تاثیر فست فود بر هورمون هاي باروری

هورمون‎های باروری چه هستند و چه نقشی دارند؟ 

در سال‌های اخیر تحقیقات زیادی روی ارتباط تغذیه و باروری انجام شده و نتایج آن‌ها نشان می‌دهد سبک زندگی، به‌ویژه رژیم غذایی، می‌تواند نقش مهمی در سلامت باروری زنان و مردان داشته باشد. در این میان، مصرف فست‌فود و غذاهای فرآوری‌شده به‌دلیل داشتن چربی‌های ناسالم، کالری بالا و ترکیبات شیمیایی مختلف، بیشتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. اما آیا فست فود باعث ناباروری دائمی می‌شود؟
در این مقاله به بررسی تاثیر فست فود بر باروری مردان و زنان خواهیم پرداخت. 

ترکیبات مضر در فست فودها که هورمون‎ها را مختل می‏کنند

پژوهشگران مطالعه‌ای در مورد تاثیر فست فود بر هورمون های باروری انجام دادند و آن‌ها را از نظر وجود مواد شیمیایی مختلف آزمایش کردند. نتایج این بررسی شوک‌آور بود و نشان داد که مواد شیمیایی مرتبط با ناباروری در بیش از ۸۰٪ نمونه‌های غذایی وجود دارد.
نتایج نشان داد نمونه‌های غذایی حاوی فتالات‌ها بودند؛ این مواد شیمیایی نوعی ترکیب هستند که برای انعطاف‌پذیر و نرم کردن پلاستیک استفاده می‌شوند. همچنین غذاهایی که حاوی گوشت بودند، سطح بالاتری از این مواد را داشتند. مطالعات قبلی نیز این نتایج را تأیید کرده بودند و نشان داده بودند افرادی که فست‌فود بیشتری مصرف می‌کنند، معمولاً سطح بالاتری از فتالات‌ها در ادرار خود دارند. 

نکته مهم این است که فتالات‌ها می‌توانند با اختلال در عملکرد هورمون‌ها بر سیستم تولیدمثل اثر بگذارند و باعث مشکلات باروری و در برخی موارد اختلال در رشد کودکان شوند. نکته نگران‌کننده‌تر این است که افرادی که سطح بالاتری از فتالات در ادرارشان داشتند، احتمال بیشتری برای مرگ زودرس، به‌خصوص بر اثر بیماری قلبی، داشتند. با این حال باید توجه داشت که مصرف گاه‌به‌گاه فست‌فود به احتمال زیاد باعث مرگ زودرس نمی‌شود، اما قرار گرفتن بیش از حد در معرض فتالات‌ها می‌تواند اثرات منفی داشته باشد. علاوه بر این، فست‌فود تنها منبع این مواد نیست، زیرا فتالات‌ها در بسیاری از لوازم آرایشی و محصولات شوینده نیز وجود دارند.

تاثیر فست فود بر باروری زنان

شاید از قبل هم فکر می‌کردی فست‌فود برای باردار شدن کمکی نمی‌کند، اما یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که می‌توان آن را به فهرست چیزهایی که هنگام اقدام به بارداری باید از آن‌ها پرهیز کرد اضافه کرد. اثرات مهم فست فود بر باروری زنان شامل موارد زیر است:

تأخیر در بارداری

زنانی که فست‌فود زیاد و میوه کم مصرف می‌کنند، معمولاً دیرتر باردار می‌شوند (حدود نیم تا یک ماه بیشتر در برخی مطالعات).

افزایش خطر ناباروری

مصرف مکرر (۴ بار یا بیشتر در هفته) احتمال ناباروری و کاهش شانس بارداری در یک سال را بالا می‌برد.

بی‌نظمی قاعدگی

مصرف زیاد فست‌فود (۳ بار یا بیشتر در هفته) با نامنظمی سیکل قاعدگی و PMS شدید مرتبط است.

مشکلات تخمک‌گذاری و هورمونی

تغذیه ناسالم باعث افزایش وزن، کمبود مواد مغذی و اختلال در تعادل هورمون‌های استروژن و پروژسترون و کاهش کیفیت تخمک می‌شود.

اثرات شیمیایی پنهان

غذاهای فوق‌فرآوری‌شده ممکن است حاوی مواد مضری مثل BPA، فتالات‌ها و آکریلامیدها باشند که روی تعادل هورمونی و تولیدمثل اثر منفی دارند.

تأثیر فست فود بر باروری مردان

در جامعه مدرن ما، کیفیت غذایی که مصرف می‌کنیم رو به بهبود نیست و این موضوع به‌ویژه با افزایش مصرف فست‌فود بیش‎تر دیده می‌شود. افراد معمولاً زمان کافی برای غذا خوردن ندارند و فست‌فود می‌تواند از نظر زمانی و اقتصادی گزینه مناسبی باشد. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف فست‌فود اغلب با ناباروری مردان ارتباط دارد.

عوامل مختلفی بر کیفیت اسپرم تأثیر می‌گذارند، مانند سبک زندگی فردی، محیط بیرونی یا عادات غذایی.  طبق یک مطالعه اخیر، فست‌فود و غذاهای صنعتی به‌طور مستقیم تعداد اسپرم را کاهش می‌دهند. این مطالعه روی ۳۰۰۰ مرد ۱۸ تا ۳۰ ساله انجام شد. این افراد بر اساس عادات غذایی معمول خود به چهار گروه تقسیم شدند. نتایج نشان داد افرادی که روزانه گوشت قرمز، شکر، غذاهای سرخ‌شده و فست‌فود مصرف می‌کردند، کیفیت اسپرم پایین‌تری نسبت به سه گروه دیگر داشتند. مردانی که بیشتر فست‌فود مصرف می‌کردند، در هر انزال به‌طور متوسط حدود ۲۵.۶ میلیون اسپرم داشتند، در حالی که میانگین اعلام‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت حدود ۳۵ میلیون است.

به گفته متخصصان این مطالعه، کاهش کیفیت اسپرم به دلیل کاهش هورمون‌ها ناشی از مصرف فست‌فود و همچنین کمبود مواد مغذی در این نوع غذاهاست.

آیا فست فود باعث ناباروری می‎شود؟

ناباروری به عنوان ناتوانی در باردار شدن علی‌رغم داشتن رابطه جنسی زمان‌بندی شده و بدون محافظت به مدت یک سال تعریف می‌شود. اغلب، هیچ علامت دیگری از ناباروری به جز ناتوانی در بارداری وجود ندارد. اگرچه روش‌های درمانی مختلفی مانند درمان دارویی، IVF (لقاح آزمایشگاهی) و غیره وجود دارد که به مقابله با ناباروری کمک می‌کنند، اما بهتر است در وهله اول با کنترل برخی از عوامل خطر ناباروری، خطر ناباروری را کاهش دهیم. با نگاهی به عوامل خطر، به وضوح مشخص است که فست فود می‌تواند تأثیر بسیار منفی بر باروری داشته باشد. 

مصرف منظم فست فود منجر به چاقی می‌شود و بدن را از برخی مواد مغذی ضروری خالی می‌کند که این امر بارداری را دشوارتر می‌کند. تحقیقات مدرن انجام شده در این زمینه از این واقعیت پشتیبانی می‌کند که زنانی که مرتباً فست فود مصرف می‌کنند، نسبت به زنانی که تغذیه سالم دارند، مدت زمان بیش‎تری برای بارداری نیاز دارند. یکی از این مطالعات انجام شده نشان داد که زنانی که مرتباً فست فود مصرف می‌کنند، خطر ناباروری خود را از ۸ درصد به ۱۶ درصد افزایش می‌دهند. بنابراین، خوردن فست فود حتی قبل از بارداری می‌تواند به طور قابل توجهی بر باروری تأثیر بگذارد. خوردن فست فود نه تنها زمان لازم برای بارداری را افزایش می‌دهد، بلکه مادر را در وضعیت سلامتی ضعیف‌تری قرار می‌دهد که خطرات عوارض در دوران بارداری را افزایش می‌دهد.

تاثیر فست فود بر هورمون‌های بارداری

این یک واقعیت آشکار است که مصرف فست فود به ناباروری کمک می‌کند. علاوه بر این، حتی پس از لقاح، مصرف فست فود در دوران بارداری می‌تواند خطرات خاصی را نیز ایجاد کند، مانند:
•    افزایش خطر زایمان زودرس
•    اضافه وزن مادر 
•    افزایش خطر سقط جنین و مرده‌زایی 
•    افزایش آلرژی و آسم در نوزاد 
•    افزایش خطر دیابت بارداری.

چه غذاهایی جایگزین فست فود برای تقویت باروری هستند؟ 

بهترین راه در امان ماندن از مضرات فست فود، جایگزینی آن‌ها با غذاهای غذاهای کامل و مغذی است؛ یعنی غذاهایی که قند و چربی ترانس کمی دارند و سرشار از آنتی‌اکسیدان، امگا-۳، فیبر، فولات و پروتئین باکیفیت‌اند. اما چه غذاهایی جای فست‌فود بخوریم؟

ماهی‌های چرب مثل سالمون، ساردین و قزل‌آلا به‌جای برگر و سوسیس. این غذاها منبع عالی امگا-۳ هستند که می‌تواند التهاب را کاهش دهد و کیفیت تخمک و اسپرم را بهتر کند.
حبوبات و پروتئین گیاهی مثل عدس، نخود و لوبیا به‌جای فست‌فودهای گوشتی فرآوری‌شده. پروتئین گیاهی و فیبر بالا با بهبود حساسیت انسولینی و عملکرد هورمونی مرتبط‌اند.
غلات کامل مثل جو دوسر، برنج قهوه‌ای، نان سبوس‌دار و کینوا به‌جای نان سفید و سیب‌زمینی سرخ‌کرده. غلات کامل باعث پایداری قند خون می‌شوند و برای تعادل هورمونی مهم‌اند.
مغزها و دانه‌ها مثل گردو، بادام، تخم کتان، چیا و تخمه آفتابگردان به‌جای چیپس و اسنک صنعتی. این مواد سرشار از چربی مفید، ویتامین E و آنتی‌اکسیدان‌اند و در برخی مطالعات با بهبود کیفیت اسپرم و تخمک ارتباط داشته‌اند.
سبزیجات برگ سبز مثل اسفناج، کلم‌پیچ، بروکلی و مارچوبه به‌جای غذاهای فوق‌فرآوری‌شده. این مواد غذایی فولات، آهن و آنتی‌اکسیدان زیادی دارند که برای تخمک‌گذاری و رشد جنین اولیه مهم‌اند.
روغن زیتون به‌جای روغن‌های سرخ‌کردنی صنعتی. روغن زیتون به کاهش التهاب و بهبود سلامت متابولیک کمک می‌کند. 
لبنیات و ماست پروبیوتیک به‌جای دسرها و نوشابه‌های شیرین. برخی داده‌ها نشان می‌دهند لبنیات تخمیری و پرچرب متعادل ممکن است به تعادل هورمونی و تخمک‌گذاری کمک کنند.

چند بار در ماه فست فود بخوریم که خطرناک نباشد؟

برای جلوگیری از مضرات فست فود بر سلامتی، معمولاً توصیه می‌شود مصرف فست‌فود به حداکثر یک بار در هفته یا ترجیحاً یک تا دو بار در ماه محدود شود. برای افرادی که بیماری‌هایی مثل فشار خون بالا، دیابت یا بیماری قلبی دارند، حتی مصرف هفتگی فست‌فود هم ممکن است زیاد باشد. اگرچه مصرف گاه‌به‌گاه احتمالاً آسیب بلندمدت ایجاد نمی‌کند، اما مصرف مکرر با چاقی، دیابت نوع ۲ و مشکلات قلبی‌عروقی مرتبط است. نکات زیر را برای انتخاب سالم‌تر فست‌فود در نظر داشته باشید: 

انتخاب حجم کوچک‌تر (مثلاً غذای کودک یا برگر کوچک‌تر)
حذف سیب‌زمینی سرخ‌کرده و سس‌ها برای کاهش نمک اضافی
عدم مصرف نوشیدنی یا نوشابه کنار غذا
جبران با غذای سالم در وعده‌های دیگر مثل سبزیجات، مغزها و ماهی.

سوالات متداول

آیا فست فود باعث ناباروری می‎شود؟

مصرف زیاد فست‌فود به‌طور مستقیم علت قطعی ناباروری نیست، اما می‌تواند با افزایش التهاب، اضافه‌وزن و اختلالات هورمونی شانس باروری را کاهش دهد. 

آیا مصرف فست فود کیفیت تخمک را کاهش می‎دهد؟

رژیم‌های سرشار از چربی‌های ترانس، قند و غذاهای فرآوری‌شده می‌توانند کیفیت تخمک و عملکرد تخمدان را تحت تأثیر منفی قرار دهند. این اثر بیش‎تر از طریق استرس اکسیداتیو و اختلال در تعادل هورمونی رخ می‌دهد.

آیا فست فود باعث کاهش کیفیت اسپرم می‌شود؟

رژیم‌های ناسالم می‌توانند از طریق چاقی و التهاب سیستمیک، عملکرد بیضه‌ها را تحت تأثیر قرار دهند. مصرف زیاد فست‌فود با کاهش تعداد، تحرک و کیفیت DNA اسپرم مرتبط است. 

چند بار در هفته می‎توان فست فود خورد بدون آسیب به باروری؟

هیچ عدد دقیق و استانداردی وجود ندارد. اما به نظر می‎رسد مصرف محدود و گهگاه فست‌فود مشکلی ایجاد نخواهد کرد.  

آیا حذف فست فود باعث بهبود باروری می‌شود؟

بله، کاهش مصرف فست‌فود و داشتن یک رژیم غذایی سالم‌تر می‌تواند کیفیت تخمک، اسپرم و تعادل هورمونی را بهبود دهد. 

آیا مصرف فست فود در بارداری باعث سقط می‎شود؟ 

مصرف زیاد فست‌فود به‌طور مستقیم علت سقط نیست، اما می‌تواند با افزایش التهاب، دیابت بارداری و چاقی خطر عوارض بارداری را بالا ببرد. این شرایط به‌صورت غیرمستقیم می‌توانند ریسک سقط را افزایش دهند.

بهترین رژیم غذایی برای افزایش شانس بارداری چیست؟

رژیم غذایی سالم شامل میوه، سبزی، غلات کامل، پروتئین سالم (ماهی، مرغ، حبوبات) و چربی‌های مفید (مثل روغن زیتون و مغزها) به بهبود باروری کمک می‌کنند. 

جمع بندی

توانایی باردار شدن توسط عوامل مختلفی مانند سن، ژنتیک، مسائل پزشکی و غیره تعیین می‌شود. اگرچه تعداد کمی از این عوامل خارج از کنترل فرد هستند، اما عوامل خاصی که بر باروری تأثیر می‌گذارند (مانند انتخاب سبک زندگی و رژیم غذایی) کاملاً تحت کنترل ما هستند. یکی از مواردی که برای کمک به حفظ باروری می‎توانیم انجام دهیم، حذف یا کاهش فست فود‌ها از رژیم غذایی روزانه است. در این متن به بررسی تاثیر فست فود‌ها بر هورمون‌ها و ارتباط آن با ناباروری پرداخته شد. ناباروری ارتباط نزدیکی با سبک زندگی سالم دارد. اما حذف کامل لذت‌های کوچک زندگی مثل غذاهای مورد علاقه بهترین راه‌حل نیست. مهم‌ترین نکته داشتن تعادل در عادات غذایی همراه با فعالیت بدنی مناسب است.