها جلوگیری می‌نمایند) استفاده می‎شود و سپس درجه حرارت به تدریج کاهش می‎یابد، در نتیجه متابولیسم سلول‎‌های تخمک کم شده و بعد از آن از غلظت بیش‎تری از ماده مربوطه استفاده می‎گردد.

در روش انجماد شیشه سازی یا سریع، از غلظت بالای Cryoprotectants استفاده می‎شود و فرآیند انجماد به سرعت انجام می‎گیرد در نتیجه از تشکیل بلورهای یخ در داخل سلول‌ها جلوگیری می‌شود.

4.استفاده از تخمک فریز شده

پس از انجام مراحل فریز تخمک، در صورتی که فرد تصمیم به بارداری بگیرد، مرحله بارور کردن تخمک فریز شده انجام می‎گردد؛ به این صورت که پس از اینکه تخمک از حالت فریز شده خارج گردید در شرایط آزمایشگاهی با استفاده از تکنیک میکرواینجکشن ICSI (تزریق درون سیتوپلاسمی اسپرم) با اسپرم لقاح داده می‎شود.

آمادگی های لازم قبل از فریز تخمک

آمادگی قبل از فریز تخمک یکی از مراحل مهمی است که می‌تواند بر روند درمان و نتایج آن تأثیرگذار باشد. عواملی مانند سن، تغذیه، سبک زندگی و وضعیت سلامت عمومی در کیفیت تخمک‌ها و پاسخ تخمدان‌ها به داروهای تحریک تخمک‌گذاری نقش دارند. به همین دلیل، آگاهی از اقدامات ضروری پیش از شروع فرایند فریز تخمک می‌تواند به شما کمک کند تا با آمادگی بیشتری وارد این مسیر شوید. در ادامه، به نکات مهم برای آمادگی قبل از فریز تخمک می‌پردازیم.

تغذیه خود را برای حفظ سلامت باروری بهبود دهید

داشتن یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از مواد مغذی به تنظیم هورمون‌ها و حفظ کیفیت تخمک‌ها کمک می‌کند. در ماه‌های منتهی به فریز تخمک، بهتر است مصرف مواد غذایی سالم مانند سبزیجات تازه، میوه‌ها، پروتئین‌های کم‌چرب، غلات کامل و چربی‌های مفید را در اولویت قرار دهید.

کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، قند اضافی و چربی‌های ترانس می‌تواند به بهبود عملکرد تخمدان‌ها کمک کند. همچنین، نوشیدن آب کافی و داشتن وعده‌های غذایی منظم به حفظ تعادل هورمونی بدن کمک می‌کند؛ موضوعی که در طول دوره تحریک تخمدان اهمیت زیادی دارد.

سبک زندگی سالم داشته باشید و استرس را مدیریت کنید

عوامل مرتبط با سبک زندگی می‌توانند بر باروری و نحوه پاسخ بدن به درمان تأثیر بگذارند. انجام منظم ورزش‌های سبک تا متوسط به بهبود گردش خون و تعادل هورمونی کمک می‌کند؛ اما در طول دوره تحریک تخمدان باید از انجام ورزش‌های شدید و سنگین خودداری کرد.
استرس مزمن می‌تواند بر هورمون‌های تولیدمثل تأثیر بگذارد. بنابراین، استفاده از روش‌های مدیریت استرس مانند یوگای ملایم، مدیتیشن و تمرین‌های ذهن‌آگاهی می‌تواند مفید باشد. همچنین، داشتن خواب کافی و باکیفیت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به بازیابی توان بدن و حفظ سلامت هورمونی کمک می‌کند.

از مصرف سیگار، الکل بیش‌ازحد و قرار گرفتن در معرض مواد سمی محیطی خودداری کنید

مصرف سیگار و نوشیدن بیش‌ازحد الکل از عواملی هستند که می‌توانند تأثیر منفی بر کیفیت تخمک‌ها و نتایج درمان‌های باروری داشته باشند. کاهش یا قطع این عادت‌ها پیش از شروع درمان ممکن است به دستیابی به نتایج بهتر در فرایند فریز تخمک کمک کند. همچنین، محدود کردن تماس با مواد سمی محیطی، مانند برخی ترکیبات شیمیایی موجود در پلاستیک‌ها، محصولات آرایشی و مواد شوینده خانگی، می‌تواند مفید باشد. انتخاب محصولات و جایگزین‌های کم‌ضررتر، تا حد امکان، به حفظ سلامت عمومی و سلامت دستگاه تولیدمثل کمک می‌کند.

از نظر مالی و عاطفی برای فرایند فریز تخمک آماده شوید

فریز تخمک تنها یک تصمیم پزشکی نیست؛ بلکه جنبه‌های مالی و عاطفی نیز دارد. آگاهی از مدت‌زمان درمان، مراحل انجام آن، نتایج مورد انتظار و هزینه‌های مرتبط می‌تواند به کاهش استرس در طول این فرایند کمک کند. داشتن ارتباط مؤثر و شفاف با متخصص ناباروری باعث می‌شود اطلاعات دقیق‌تری درباره مراحل درمان، شرایط نگهداری تخمک‌ها و نحوه استفاده از آن‌ها در آینده به دست آورید.

انتخاب یک مرکز درمان ناباروری معتبر و باتجربه در زمینه فریز و نگهداری تخمک نیز می‌تواند اطمینان خاطر بیشتری ایجاد کند و امکان بهره‌مندی از حمایت و راهنمایی تخصصی را در تمام مراحل درمان فراهم سازد.

بهترین سن برای فریز تخمک

از نظر بیولوژیکی، بهترین سن برای فریز تخمک از اواسط دهه ۲۰ تا اوایل دهه ۳۰ زندگی است؛ زیرا در این بازه سنی، تعداد و کیفیت تخمک‌ها در وضعیت مطلوب‌تری قرار دارند. مطالعات علمی به‌طور مداوم نشان داده‌اند که کیفیت تخمک‌ها، که یکی از شاخص‌های آن نسبت تخمک‌های دارای تعداد طبیعی کروموزوم است، با افزایش سن زنان کاهش پیدا می‌کند. طبق گزارش انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا (ASRM)، احتمال تولد نوزاد زنده با استفاده از تخمک‌های فریزشده، زمانی بیشتر است که تخمک‌ها در سنین ۲۵ تا ۳۰ سالگی برداشت و منجمد شده باشند.

بااین‌حال، بهترین سن برای فریز تخمک تنها به عوامل بیولوژیکی بستگی ندارد و شرایط فردی نیز در این تصمیم نقش مهمی دارد. اگر در حال حاضر آمادگی بارداری ندارید، اما می‌خواهید فرصت‌های فرزندآوری خود را در آینده افزایش دهید، فریز تخمک در اواخر دهه ۲۰ یا اوایل دهه ۳۰ زندگی می‌تواند احتمال موفقیت بیشتری داشته باشد. البته بسیاری از زنان تا اواسط دهه ۳۰ زندگی به فریز تخمک فکر نمی‌کنند. اگرچه احتمال موفقیت در این سنین نسبت به سنین پایین‌تر کاهش پیدا می‌کند، فریز تخمک همچنان می‌تواند فرصتی ارزشمند برای حفظ توانایی فرزندآوری در آینده باشد.

میزان موفقیت فریز تخمک

میزان موفقیت فریز تخمک و احتمال بارداری حاصل از تخمک فریز شده، ۳۰ تا ۶۰ درصد می باشد. هر چه میزان تخمک های گرفته شده در عمل پانکچر بیشتر باشد، میزان موفقیت فریز تخمک نیز بیشتر است. همچنین میزان موفقیت فریز تخمک به سنی که فرد اقدام به فریز تخمک هایش می کند بستگی دارد و هر چه تخمک ها در سنین پایین تری فریز شوند، میزان موفقیت این روش کمک باروری افزایش می یابد.

مزایای فریز تخمک برای زنان

باروری زنان به‌طور طبیعی با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل، فریز تخمک در سنین پایین‌تر می‌تواند به حفظ توانایی باروری برای آینده کمک کند.

برنامه‌ریزی برای تشکیل خانواده

فریز تخمک به زنان این امکان را می‌دهد که با انعطاف‌پذیری بیشتری برای تشکیل خانواده تصمیم بگیرند. برای مثال، زنان می‌توانند پیش از اقدام به بارداری، تحصیلات خود را ادامه دهند یا موقعیت شغلی‌شان را تثبیت کنند، بدون اینکه فشار ناشی از محدودیت‌های سنی باروری بر تصمیم‌های آن‌ها تأثیر زیادی بگذارد.

ضرورت‌های پزشکی

برای زنانی که قرار است تحت درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی قرار بگیرند، فریز تخمک می‌تواند گزینه مناسبی برای حفظ باروری باشد. ین درمان‌ها ممکن است بر عملکرد تخمدان‌ها و سلامت باروری تأثیر منفی بگذارند. فریز تخمک پیش از شروع درمان می‌تواند امکان بارداری با تخمک‌های ذخیره‌شده را در آینده فراهم کند.

آرامش خاطر درباره باروری در آینده

آگاهی از اینکه تخمک‌های فرد برای استفاده در آینده فریز و نگهداری شده‌اند، می‌تواند احساس آرامش و اطمینان بیشتری ایجاد کند. این موضوع به‌ویژه برای زنان مجرد اهمیت دارد و ممکن است به کاهش استرس و نگرانی آن‌ها درباره کاهش باروری با افزایش سن کمک کند.

عوارض فریز تخمک

از عوارض فریز تخمک می‎توان به موارد زیر اشاره کرد: 

عوارض حاصل از داروهای تحریک تخمدان

از عوارض نادر فریز تخمک می‎توان به عوارضی که در اثر استفاده از داروهای تحریک تخمدان ایجاد می‎شوند، مانند ایجاد سندرم تحریک بیش از حد تخمدان، اشاره کرد. در سندرم تحریک بیش از حد تخمدان، تخمدان ها متورم و دردناک می‎شوند. از دیگر علائم این بیماری درد شکم، استفراغ، تنگی نفس و افزایش وزن می‎باشند.

عوارض حاصل از عمل تخمک گیری

خونریزی و ایجاد عفونت که در اثر عمل تخمک گیری ممکن است ایجاد گردد نیز یکی دیگر از عوارض فریز تخمک می‎باشد. همچنین عوارض ناشی از داروهای بیهوشی عمومی که برای عمل تخمک گیری استفاده می‎شوند نیز یکی از عوارض فریز تخمک است.

هزینه فریز تخمک به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه فریز تخمک بسته به اینکه چه مرکزی را برای انجام اینکار انتخاب می‎کنید و اینکه چه خدماتی به شما ارائه شود، متفاوت خواهد بود. متقاضیان باید سالانه مبلغی برای نگهداری از این تخمک‌های فریز شده به کلینیک مورد نظر پرداخت نمایند.

آزمایشاتی که قبل از فریز تخمک انجام می شود

همه زنان برای انجام فریز تخمک به آزمایش‌های یکسانی نیاز ندارند. عواملی مانند سن، سابقه پزشکی، منظم بودن چرخه قاعدگی و وجود بیماری‌هایی مانند اندومتریوز ممکن است انجام بررسی‌ها و آزمایش‌های بیشتری را ضروری کنند.

مشاوره اولیه باروری

ارزیابی وضعیت باروری با یک جلسه مشاوره پزشکی آغاز می‌شود. پیش از درخواست هرگونه آزمایش، لازم است پزشک بداند چرا قصد دارید قدرت باروری خود را حفظ کنید و شرایط فردی و پزشکی شما چگونه است. در جلسه مشاوره اولیه، موارد زیر بررسی می‌شوند:

• سن شما
• منظم بودن و طول دوره‌های قاعدگی
• سابقه بیماری‌های زنان و وضعیت سلامت باروری
• سابقه هرگونه جراحی تخمدان
• ابتلا به اندومتریوز، کیست، فیبروم یا سایر بیماری‌های رحم
• درمان‌های پزشکی قبلی یا فعلی
• سابقه خانوادگی یائسگی زودرس
• داروهای مصرفی، حساسیت‌های دارویی و بیماری‌هایی مانند پرکاری تیروئید
• نتایج آزمایش‌های اخیر

همچنین، مشخص شدن زمان موردنظر شما برای شروع فرایند فریز تخمک و بررسی شرایط پزشکی یا شغلی که ممکن است بر زمان‌بندی درمان تأثیر بگذارند، اهمیت زیادی دارد. با جمع‌آوری این اطلاعات، پزشک می‌تواند آزمایش‌های ضروری را متناسب با شرایط شما تعیین کند و از تکرار آزمایش‌هایی که نتایج آن‌ها همچنان معتبر است، جلوگیری کند.

سونوگرافی واژینال و شمارش فولیکول‌های آنترال

در اولین جلسه مشاوره، می‌توان سونوگرافی واژینال را انجام داد. این سونوگرافی به پزشک امکان می‌دهد تا وضعیت رحم و تخمدان‌ها را بررسی کند. همچنین در طول سونوگرافی می‌توان فولیکول‌های آنترال را شمارش کرد. این فولیکول‌ها ساختارهای کوچکی در تخمدان هستند که حاوی تخمک‌های نابالغ بوده و در ابتدای چرخه قاعدگی قابل مشاهده‌اند. شمارش فولیکول‌های آنترال به تخمین ذخیره تخمدان و پیش‌بینی میزان پاسخ تخمدان‌ها به داروهای تحریک تخمک‌ گذاری کمک می‌کند. 

آزمایش هورمون آنتی‌مولرین (AMH)

هورمون آنتی‌مولرین (AMH) یکی از رایج‌ترین شاخص‌هایی است که برای ارزیابی ذخیره تخمدان استفاده می‌شود. میزان این هورمون به پزشک کمک می‌کند تا پیش‌بینی کند که پاسخ تخمدان‌ها به داروهای تحریک تخمک‌گذاری احتمالاً ضعیف، طبیعی یا بیش‌ازحد خواهد بود. این اطلاعات به پزشک امکان می‌دهد تا دوز اولیه داروهای تحریک تخمدان را تعیین کند و برآورد واقع‌بینانه‌تری از تعداد فولیکول‌هایی که احتمال رشد دارند، به دست آورد.

بررسی وضعیت هورمونی

بسته به شرایط فردی، ممکن است پزشک آزمایش‌های هورمونی بیشتری را برای بررسی عملکرد تخمدان‌ها درخواست کند، از جمله:

• FSH هورمون محرک فولیکول
• LH هورمون لوتئینه‌کننده
• استرادیول (Estradiol) 
• پروژسترون (Progesterone)
• TSH برای ارزیابی عملکرد غده تیروئید
• پرولاکتین. (Prolactin) 

نتایج آزمایش‌های FSH، LH  و استرادیول معمولاً با توجه به مرحله چرخه قاعدگی تفسیر می‌شوند.  انجام تمام این آزمایش‌ها برای همه افراد ضروری نیست. برای مثال، در افرادی که چرخه‌های قاعدگی نامنظم دارند، دچار قطع قاعدگی و آمنوره هستند یا نتایج آزمایش AMH و سونوگرافی آن‌ها با یکدیگر مطابقت ندارد، بررسی وضعیت هورمونی می‌تواند به شناخت دقیق‌تر عملکرد تخمدان‌ها کمک کند.

آزمایش‌های سرولوژی پیش از انجماد تخمک

این آزمایش‌ها معمولاً شامل بررسی عفونت‌هایی مانند HIV  و هپاتیت B و C  هستند. بااین‌حال، نوع دقیق آزمایش‌های موردنیاز به پروتکل‌های فعلی مرکز درمانی و شرایط پزشکی هر فرد بستگی دارد. آزمایش‌های سرولوژی برای ارزیابی ذخیره تخمدان انجام نمی‌شوند؛ بلکه هدف آن‌ها اطمینان از ایمنی فرایند آماده‌سازی و نگهداری نمونه‌ها در آزمایشگاه است.

آزمایش‌های خون پیش از عمل و ارزیابی شرایط آرام‌بخشی

برداشت تخمک از طریق تخلیه مایع فولیکول‌ها با سوزن مخصوص انجام می‌شود و معمولاً فرد در طول این فرایند تحت بی‎هوشی قرار می‌گیرد. به همین دلیل، ممکن است پزشک پیش از انجام تخمک‌کشی، آزمایش‌ها و بررسی‌هایی را درخواست کند، از جمله:

• آزمایش شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)  برای بررسی وضعیت سلول‌های خونی.
• آزمایش‌های انعقادی برای ارزیابی وضعیت انعقاد خون
• آزمایش‌های بیوشیمی پایه برای بررسی برخی شاخص‌های عملکردی و متابولیک بدن
• ارزیابی متخصص بیهوشی برای بررسی شرایط بیمار و میزان آمادگی او برای دریافت داروهای بیهوشی یا آرام‌بخش
• نوار قلب (ECG) در صورت وجود ضرورت پزشکی

نوع آزمایش‌ها و بررسی‌های موردنیاز به سن بیمار، سابقه پزشکی، نوع آرام‌بخشی و پروتکل‌های مرکز درمانی بستگی دارد.

مراقبت های بعد فریز تخمک

دوره نقاهت پس از تخمک‌کشی معمولاً کوتاه و بدون عارضه خاصی است . با این‌حال، رعایت برخی نکات مراقبتی می‌تواند به تسریع روند بهبودی، کاهش درد و ناراحتی و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره کمک کند.

نوشیدن آب و مایعات کافی

مصرف مایعات کافی پس از تخمک‌کشی اهمیت زیادی دارد. تأمین آب موردنیاز بدن می‌تواند به کاهش نفخ کمک کند و در مدیریت خطر سندرم تحریک بیش‌ازحد تخمدان (OHSS) نیز نقش داشته باشد. نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت، مانند آب نارگیل یا نوشیدنی‌های ورزشی، می‌توانند به جبران مایعات و حفظ تعادل الکترولیت‌های بدن کمک کنند. سدیم موجود در این نوشیدنی‌ها نیز ممکن است به تنظیم تعادل مایعات بدن کمک کند.

کنترل درد و ناراحتی

برای کاهش درد خفیف یا گرفتگی عضلات شکم می‌توان با نظر پزشک از مسکن‌هایی مانند استامینوفن استفاده کرد. با این‌حال، مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا آسپرین بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است بر جریان خون تخمدان‌ها تأثیر بگذارند. همچنین، قرار دادن کیسه آب گرم روی قسمت پایین شکم می‌تواند به کاهش گرفتگی و ناراحتی کمک کند.

رعایت رژیم غذایی متعادل

مصرف وعده‌های غذایی سبک و زودهضم می‌تواند به کاهش حالت تهوع و نفخ پس از تخمک‌کشی کمک کند. همچنین، گنجاندن مواد غذایی سرشار از فیبر مانند میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل در رژیم غذایی به پیشگیری از یبوست کمک می‌کند. یبوست یکی از مشکلاتی است که برخی افراد پس از تخمک‌کشی، به دلیل تأثیر داروهای بیهوشی و تغییرات هورمونی، تجربه می‌کنند.

پوشیدن لباس‌های آزاد و راحت

تورم شکم و نفخ پس از تخمک‌کشی ممکن است باعث شود پوشیدن لباس‌های تنگ آزاردهنده باشد. به همین دلیل، بهتر است در روزهای ابتدایی پس از عمل از لباس‌های آزاد و راحت استفاده کنید تا فشار اضافی به ناحیه شکم وارد نشود.

استراحت کافی و پرهیز از فعالیت‌های سنگین

پس از تخمک‌کشی، استراحت کافی برای بهبودی بدن ضروری است. بیش‎تر افراد می‌توانند طی یک تا دو روز فعالیت‌های سبک روزمره خود را از سر بگیرند و بسیاری تنها در روز انجام تخمک‌کشی به مرخصی نیاز دارند. با این‌حال، توصیه می‌شود حداقل به مدت یک هفته از ورزش‌های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید. 

فعالیت بدنی بیش‌ازحد می‌تواند باعث افزایش ناراحتی و طولانی‌تر شدن دوره نقاهت شود. همچنین، تا زمانی که نفخ برطرف نشده و تخمدان‌ها به اندازه طبیعی خود بازنگشته‌اند، بهتر است از حرکات چرخشی شدید لگن پرهیز کنید تا خطر پیچ‌ خوردگی تخمدان کاهش یابد.

در صورت بروز درد شدید یا رو به‌ افزایش شکم، تورم قابل‌توجه، تنگی نفس، کاهش ادرار یا افزایش سریع وزن پس از تخمک‌کشی، لازم است فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید؛ زیرا این علائم ممکن است نشان‌دهنده عوارضی مانند سندرم تحریک بیش‌ازحد تخمدان باشند.

علائم شایع بعد از تخمک‌کشی

عمل تخمک‌کشی معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. علائمی که پس از این عمل ظاهر می‌شوند، اغلب ناشی از واکنش بدن به داروهای تحریک تخمدان و فرایند برداشت تخمک هستند. برخی از شایع‌ترین علائم بعد از تخمک‌کشی عبارت‌اند از:

درد خفیف یا گرفتگی شکم

احساس درد و ناراحتی در قسمت پایین شکم پس از تخمک‌کشی شایع است. این درد معمولاً به دلیل بزرگ شدن و حساسیت تخمدان‌ها در اثر مصرف داروهای تحریک تخمک‌گذاری ایجاد می‌شود. همچنین، ورود سوزن برای برداشت تخمک‌ها ممکن است باعث ایجاد درد و حساسیت موقت در ناحیه لگن شود.

نفخ شکم

نفخ یکی از علائم رایج پس از تخمک‌کشی است که معمولاً به دلیل بزرگ شدن تخمدان‌ها ایجاد می‌شود. این وضعیت ممکن است تا چند روز پس از عمل ادامه داشته باشد.

لکه‌بینی یا خونریزی خفیف واژینال

در طول تخمک‌کشی، سوزن مخصوص برداشت تخمک از دیواره واژن عبور می‌کند. به همین دلیل، ممکن است فرد تا یک یا دو روز پس از عمل دچار لکه‌بینی یا خونریزی خفیف شود.

احساس خستگی

داروهای بیهوشی و فشار ناشی از تحریک هورمونی تخمدان‌ها ممکن است باعث احساس خستگی و کاهش انرژی شوند. این حالت معمولاً موقتی است و ممکن است چند روز ادامه داشته باشد. تهوع یا سرگیجه خفیف برخی افراد پس از تخمک‌کشی دچار حالت تهوع یا سرگیجه می‌شوند که اغلب به دلیل تأثیر داروهای بیهوشی مورد استفاده در طول عمل است.

علائم بعد از تخمک‌کشی تا چند روز ادامه دارند؟

علائم پس از تخمک‌کشی معمولاً طی ۳ تا ۵ روز کاهش پیدا می‌کنند و به‌تدریج برطرف می‌شوند.  با این‌حال، مدت‌زمان بهبودی در افراد مختلف متفاوت است و برخی ممکن است برای مدت طولانی‌تری احساس ناراحتی داشته باشند.
انتظار می‌رود تا پایان دوره قاعدگی بعدی، بدن به وضعیت طبیعی خود بازگردد. این قاعدگی معمولاً حدود ۷ تا ۱۰ روز پس از تخمک‌کشی آغاز می‌شود. همچنین، باید توجه داشت که اولین قاعدگی پس از تخمک‌کشی ممکن است نسبت به دوره‌های معمول با خونریزی بیش‌تری همراه باشد.

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟

پس از تخمک کشی در صورت داشتن علائم زیر، حتما با پزشک خود تماس بگیرید.

• تب بالای 5/38 درجه سانتی گراد
• افزایش وزن بیشتر از 9/0کیلوگرم در 24 ساعت
• داشتن خون ریزی شدید به صورتی که در یک ساعت مجبور به تعویض بیش از دو پد بهداشتی شوید.
• اختلال در ادرار کردن

سوالات متداول

فریز تخمک برای دختر مجرد یا باکره انجام می‌شود؟

بله، فریز تخمک نیازی به ازدواج یا رابطه جنسی ندارد و برای دختران مجرد نیز قابل انجام است. در افراد باکره، روش تخمک‌کشی باید با توجه به شرایط آناتومیک و اهمیت حفظ پرده بکارت توسط پزشک انتخاب شود؛ زیرا روش رایج تخمک‌کشی از راه واژن انجام می‌شود.

فریز تخمک در سن ۴۵ سالگی امکان‌پذیر است؟

از نظر پزشکی ممکن است، اما در ۴۵ سالگی به دلیل کاهش ذخیره و کیفیت تخمک‌ها، احتمال موفقیت بسیار پایین است. تصمیم‌گیری به بررسی ذخیره تخمدان و شرایط فرد بستگی دارد و فریز تخمک در این سن تضمینی برای بارداری آینده نیست.

ذخیره تخمک به چه معناست؟

ذخیره تخمک به فرایند برداشت تخمک‌های بالغ از تخمدان، انجماد سریع آن‌ها به روش ویترفیکیشن و نگهداری در نیتروژن مایع با دمای حدود منفی ۱۹۶ درجه سانتی‌گراد گفته می‌شود. این روش امکان استفاده از تخمک‌ها را برای بارداری در آینده فراهم می‌کند.

آیا عمل فریز تخمک درد دارد؟

عمل تخمک‌کشی معمولاً تحت بیهوشی کوتاه‌مدت انجام می‌شود؛ بنابراین فرد حین برداشت تخمک درد احساس نمی‌کند. پس از عمل ممکن است گرفتگی خفیف شکم، نفخ یا احساس ناراحتی وجود داشته باشد که معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود.

فرایند فریز تخمک چقدر طول می‌کشد؟

فرایند فریز تخمک معمولاً حدود ۲ تا ۳ هفته زمان می‌برد که شامل بررسی‌های اولیه، حدود ۱۰ تا ۱۴ روز تحریک تخمدان با دارو، پایش فولیکول‌ها و برداشت تخمک است. عمل تخمک‌کشی نیز معمولاً حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد.

تفاوت فریز تخمک و جنین چیست؟

در فریز تخمک، تخمک‌های بالغ بدون لقاح منجمد می‌شوند و برای استفاده در آینده نیازی به انتخاب اسپرم در زمان فریز نیست. اما در فریز جنین، تخمک ابتدا با اسپرم لقاح داده می‌شود و جنین تشکیل‌شده برای انتقال به رحم در آینده نگهداری می‌شود.

تخمک‌های فریز شده تا چند سال قابل نگهداری هستند؟

تخمک‌های فریزشده در شرایط استاندارد می‌توانند برای سال‌های طولانی نگهداری شوند و شواهد نشان می‌دهد مدت نگهداری لزوماً باعث کاهش بقای تخمک نمی‌شود.

جمع بندی

به دلیل تغییرات شرایط زندگی در زمان حال، ممکن است فرزند آوری جزء اولین اولویت زندگی ما نباشد، اما شاید یک روزی به داشتن فرزند فکر کنید ولی دیگر قدرت باروری نداشته باشید. خوشبختانه پیشرفت علم پزشکی این فرصت را به ما داده است که بتوانیم باروری خود را در سنین بالا حفظ کنیم. در این متن درمورد فریز تخمک، که روشی برای تضمین باروری در سنین بالا می‌باشد، صحبت کردیم.

برای دریافت مشاوره تخصصی و رزرو نوبت با پزشکان، می‌توانید به وب‌سایت مرکز مام مراجعه کنید و نوبت خود را به‌صورت آنلاین ثبت کنید.